Phân tích kỹ thuật A → Z
Trang chủ / Phần 1 · Nền tảng & Nến Nhật / Module 1
🧭 Module 1 / 23 · 2 ngày Cơ bản

Triết lý phân tích kỹ thuật & các loại biểu đồ

PTKT thực chất đo lường điều gì, 6 nguyên lý của Dow, ưu và nhược điểm, các loại biểu đồ (đường, thanh, nến, Heikin Ashi), thang tuyến tính/logarit và cách chọn khung thời gian.

Triết lýDowKhung thời gianHeikin Ashi
📌 Vì sao module này quan trọng

Trước khi học bất kỳ mẫu hình hay chỉ báo nào, bạn cần biết PTKT thực sự làm được gì và không làm được gì. Người hiểu sai bản chất thường kỳ vọng chắc chắn từ biểu đồ, rồi vỡ mộng sau vài lệnh thua. Người hiểu đúng coi biểu đồ như bản đồ xác suất của hành vi đám đông.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Giải thích PTKT đo lường điều gì và giới hạn của nó
  • Nêu 6 nguyên lý của lý thuyết Dow
  • So sánh biểu đồ đường, thanh, nến, Heikin Ashi
  • Biết khi nào dùng thang logarit và khung thời gian nào
  • Xây dựng cách nhìn nhận xác suất, không phải dự đoán

PTKT thực chất là gì?

PTKT nghiên cứu giá và khối lượng trong quá khứ để đánh giá xác suất vận động tiếp theo. Cốt lõi của nó là tâm lý đám đông: cùng một nỗi sợ và lòng tham lặp lại tạo ra các hình dạng tương tự trên biểu đồ. Nó không đọc tin tức, không tiên tri, nó chỉ trả lời hai câu: đám đông đang làm gì? và tại điểm nào quan điểm của tôi bị chứng minh là sai?

PTKT làm tốt
  • Xác định xu hướng, vùng cung cầu, điểm vào/ra có cắt lỗ rõ ràng
  • Cho một ngôn ngữ chung để lập kế hoạch giao dịch
  • Giúp quản trị rủi ro bằng điểm vô hiệu hoá luận điểm
  • Áp dụng được cho mọi thị trường, mọi khung thời gian
PTKT KHÔNG làm được
  • Dự đoán chính xác điểm đỉnh/đáy
  • Biết trước tin xấu bất ngờ hoặc gian lận của doanh nghiệp
  • Thay thế phân tích doanh nghiệp khi đầu tư dài hạn
  • Hoạt động tốt trên cổ phiếu thanh khoản rất mỏng, bị thao túng

Sáu nguyên lý của lý thuyết Dow

Nguyên lýÝ nghĩa thực hành
1. Chỉ số phản ánh tất cảMọi thông tin đã nằm trong giá, ta đọc giá thay vì đoán tin tức
2. Ba loại xu hướngXu hướng chính (tháng–năm), thứ cấp (tuần–tháng), nhỏ (ngày–tuần): luôn xác định mình đang giao dịch ở tầng nào
3. Xu hướng chính có 3 giai đoạnTích luỹ → tăng/giảm theo đám đông → phân phối/hoảng loạn
4. Các chỉ số phải xác nhận lẫn nhauTín hiệu mạnh khi nhiều thị trường/nhóm ngành cùng chiều
5. Khối lượng xác nhận xu hướngKhối lượng tăng theo hướng xu hướng, giảm khi điều chỉnh
6. Xu hướng tiếp diễn đến khi có tín hiệu đảo chiều rõ ràngĐừng vội đoán đỉnh/đáy; cần bằng chứng

Các loại biểu đồ

Biểu đồ nến Nhật (dữ liệu giả lập)18.022.627.231.836.4
Nến Nhật: mỗi nến cho đủ 4 giá mở – cao – thấp – đóng. Đây là loại biểu đồ chính của cả khoá.
Cùng dữ liệu, dạng Heikin Ashi (dữ liệu giả lập)18.022.627.231.836.4
Heikin Ashi làm mượt nhiễu: các nến cùng màu liền nhau cho thấy xu hướng rõ hơn, nhưng giá hiển thị là giá tính toán, không phải giá thật để đặt lệnh. Nến đổi màu thường trễ hơn nến thường.
LoạiThông tinƯu điểmNhược điểm
Đường (line)Chỉ giá đóng cửaGọn, thấy xu hướng tổng thểMất thông tin về biên độ, bóng nến
Thanh (OHLC bar)Mở, cao, thấp, đóngĐủ dữ liệu, gọnKhó nhìn tâm lý bằng nến
Nến NhậtMở, cao, thấp, đóngTrực quan, thể hiện tâm lý rõCần học cách đọc
Heikin AshiGiá trung bình hoáLàm mượt, dễ nhận xu hướngTrễ, giá không thật
Renko, Point & FigureChỉ lọc theo mức dịch chuyển giáLoại bỏ yếu tố thời gianÍt phổ biến, mất thông tin khối lượng

Khung thời gian và thang đo

KhungDùng choGhi chú
Tháng / TuầnXu hướng chính, đầu tư dài hạnTín hiệu chậm nhưng bền, ít nhiễu
NgàySwing trading, đầu tư trung hạnKhung phổ biến nhất cho cổ phiếu Việt Nam
60 phút / 15 phútTìm điểm vào/ra chính xácNhiễu nhiều hơn; T+2 nên không giao dịch trong ngày được như thị trường khác
Phút (1–5)Giao dịch rất ngắn hạn (phái sinh)Chi phí và cảm xúc cao, cần kỷ luật mạnh
Quy tắc “top-down”

Luôn đọc khung lớn trước (tuần → ngày), rồi xuống khung nhỏ để tìm điểm vào. Một nhịp giảm trên khung 15 phút thường chỉ là nhịp điều chỉnh bé trên xu hướng tăng khung ngày.

