Phỏng vấn theo JD Fullstack
Trang chủ / Chủ đề 10
🧩 Chủ đề 10 / 13 ❓ Câu 69-75

Nguyên lý lập trình & Design Patterns

SOLID, DRY/KISS/YAGNI, composition over inheritance, các pattern hay dùng trong TypeScript/NestJS (Strategy, Factory, Adapter, Decorator, Observer, Repository), kiến trúc phân lớp/clean architecture và khi nào không nên áp dụng.

📄 Dòng JD tương ứng

Knowledge of Programming Principles, Design Patterns, etc.

📌 Người phỏng vấn muốn kiểm tra điều gì

Người phỏng vấn không muốn nghe định nghĩa sách giáo khoa; họ muốn thấy bạn nhận ra vấn đề trong code thật và chọn pattern phù hợp — và biết khi nào pattern là thừa.

📋 Danh sách câu hỏi

  1. 69Giải thích SOLID bằng ví dụ trong dự án Node/NestJS.●●○○ Trung bình
  2. 70DRY, KISS, YAGNI — có mâu thuẫn nhau không?●●○○ Trung bình
  3. 71Những design pattern bạn dùng thường xuyên nhất? Cho ví dụ thật.●●●○ Khó
  4. 72Composition over inheritance nghĩa là gì?●●○○ Trung bình
  5. 73Clean/Hexagonal architecture là gì? Bạn tổ chức một service NestJS thế nào?●●●○ Khó
  6. 74Bạn refactor code legacy an toàn thế nào?●●○○ Trung bình
  7. 75Bạn đảm bảo code dễ bảo trì (maintainability) thế nào?●●○○ Trung bình
Mẹo: tự trả lời thành tiếng trước, rồi mới mở đáp án.
Câu 69●●○○ Trung bình
Giải thích SOLID bằng ví dụ trong dự án Node/NestJS.
Xem câu trả lời & giải thích
💬 Trả lời ngắn (nói trong 30-60 giây)

S — mỗi class một lý do để thay đổi (OrderService không gửi email trực tiếp). O — mở rộng bằng thêm code mới thay vì sửa code cũ (thêm cổng thanh toán = thêm class). L — lớp con thay được lớp cha không làm sai hành vi. I — interface nhỏ, đúng nhu cầu. D — phụ thuộc vào abstraction, inject từ ngoài (DI của NestJS).

📖 Giải thích lý thuyết
interface PaymentGateway { charge(amount: number, ref: string): Promise<ChargeResult>; }   // D, I
@Injectable() class StripeGateway implements PaymentGateway { /* ... */ }
@Injectable() class MomoGateway implements PaymentGateway { /* ... */ }                    // O: thêm cổng mới

@Injectable()
export class CheckoutService {                                                            // S
  constructor(@Inject('PAYMENT') private pay: PaymentGateway, private events: EventEmitter2) {}
  async checkout(order: Order) {
    const r = await this.pay.charge(order.total, order.id);
    this.events.emit('order.paid', { orderId: order.id });   // email do listener khác xử lý
    return r;
  }
}
🛠️ Áp dụng trong dự án thực tế

Lợi ích thấy được: test CheckoutService bằng gateway giả; thêm Momo không đụng Stripe; tách gửi email ra listener/queue.

🎭 Tình huống & câu hỏi nối tiếp

Nối tiếp: "SOLID có làm code phức tạp hơn không?" → Có nếu áp máy móc (interface cho mọi class chỉ có một cài đặt). Áp khi có lý do thay đổi thật.

🚩 Sai lầm khiến ứng viên mất điểm

Đọc định nghĩa thuộc lòng không ví dụ; vi phạm L mà không biết (lớp con ném lỗi 'not supported').

  • Tôi trả lời được câu này mà không cần xem đáp án
Câu 70●●○○ Trung bình
DRY, KISS, YAGNI — có mâu thuẫn nhau không?
Xem câu trả lời & giải thích
💬 Trả lời ngắn (nói trong 30-60 giây)

DRY: mỗi tri thức có một nguồn duy nhất (không phải mọi đoạn code trông giống nhau). KISS: giải pháp đơn giản nhất chạy được. YAGNI: không xây thứ chưa cần. Chúng có thể mâu thuẫn: gộp hai đoạn giống nhau nhưng khác lý do thay đổi tạo ra abstraction sai — 'duplication is far cheaper than the wrong abstraction'. Quy tắc ba lần: lặp lần thứ ba mới trừu tượng hoá.

