System Architecture for Senior Engineers
Trang chủ / Module 10
🔐 Module 10 / 15 · 1-2 tuần

Security Architecture

Zero Trust Architecture, OAuth2/OIDC cho AuthN/AuthZ, và Threat Modeling có hệ thống (STRIDE).

Zero TrustOAuth2Threat Modeling
📌 Vì sao module này quan trọng

Bảo mật được thiết kế "chèn thêm sau" luôn yếu hơn bảo mật được thiết kế ngay từ kiến trúc — nguyên tắc shift-left đã học ở khoá DevOps (Module 10) áp dụng đúng ở đây, nhưng ở tầng kiến trúc hệ thống chứ không chỉ pipeline CI/CD. Đây là trách nhiệm không thể uỷ thác hoàn toàn cho "team Security" — kiến trúc sư phải tự thiết kế đúng ngay từ đầu.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Hiểu và áp dụng nguyên lý Zero Trust Architecture
  • Thiết kế đúng Authentication và Authorization bằng OAuth2/OIDC
  • Áp dụng Threat Modeling có hệ thống (khung STRIDE) cho 1 hệ thống cụ thể
  • Tích hợp bảo mật vào quyết định kiến trúc thay vì xem là lớp phủ bên ngoài

Zero Trust Architecture — "không bao giờ tin, luôn xác minh"

Mô hình bảo mật truyền thống ("perimeter security" — tin tưởng mọi thứ bên trong mạng nội bộ, chỉ canh gác biên giới) thất bại rõ rệt khi 1 điểm trong mạng nội bộ bị xâm nhập — kẻ tấn công di chuyển tự do bên trong. Zero Trust đảo ngược giả định: không tin tưởng mặc định bất kỳ request nào, kể cả từ bên trong mạng nội bộ — mọi request đều phải được xác thực và cấp quyền tường minh, dựa trên nguyên tắc least privilege (đã nhắc lại xuyên suốt nhiều khoá: MCP tool ở khoá AI Engineer, IAM ở khoá DevOps Module 9, Unity Catalog ở khoá Databricks).

Triển khai thực tế: mTLS (mutual TLS) giữa mọi service-to-service call thay vì tin tưởng vì "cùng nằm trong VPC nội bộ" (liên hệ khoá DevOps Module 9), xác thực token ở mọi tầng thay vì chỉ ở API Gateway ngoài cùng (Module 5), và network segmentation chi tiết thay vì 1 mạng phẳng lớn.

OAuth2 & OIDC — Authentication vs Authorization

Authentication (AuthN) trả lời "bạn là ai" — OIDC (OpenID Connect, xây trên nền OAuth2) là chuẩn phổ biến nhất, trả về ID Token (JWT chứa thông tin danh tính đã xác thực). Authorization (AuthZ) trả lời "bạn được phép làm gì" — OAuth2 Access Token mang theo scope/quyền cụ thể, được service đích kiểm tra trước khi cho phép hành động.

OAuth2 Grant TypeDùng khi
Authorization Code (+ PKCE)Ứng dụng web/mobile có người dùng tương tác đăng nhập — chuẩn hiện đại nhất, an toàn nhất
Client CredentialsGiao tiếp service-to-service, không có người dùng cụ thể đứng sau (machine-to-machine)
Refresh TokenLấy Access Token mới khi token cũ hết hạn, không cần người dùng đăng nhập lại
⚠️ Sai lầm phổ biến

Nhầm lẫn Authentication và Authorization — xác thực được danh tính (biết "đây là user X") không có nghĩa là user đó được phép thực hiện mọi hành động. Luôn kiểm tra Authorization riêng biệt, ở mọi service nhận request (không chỉ tin tưởng "đã qua Gateway là an toàn" — đúng tinh thần Zero Trust).

Threat Modeling với khung STRIDE

STRIDELoại đe doạVí dụ câu hỏi cần đặt ra
SpoofingGiả mạo danh tínhKẻ tấn công có thể giả làm user/service khác không?
TamperingSửa đổi dữ liệu trái phépDữ liệu truyền đi có thể bị chỉnh sửa giữa đường không?
RepudiationChối bỏ hành động đã thực hiệnCó đủ audit log để chứng minh ai đã làm gì không?
Information DisclosureRò rỉ thông tin nhạy cảmDữ liệu nhạy cảm có thể bị lộ qua kênh nào không mong muốn?
Denial of ServiceTừ chối dịch vụHệ thống có thể bị làm quá tải bởi 1 nguồn duy nhất không?
Elevation of PrivilegeLeo thang đặc quyềnCó cách nào 1 user thường có được quyền admin không?

Quy trình Threat Modeling thực tế: vẽ sơ đồ luồng dữ liệu (data flow diagram) của hệ thống, với mỗi thành phần/luồng dữ liệu, áp dụng lần lượt 6 câu hỏi STRIDE, liệt kê đe doạ cụ thể tìm được, và thiết kế biện pháp giảm thiểu (mitigation) tương ứng — nên thực hiện trước khi code, ở giai đoạn thiết kế kiến trúc, đúng tinh thần shift-left.

🏋️ Bài tập thực hành

Threat Model cho luồng Checkout

Với luồng Order → Payment → Shipping đã thiết kế ở Module 8-9, vẽ data flow diagram đơn giản. Áp dụng khung STRIDE, với mỗi chữ cái liệt kê ít nhất 1 đe doạ cụ thể có thể xảy ra trong luồng này, và đề xuất 1 biện pháp giảm thiểu tương ứng. Xác định luồng này nên dùng OAuth2 grant type nào cho việc xác thực người dùng cuối, và grant type nào cho giao tiếp service-to-service giữa Payment và Shipping.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Giải thích được nguyên lý Zero Trust và ví dụ triển khai cụ thể (mTLS)
  • Phân biệt rõ Authentication và Authorization, chọn đúng OAuth2 grant type
  • Áp dụng được khung STRIDE để threat model 1 luồng nghiệp vụ thực tế
  • Tích hợp được cân nhắc bảo mật vào giai đoạn thiết kế kiến trúc, không phải chèn thêm sau