Thang tuyến tính vs thang logarit: thang tuyến tính hiển thị chênh lệch tuyệt đối (+5 điểm), thang logarit hiển thị chênh lệch phần trăm. Với biểu đồ dài hạn hoặc cổ phiếu tăng nhiều lần, dùng thang logarit để các đường xu hướng và mẫu hình không bị méo.

Cách nhìn nhận: tư duy xác suất

  1. Mỗi tín hiệu là một giả thuyết với điều kiện sai rõ ràng (điểm cắt lỗ).
  2. Hỏi “nếu tôi sai thì bao nhiêu?” trước khi hỏi “nếu tôi đúng thì lãi bao nhiêu?”.
  3. Hãy nghĩ theo kịch bản: kịch bản tăng, kịch bản giảm, và điều gì xác nhận từng kịch bản.
  4. Chấp nhận rằng bạn có thể sai 40–60% số lệnh mà vẫn có lãi nếu lãi trung bình lớn hơn lỗ trung bình.
  5. Đánh giá mình bằng quy trình, không bằng kết quả của từng lệnh riêng lẻ.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Kỳ vọng biểu đồ “báo trước” tương lai

Vì sao nguy hiểm: Mỗi lần sai bạn mất niềm tin, đổi phương pháp liên tục (hội chứng nhảy phương pháp).

Cách làm đúng: Coi PTKT là xác suất và luôn kèm quản trị rủi ro.

❌ Chỉ nhìn khung thời gian nhỏ

Vì sao nguy hiểm: Giao dịch ngược xu hướng khung lớn, bị cuốn vào nhiễu.

Cách làm đúng: Đọc top-down: tuần → ngày → khung vào lệnh.

❌ Dùng Heikin Ashi để đặt lệnh theo “giá” trên nến

Vì sao nguy hiểm: Giá hiển thị không phải giá khớp thật.

Cách làm đúng: Dùng HA để nhận xu hướng, đặt lệnh theo nến thường.

❌ Dùng thang tuyến tính cho biểu đồ nhiều năm

Vì sao nguy hiểm: Các mức hỗ trợ/kháng cự và đường xu hướng bị méo.

Cách làm đúng: Dùng thang logarit cho biểu đồ dài hạn.

❌ Bỏ qua thanh khoản

Vì sao nguy hiểm: Tín hiệu trên cổ phiếu thanh khoản mỏng dễ bị thao túng.

Cách làm đúng: Chỉ giao dịch mã có thanh khoản đủ lớn so với vị thế.

📌 Cần nhớ
  • PTKT là bản đồ xác suất về hành vi đám đông, không phải quả cầu pha lê.
  • Nến Nhật cho đủ 4 giá nên là biểu đồ chuẩn của khoá.
  • Đọc top-down: khung lớn xác định hướng, khung nhỏ chọn điểm vào.
  • Mỗi giả thuyết cần điều kiện sai và điểm cắt lỗ.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. PTKT có dự đoán chắc chắn được tin xấu bất ngờ không?
Không. Nó chỉ cung cấp bối cảnh xác suất và điểm cắt lỗ.
2. Vì sao nên dùng thang logarit cho biểu đồ nhiều năm?
Vì nó hiển thị thay đổi theo phần trăm, tránh méo hình khi giá tăng nhiều lần.
3. Heikin Ashi có ưu và nhược điểm gì?
Ưu: làm mượt, dễ thấy xu hướng. Nhược: trễ, giá không phải giá thật.
4. Nguyên lý Dow số 5 nói gì?
Khối lượng xác nhận xu hướng: tăng theo hướng xu hướng, giảm khi điều chỉnh.

🏋️ Bài tập thực hành

So sánh 3 loại biểu đồ

Chọn 1 cổ phiếu thanh khoản tốt. Mở khung ngày, đổi giữa biểu đồ đường, nến, Heikin Ashi. Ghi: loại nào giúp bạn thấy xu hướng rõ nhất? loại nào cho bạn thông tin tâm lý nhất? Rồi so sánh với khung tuần.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Nêu được PTKT làm được và không làm được gì
  • Thuộc 6 nguyên lý Dow
  • Phân biệt các loại biểu đồ
  • Biết đọc top-down
  • Có tư duy kịch bản và xác suất
Miễn trừ trách nhiệm: Nội dung chỉ nhằm mục đích giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư hay khuyến nghị mua/bán. Mọi biểu đồ, giá và khối lượng trong khoá là dữ liệu giả lập được tạo để minh hoạ, không phải dữ liệu thị trường thật. Phân tích kỹ thuật dựa trên xác suất, không đảm bảo kết quả; mọi tín hiệu đều có thể sai. Giao dịch chứng khoán có rủi ro mất một phần hoặc toàn bộ vốn.