📖 Giải thích lý thuyết

Ví dụ DRY đúng: quy tắc tính phí ship dùng ở checkout và ở trang giỏ hàng → một hàm. DRY sai: gộp validate form đăng ký và form admin vì 'trông giống' rồi thêm cờ if (isAdmin) khắp nơi.

🛠️ Áp dụng trong dự án thực tế

Chia sẻ schema Zod giữa frontend và backend là DRY đúng nghĩa (một nguồn sự thật cho hợp đồng dữ liệu).

🎭 Tình huống & câu hỏi nối tiếp

Tình huống: "Hàm util chung có 8 tham số boolean." → Abstraction sai; tách lại thành các hàm riêng.

🚩 Sai lầm khiến ứng viên mất điểm

Trừu tượng hoá sớm.

  • Tôi trả lời được câu này mà không cần xem đáp án
Câu 71●●●○ Khó
Những design pattern bạn dùng thường xuyên nhất? Cho ví dụ thật.
Xem câu trả lời & giải thích
💬 Trả lời ngắn (nói trong 30-60 giây)

Strategy (chọn thuật toán lúc chạy: cổng thanh toán, cách tính phí ship), Factory (tạo đối tượng theo cấu hình), Adapter (bọc SDK bên thứ ba sau interface của mình), Decorator (thêm hành vi: cache, retry, log — decorator/interceptor của NestJS), Observer/Pub-Sub (sự kiện domain), Repository (tách truy cập dữ liệu), Singleton (provider mặc định trong DI), Builder (query builder).

📖 Giải thích lý thuyết
// Adapter: domain không phụ thuộc SDK của nhà cung cấp email
interface Mailer { send(to: string, template: string, data: object): Promise<void>; }
class SendGridMailer implements Mailer { constructor(private sg: SendGridClient) {} async send(to, t, d) { await this.sg.send({ to, templateId: t, dynamicTemplateData: d }); } }

// Decorator: thêm retry không sửa class gốc
class RetryingMailer implements Mailer {
  constructor(private inner: Mailer, private times = 3) {}
  async send(to: string, t: string, d: object) {
    for (let i = 0; ; i++) { try { return await this.inner.send(to, t, d); } catch (e) { if (i >= this.times - 1) throw e; await sleep(2 ** i * 200); } }
  }
}
🛠️ Áp dụng trong dự án thực tế

Frontend cũng có pattern: compound component, render props, custom hook (tách logic), observer (store subscribe), container/presentational.

🎭 Tình huống & câu hỏi nối tiếp

Nối tiếp: "Đổi nhà cung cấp email từ SendGrid sang SES mất bao lâu?" → Với Adapter: viết một class mới, đổi provider trong module, không đụng domain.

🚩 Sai lầm khiến ứng viên mất điểm

Liệt kê 23 pattern GoF mà không có ví dụ nào mình đã dùng.

  • Tôi trả lời được câu này mà không cần xem đáp án
Câu 72●●○○ Trung bình
Composition over inheritance nghĩa là gì?
Xem câu trả lời & giải thích
💬 Trả lời ngắn (nói trong 30-60 giây)

Ghép hành vi từ các thành phần nhỏ (inject, gọi, bọc) thay vì kế thừa nhiều tầng. Kế thừa tạo ràng buộc chặt: đổi lớp cha ảnh hưởng mọi lớp con, cây kế thừa sâu khó hiểu, đa kế thừa không có. Kế thừa vẫn hợp khi quan hệ 'là một' rõ ràng và ổn định.

📖 Giải thích lý thuyết

React là ví dụ điển hình: không kế thừa component, mà ghép bằng children, props, hook. NestJS: thay vì BaseService khổng lồ, inject các service nhỏ chuyên trách.

🛠️ Áp dụng trong dự án thực tế

Thay class AdminController extends BaseCrudController extends BaseController bằng các helper/service dùng chung được inject.

🎭 Tình huống & câu hỏi nối tiếp

Nối tiếp: "Khi nào kế thừa là hợp lý?" → Exception class (NotFoundError extends AppError), lớp trừu tượng nhỏ, ổn định.

🚩 Sai lầm khiến ứng viên mất điểm

Cây kế thừa 4-5 tầng.

