System Architecture for Senior Engineers
Trang chủ / Module 6
🗄️ Module 6 / 15 · 1-2 tuần

Data Architecture — Database per Service, CQRS, Event Sourcing

Database per Service pattern, CQRS tách biệt đọc/ghi, và Event Sourcing lưu lịch sử thay vì trạng thái hiện tại.

CQRSEvent Sourcing
📌 Vì sao module này quan trọng

Dữ liệu là phần khó thay đổi nhất của bất kỳ kiến trúc nào — sửa sai về code dễ hơn nhiều so với sửa sai về cách dữ liệu được tổ chức và lưu trữ sau khi hệ thống đã chạy production với dữ liệu thật. Các pattern ở module này giải quyết đúng vấn đề: dữ liệu nên thuộc về ai, và đọc/ghi có nhất thiết phải dùng chung 1 mô hình dữ liệu hay không.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Áp dụng Database per Service và hiểu vì sao chia sẻ database trực tiếp giữa service là anti-pattern
  • Hiểu CQRS (Command Query Responsibility Segregation) và khi nào tách biệt mô hình đọc/ghi mang lại giá trị
  • Hiểu Event Sourcing — lưu lịch sử sự kiện thay vì chỉ trạng thái hiện tại
  • Nhận diện khi nào các pattern này là over-engineering không cần thiết

Database per Service — vì sao chia sẻ Database là Anti-pattern

Khi nhiều service cùng đọc/ghi trực tiếp vào 1 database chung, ranh giới Bounded Context (Module 4) bị phá vỡ ở tầng dữ liệu dù code có vẻ tách biệt — bất kỳ thay đổi schema nào cũng có nguy cơ làm hỏng service khác không hề hay biết, và cả hệ thống buộc phải deploy đồng bộ khi đổi schema (mất chính lợi ích deploy độc lập mà microservices hứa hẹn). Nguyên tắc: mỗi service sở hữu database riêng, service khác muốn dữ liệu phải đi qua API (Module 5) của service sở hữu, không bao giờ truy cập trực tiếp database của service khác.

⚠️ Chi phí đánh đổi cần biết trước

Database per Service khiến JOIN xuyên service không còn khả thi ở tầng database — cần tổng hợp dữ liệu ở tầng ứng dụng (gọi nhiều API rồi ghép lại) hoặc dùng CQRS (bên dưới) để xây view tổng hợp riêng. Đây là chi phí thật cần cân nhắc, không phải pattern "miễn phí".

CQRS — tách biệt mô hình Đọc và Ghi

CQRS tách hệ thống thành 2 mô hình riêng biệt: Command (thao tác ghi, tối ưu cho việc đảm bảo tính đúng đắn nghiệp vụ — thường qua Aggregate, Module 4) và Query (thao tác đọc, tối ưu cho tốc độ truy vấn — có thể là 1 database/view hoàn toàn khác, đã denormalize sẵn cho đúng nhu cầu hiển thị). 2 mô hình này có thể dùng công nghệ lưu trữ khác nhau hoàn toàn (ghi vào PostgreSQL, đọc từ Elasticsearch đã đồng bộ sẵn) và scale độc lập (thường đọc nhiều hơn ghi rất nhiều lần, nên phía đọc cần scale mạnh hơn).

Giá trị lớn nhất: khi có nhu cầu đọc phức tạp, tổng hợp từ nhiều nguồn (dashboard, báo cáo) mà mô hình ghi (tối ưu cho tính đúng đắn, thường normalize chuẩn) không phục vụ tốt — thay vì cố ép 1 mô hình phục vụ cả 2 nhu cầu trái ngược, CQRS tách hẳn ra.

Event Sourcing — lưu Lịch sử thay vì Trạng thái

Thay vì lưu trạng thái hiện tại của 1 Aggregate (ví dụ: "Order #123, status = shipped"), Event Sourcing lưu toàn bộ chuỗi sự kiện đã xảy ra (OrderCreated → PaymentReceived → OrderShipped) — trạng thái hiện tại được tính toán lại bằng cách replay toàn bộ sự kiện. Lợi ích: audit trail hoàn hảo tự nhiên (biết chính xác điều gì xảy ra, khi nào, không cần bảng log riêng), có thể tái tạo trạng thái tại bất kỳ thời điểm nào trong quá khứ (tương tự Time Travel của Delta Lake đã học ở khoá Databricks Module 3, nhưng ở tầng nghiệp vụ ứng dụng thay vì tầng dữ liệu phân tích), và dễ dàng thêm tính năng mới đọc lại lịch sử cũ (ví dụ thêm 1 loại báo cáo mới, replay lại toàn bộ event đã có để tính ra số liệu mới mà không cần sửa dữ liệu cũ).

⚠️ Chi phí không nhỏ

Event Sourcing tăng đáng kể độ phức tạp: cần xử lý schema evolution của event theo thời gian, cần snapshot để tránh replay hàng triệu event mỗi lần đọc, và tư duy CRUD quen thuộc không còn áp dụng trực tiếp. Chỉ nên dùng khi audit trail/khả năng tái tạo lịch sử là yêu cầu nghiệp vụ thực sự (tài chính, y tế, hệ thống pháp lý) — không phải "vì nó là pattern hay".

Khi nào các Pattern này là Over-engineering

CQRS và Event Sourcing là những pattern mạnh nhưng tốn chi phí — áp dụng nguyên tắc trade-off đã học ở Module 1: chỉ dùng khi có vấn đề cụ thể chúng giải quyết (đọc/ghi có nhu cầu quá khác biệt cho CQRS; cần audit trail/replay lịch sử nghiêm ngặt cho Event Sourcing). Phần lớn hệ thống CRUD thông thường (quản lý người dùng, catalog sản phẩm cơ bản) không cần đến chúng — 1 database quan hệ truyền thống với schema rõ ràng vẫn là lựa chọn đúng và đơn giản hơn nhiều.

🏋️ Bài tập thực hành

Thiết kế Data Architecture cho 1 Bounded Context

Chọn 1 Bounded Context từ Module 4 (ví dụ Ordering). Thiết kế database riêng cho context đó (Database per Service). Đánh giá: context này có lợi ích rõ ràng từ CQRS không (có nhu cầu đọc phức tạp khác biệt với ghi không)? Có cần Event Sourcing không (có yêu cầu audit trail/replay lịch sử nghiêm ngặt không)? Viết lý do cho quyết định áp dụng hoặc KHÔNG áp dụng từng pattern.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Giải thích được vì sao chia sẻ database trực tiếp giữa service là anti-pattern
  • Xác định được khi nào CQRS mang lại giá trị thực sự
  • Xác định được khi nào Event Sourcing đáng chi phí phức tạp nó mang lại
  • Tránh được việc áp dụng các pattern này khi không cần thiết (over-engineering)