Advanced QA & Test Engineering
Trang chủ / Module 8
🔌 Module 8 / 15 · 1 tuần

API Testing nâng cao & Schema-driven Testing

Vượt xa việc gửi request và check status code — kiểm thử API dựa trên schema, test tính nhất quán ngược (backward compatibility), và test theo trạng thái.

OpenAPISchema Validation
📌 Vì sao module này quan trọng

Phần lớn QA dừng lại ở "gửi request, check status 200" — senior QA hiểu API testing sâu hơn nhiều: hợp đồng dữ liệu (không chỉ status code), tính nhất quán qua thời gian, và các bất biến trạng thái xuyên nhiều request liên tiếp.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Áp dụng Schema-driven Testing để validate response đúng cấu trúc, không chỉ đúng status code
  • Test tính tương thích ngược (backward compatibility) của API theo thời gian
  • Thiết kế test theo trạng thái (stateful testing) cho các luồng API nhiều bước liên tiếp
  • Áp dụng kỹ thuật testing đặc thù cho GraphQL, khác biệt với REST

Schema-driven Testing — Vượt xa Status Code

import jsonschema

order_schema = {
    "type": "object",
    "required": ["id", "status", "total_amount", "items"],
    "properties": {
        "id": {"type": "integer"},
        "status": {"enum": ["pending", "confirmed", "shipped", "delivered", "cancelled"]},
        "total_amount": {"type": "number", "minimum": 0},
        "items": {"type": "array", "minItems": 1},
    },
}

def test_get_order_matches_schema():
    response = client.get("/orders/123")
    assert response.status_code == 200
    jsonschema.validate(response.json(), order_schema)
    # Không chỉ kiểm tra "có trả về 200" — kiểm tra CẤU TRÚC DỮ LIỆU đúng hợp đồng đã cam kết

Lý tưởng nhất: dùng chính OpenAPI spec (nếu backend đã định nghĩa — liên hệ khoá System Architecture, Module 5) làm nguồn duy nhất của schema, tự động validate mọi response theo đúng spec đó — tránh tình trạng schema test viết tay dần lệch khỏi spec thật theo thời gian.

Test Tính Tương thích Ngược (Backward Compatibility)

Liên hệ trực tiếp API Versioning đã học ở khoá Mobile Engineering (Module 3) và System Architecture (Module 5): với API phục vụ nhiều client (đặc biệt mobile app không thể ép cập nhật ngay), cần test chủ động rằng thay đổi API mới không phá vỡ client cũ — snapshot lại response schema của version hiện tại, so sánh với version mới, cảnh báo ngay nếu có breaking change (xoá field, đổi kiểu dữ liệu, đổi field bắt buộc) mà không phải chờ mobile team hoặc khách hàng report lỗi.

# Công cụ như openapi-diff so sánh 2 phiên bản OpenAPI spec, tự động phát hiện breaking change
openapi-diff old-spec.yaml new-spec.yaml --fail-on-incompatible

Stateful Testing — Test theo Trạng thái xuyên nhiều Request

Nhiều bug API nghiêm trọng chỉ xuất hiện khi test đúng thứ tự các thao tác thực tế, không phải từng request đơn lẻ: đặt hàng → huỷ hàng → thử đặt lại cùng sản phẩm; hoặc gọi API hoàn tiền 2 lần liên tiếp cho cùng 1 đơn hàng (test tính idempotent — đã học ở khoá System Architecture, Module 8). Thiết kế state machine mô tả các trạng thái hợp lệ và chuyển đổi giữa chúng, sinh ra chuỗi test case theo từng đường đi khả dĩ (bao gồm cả đường đi không hợp lệ cố ý — ví dụ chuyển từ "đã huỷ" sang "đã giao hàng" phải bị từ chối).

Testing đặc thù cho GraphQL

Khác REST (nhiều endpoint cố định), GraphQL có 1 endpoint duy nhất nhưng vô số truy vấn khác nhau tuỳ client tự soạn — thách thức testing khác hẳn:

  • Test N+1 query problem: 1 truy vấn GraphQL lồng nhiều cấp có thể vô tình sinh ra hàng trăm truy vấn database phía sau — cần test hiệu năng riêng cho các truy vấn lồng sâu, không chỉ test tính đúng đắn dữ liệu.
  • Test độ phức tạp truy vấn (Query Complexity): đảm bảo server từ chối đúng cách các truy vấn cố tình quá phức tạp/sâu (1 dạng tấn công DoS đặc thù GraphQL) thay vì cố xử lý đến khi sập.
  • Test theo từng field riêng lẻ: vì client có thể chỉ query 1 phần nhỏ của schema lớn, cần đảm bảo mọi field đều được test độc lập, không chỉ test các combination phổ biến.

🏋️ Bài tập thực hành

Xây dựng Bộ Schema-driven Test cho 1 API

Với 1 API đã có OpenAPI spec (hoặc tự viết spec đơn giản cho 1 API hiện có), viết test tự động validate mọi response theo đúng schema. Thiết kế 1 kịch bản stateful test (ví dụ: tạo đơn hàng → huỷ đơn → thử huỷ lần 2, xác nhận trả về lỗi hợp lý thay vì crash hoặc huỷ 2 lần). Nếu có API GraphQL, viết 1 test kiểm tra server từ chối đúng cách 1 truy vấn lồng quá sâu.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Viết được test validate response theo schema, không chỉ status code
  • Áp dụng được kỹ thuật phát hiện breaking change tự động giữa 2 version API
  • Thiết kế được ít nhất 1 kịch bản stateful test xuyên nhiều request
  • Hiểu được thách thức testing đặc thù của GraphQL khác REST