  • Tôi trả lời được câu này mà không cần xem đáp án
Câu 73●●●○ Khó
Clean/Hexagonal architecture là gì? Bạn tổ chức một service NestJS thế nào?
Xem câu trả lời & giải thích
💬 Trả lời ngắn (nói trong 30-60 giây)

Đặt domain (quy tắc nghiệp vụ) ở trung tâm, không phụ thuộc framework/DB; tầng ngoài (controller, ORM, gateway) phụ thuộc vào trong qua interface (port) và cài đặt (adapter). Lợi ích: test domain không cần DB, đổi hạ tầng ít ảnh hưởng. Với đa số service CRUD, kiến trúc 3 lớp đơn giản (controller → service → repository) theo module nghiệp vụ là đủ — áp hexagonal cho domain phức tạp.

📖 Giải thích lý thuyết
src/orders/
├─ domain/          order.entity.ts (quy tắc: chuyển trạng thái hợp lệ), order.errors.ts
├─ application/     place-order.use-case.ts (điều phối), ports: OrderRepo, PaymentPort
├─ infrastructure/  typeorm-order.repo.ts, stripe-payment.adapter.ts
└─ interface/       orders.controller.ts, dto/
🛠️ Áp dụng trong dự án thực tế

Quy tắc phụ thuộc ép bằng lint (eslint-plugin-boundaries, dependency-cruiser). Monolith module hoá tốt trước khi nghĩ tới microservice.

🎭 Tình huống & câu hỏi nối tiếp

Nối tiếp: "Team 4 người có nên dùng microservices?" → Thường không; chi phí vận hành, debug, nhất quán dữ liệu lớn. Modular monolith, tách khi có lý do (scale riêng, team riêng).

🚩 Sai lầm khiến ứng viên mất điểm

Áp kiến trúc nặng cho CRUD đơn giản.

  • Tôi trả lời được câu này mà không cần xem đáp án
Câu 74●●○○ Trung bình
Bạn refactor code legacy an toàn thế nào?
Xem câu trả lời & giải thích
💬 Trả lời ngắn (nói trong 30-60 giây)

Viết test bao quanh hành vi hiện tại trước (characterization test), đổi từng bước nhỏ có thể deploy, mỗi bước test xanh. Kỹ thuật: extract function/class, đổi tên, tách module; Strangler Fig để thay dần một hệ thống; feature flag để chuyển đổi và rollback. Gắn refactor với tính năng đang làm (Boy Scout rule) thay vì 'dừng 2 tháng viết lại'.

📖 Giải thích lý thuyết

Viết lại toàn bộ (big rewrite) rủi ro cao: mất hành vi ẩn, hai hệ thống song song lâu. Đo trước/sau: thời gian thêm tính năng, số bug, độ phức tạp.

🛠️ Áp dụng trong dự án thực tế

Đưa refactor vào technical backlog có ước lượng và lợi ích rõ ràng để PO ưu tiên (xem chủ đề 13).

🎭 Tình huống & câu hỏi nối tiếp

Tình huống: "Một file 3.000 dòng ai cũng sợ sửa." → Thêm test cho các luồng chính, tách theo trách nhiệm từng PR nhỏ, đo số bug liên quan giảm.

🚩 Sai lầm khiến ứng viên mất điểm

Refactor không có test; PR refactor 5.000 dòng.

  • Tôi trả lời được câu này mà không cần xem đáp án
Câu 75●●○○ Trung bình
Bạn đảm bảo code dễ bảo trì (maintainability) thế nào?
Xem câu trả lời & giải thích
💬 Trả lời ngắn (nói trong 30-60 giây)

Đặt tên rõ, hàm ngắn một việc, module theo nghiệp vụ, ranh giới phụ thuộc rõ; kiểu chặt; test cho hành vi quan trọng; quy ước chung tự động hoá (lint, format, template); tài liệu quyết định (ADR); giảm phụ thuộc thừa; đo bằng chỉ số (độ phức tạp, churn, thời gian onboard, thời gian sửa bug).

📖 Giải thích lý thuyết

Maintainability là một NFR: đo được bằng lead time thay đổi, change failure rate (DORA), số file phải sửa cho một tính năng.

🛠️ Áp dụng trong dự án thực tế

Monorepo với package dùng chung (types, schema, UI) và quy tắc import; xoá code chết định kỳ; cập nhật dependency đều đặn thay vì dồn.

🎭 Tình huống & câu hỏi nối tiếp

Nối tiếp: "Làm sao biết code đang khó bảo trì?" → File thay đổi nhiều nhất + nhiều bug nhất (hotspot = churn × complexity).

🚩 Sai lầm khiến ứng viên mất điểm

Chỉ nói 'viết code sạch' chung chung.

  • Tôi trả lời được câu này mà không cần xem đáp án