SQL từ cơ bản đến nâng cao
Khoá SQL thực chiến trên PostgreSQL, đi từ SELECT đầu tiên đến window
function, CTE đệ quy, transaction, index và đọc EXPLAIN. Mỗi module gồm lý thuyết,
ví dụ chạy thật trên cùng một bộ dữ liệu (cửa hàng ShopViet), cách chuyên gia viết,
lỗi người mới hay mắc và bài tập có lời giải. Mọi kết quả hiển thị trong bài đều được chạy
thật trên PostgreSQL 16 chứ không viết tay.
🗺️ Lộ trình các phần
Module 1–4
Môi trường, SELECT/WHERE/NULL, kiểu dữ liệu & hàm, GROUP BY — đủ để trả lời hầu hết câu hỏi báo cáo cơ bản và không còn mắc các bẫy NULL, múi giờ, chia nguyên.
Module 5–8
JOIN, subquery/EXISTS, tập hợp, CTE (kể cả đệ quy), view, window function — bộ công cụ biến những bài toán 'khó' thành vài dòng SQL.
Module 9–12
INSERT/UPDATE/DELETE/UPSERT, thiết kế bảng & ràng buộc, transaction & khoá, index và EXPLAIN — nền tảng để viết SQL an toàn và nhanh.
Module 13–16
Mẫu phân tích (cohort, funnel, gaps & islands), tính năng nâng cao PostgreSQL, SQL trong ứng dụng (injection, N+1, batch), anti-pattern và dự án cuối khoá.
📘 16 Module học tập
Nhấp vào từng module để xem nội dung chi tiết, bài tập và lời giải.
🧭 Nền tảng, môi trường và bộ dữ liệu ShopViet
Hiểu SQL thực sự là gì, dựng môi trường PostgreSQL, nạp dữ liệu mẫu và nắm thứ tự thực thi logic của một câu SELECT — chìa khoá để không còn bị 'lỗi khó hiểu'.
✓🔎 SELECT, WHERE, ORDER BY và thế giới của NULL
Đọc và lọc dữ liệu thành thạo: toán tử, LIKE, IN, BETWEEN, sắp xếp, phân trang và đặc biệt là NULL với logic ba trị — nguồn gốc của rất nhiều bug 'âm thầm'.
✓🧱 Kiểu dữ liệu, biểu thức và hàm thông dụng
Chọn đúng kiểu dữ liệu (đặc biệt tiền và thời gian), thành thạo hàm chuỗi/ngày giờ, CASE, COALESCE, ép kiểu — những thứ dùng trong gần như mọi truy vấn thực tế.
✓📊 Hàm tổng hợp và GROUP BY
Biến hàng nghìn dòng thành con số báo cáo: COUNT/SUM/AVG, GROUP BY, HAVING, FILTER, thống kê phân vị — kèm các lỗi sai số liệu kinh điển.
✓🔗 JOIN: nối bảng đúng cách và tránh nhân đôi dữ liệu
Thành thạo mọi loại JOIN, anti-join, self-join, LATERAL và — quan trọng nhất — nhận biết 'grain' để tránh lỗi nhân đôi số liệu sau khi nối.
✓🧩 Subquery, EXISTS và phép toán tập hợp
Truy vấn lồng nhau (scalar, IN, correlated, derived table), EXISTS/NOT EXISTS và UNION/INTERSECT/EXCEPT — cùng cách chọn dạng viết đúng, nhanh và an toàn với NULL.
✓🧱 CTE, CTE đệ quy, VIEW và bảng tạm
Chia truy vấn phức tạp thành các bước đọc được bằng CTE, duyệt cây/đồ thị bằng CTE đệ quy, đóng gói logic bằng VIEW và materialized view.
✓🪟 Window function: phân tích không cần gom dòng
Xếp hạng, top-N mỗi nhóm, tổng luỹ kế, trung bình trượt, so sánh kỳ trước, tỉ trọng — tất cả trong một câu truy vấn mà vẫn giữ nguyên từng dòng chi tiết.
✓✍️ INSERT/UPDATE/DELETE, UPSERT và thiết kế bảng
Ghi dữ liệu an toàn (RETURNING, UPSERT, MERGE), quy trình sửa/xoá không gây thảm hoạ, và thiết kế bảng với khoá, ràng buộc, chuẩn hoá, migration an toàn.
✓🔒 Transaction, cô lập và xử lý đồng thời
Hiểu transaction và ACID, các mức cô lập, lost update, SELECT FOR UPDATE, SKIP LOCKED, deadlock — kèm kịch bản hai phiên đã được chạy thật để thấy chính xác điều gì xảy ra.
✓⚡ Index, EXPLAIN và tối ưu truy vấn
Hiểu index hoạt động ra sao, đọc kế hoạch thực thi EXPLAIN (ANALYZE), thiết kế index đúng (composite, partial, covering), tránh các cách viết làm index vô dụng và quy trình tối ưu có đo đạc.
✓🧪 Các mẫu truy vấn phân tích thực chiến
Bộ mẫu SQL dùng hàng ngày của chuyên gia dữ liệu: retention theo cohort, phễu chuyển đổi, tách phiên, chuỗi liên tiếp (gaps & islands), RFM, giỏ hàng, join theo thời điểm và kiểm tra chất lượng dữ liệu.
✓🚀 PostgreSQL nâng cao: JSONB, mảng, tìm kiếm văn bản, ROLLUP, partition
Khai thác sức mạnh riêng của PostgreSQL: JSONB và GIN index, mảng, full-text search & trigram, cột sinh tự động, GROUPING SETS/ROLLUP/CUBE, kiểu phạm vi, partitioning và COPY.
✓🛡️ SQL trong ứng dụng: injection, N+1, hàm/trigger, quyền, bulk
Cách dùng SQL an toàn và hiệu quả từ code ứng dụng: tham số hoá chống SQL injection, tránh N+1 của ORM, PL/pgSQL và trigger, phân quyền tối thiểu, timeout, bulk insert, connection pool và kiểm thử SQL.
✓🧰 Anti-pattern, gỡ lỗi và checklist của chuyên gia
Danh mục các lỗi SQL phổ biến nhất (và cách đúng), quy trình gỡ lỗi 'kết quả sai' / 'truy vấn chậm', checklist review SQL và bài trắc nghiệm đoán kết quả có đáp án chạy thật.
✓🏆 Dự án cuối khoá và bộ câu hỏi phỏng vấn SQL
Dự án tổng hợp trên ShopViet: mở rộng schema, 8 câu hỏi nghiệp vụ từ dễ đến khó, tối ưu truy vấn, thiết kế đặt hàng không bán vượt kho, bộ kiểm tra chất lượng dữ liệu — cùng 40 câu hỏi phỏng vấn SQL.
🧰 Chuẩn bị môi trường (10 phút)
Cài PostgreSQL 14+ (hoặc chạy docker run -e POSTGRES_PASSWORD=pw -p 5432:5432 postgres:16),
tải file shopviet.sql, rồi chạy
createdb shop && psql -d shop -f shopviet.sql. Module 1 hướng dẫn chi tiết từng bước,
cách dùng psql/DBeaver và cách đọc ERD của bộ dữ liệu.
🧠 Cách chuyên gia = thói quen viết SQL của người có kinh nghiệm production.
❌ Lỗi thường gặp = bẫy mà gần như ai cũng từng dính. 💡/⚠️ = mẹo và cảnh báo.
Khối Kết quả bên dưới mỗi câu lệnh là output thật; các câu INSERT/UPDATE/DELETE trong bài
được chạy trong transaction rồi rollback nên không làm đổi dữ liệu gốc.
🔗 Khoá học liên quan
Học xong khoá này, bước tiếp theo là Database Engineering (replication, sharding, NoSQL, bảo mật) và bộ câu hỏi phỏng vấn database.