GraphQL Fundamentals
Schema/type system, queries và mutations, cách resolver hoạt động, và khi nào GraphQL thực sự tốt hơn REST.
GraphQL không "thay thế" REST — nó giải quyết một vấn đề cụ thể mà REST làm không tốt: over-fetching (client nhận thừa dữ liệu không cần) và under-fetching (client phải gọi nhiều request để đủ dữ liệu hiển thị 1 màn hình, đặc biệt đau với mobile app có mạng chậm — liên hệ trực tiếp khoá Mobile Engineering). Hiểu đúng đánh đổi giúp bạn chọn công cụ đúng thay vì chạy theo trào lưu "GraphQL cho mọi thứ".
🎯 Mục tiêu học tập
- Viết được GraphQL schema với type, query, và mutation cơ bản
- Giải thích cách resolver hoạt động và cách GraphQL server thực thi 1 query
- So sánh rõ ràng đánh đổi giữa REST và GraphQL cho các tình huống cụ thể
- Nhận diện khi nào GraphQL là lựa chọn đúng và khi nào REST vẫn tốt hơn
Schema & Type System — hợp đồng tường minh giữa client và server
type Order {
id: ID!
customer: Customer!
items: [OrderItem!]!
total: Float!
status: OrderStatus!
}
enum OrderStatus { PENDING CONFIRMED SHIPPED DELIVERED CANCELLED }
type Query {
order(id: ID!): Order
orders(customerId: ID, limit: Int = 20): [Order!]!
}
type Mutation {
createOrder(input: CreateOrderInput!): Order!
cancelOrder(id: ID!): Order!
}
Schema là hợp đồng bắt buộc, tự mô tả (self-documenting) — client biết chính xác trường nào tồn tại,
kiểu dữ liệu gì, bắt buộc hay không (! nghĩa là non-nullable) mà không cần đọc tài liệu riêng
bên ngoài như phần lớn REST API cần (dù OpenAPI/Swagger giải quyết được phần nào khoảng cách này cho REST).
Client tự chọn đúng field mình cần — giải quyết over/under-fetching
query {
order(id: "789") {
id
total
customer { name email }
items { productName quantity }
}
}
Với REST truyền thống, màn hình chi tiết đơn hàng ở trên có thể cần 3 request riêng
(GET /orders/789, GET /customers/{id}, GET /orders/789/items)
hoặc 1 endpoint "kitchen sink" trả về mọi trường có thể (kể cả trường màn hình này không dùng đến —
over-fetching, tốn băng thông đặc biệt đau với mobile). GraphQL cho phép lấy đúng và đủ dữ liệu cho đúng
1 màn hình trong đúng 1 request.
Resolver — nơi logic thực sự chạy
Mỗi field trong schema tương ứng với 1 hàm resolver — GraphQL server thực thi resolver của từng field được yêu cầu trong query, thường theo cấu trúc cây khớp với cấu trúc query.
const resolvers = {
Query: {
order: (_, { id }, context) => db.orders.findById(id),
},
Order: {
customer: (order, _, context) => db.customers.findById(order.customerId),
items: (order, _, context) => db.orderItems.findByOrderId(order.id),
},
};
Điểm quan trọng: resolver Order.customer và Order.items chỉ chạy khi client
thực sự yêu cầu field đó trong query — đây chính là cơ chế giải quyết over-fetching, nhưng cũng là nguồn
gốc của N+1 problem sẽ học ở module tiếp theo khi query trả về nhiều order cùng lúc.
REST vs GraphQL — chọn đúng công cụ, không chạy theo trào lưu
| Tiêu chí | REST | GraphQL |
|---|---|---|
| Caching HTTP chuẩn (CDN, browser cache) | Tự nhiên, dùng URL + method | Khó hơn — thường luôn POST tới 1 endpoint duy nhất |
| Client đa dạng (mobile, web, đối tác thứ 3) | Mỗi client có thể phải gọi nhiều request khác nhau | Mỗi client tự chọn đúng field mình cần, không cần API thay đổi |
| Upload file | Tự nhiên (multipart/form-data) | Cần giải pháp bổ sung, không tự nhiên trong spec gốc |
| Độ phức tạp vận hành | Thấp hơn — dùng được mọi công cụ HTTP tiêu chuẩn | Cao hơn — cần xử lý N+1, độ phức tạp query tuỳ ý từ client, rate limiting theo độ phức tạp thay vì theo số request |
GraphQL toả sáng nhất khi có nhiều loại client khác nhau với nhu cầu dữ liệu khác nhau cho cùng 1 bộ resource (điển hình: 1 backend phục vụ cả web, iOS, Android với màn hình hiển thị khác nhau). Với API nội bộ đơn giản hoặc API công khai cần cache HTTP mạnh, REST vẫn thường là lựa chọn thực dụng hơn.
🏋️ Bài tập thực hành
Viết schema GraphQL đầy đủ cho Order/Customer/OrderItem như ví dụ trên, cài đặt resolver thật (dùng Apollo Server hoặc thư viện GraphQL bất kỳ) kết nối tới database Postgres đã xây ở khoá Database Engineering. Viết 3 query khác nhau lấy các tập field khác nhau cho cùng 1 order, chứng minh mỗi query chỉ trả về đúng field được yêu cầu. So sánh số request cần thiết nếu làm bằng REST truyền thống cho cùng 3 màn hình UI giả định.
📚 Tài nguyên học tập
-
GraphQL — Official DocumentationTài liệu chính thức, điểm bắt đầu chuẩn cho GraphQLDocs
-
Apollo Server — Getting StartedGraphQL server phổ biến nhất cho Node.jsDocs
-
GraphQL vs REST — a comparisonTư duy thiết kế theo graph thay vì theo resource/endpointBài viết
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Viết được schema GraphQL đầy đủ với type, enum, query, mutation
- Giải thích được cách resolver thực thi theo cấu trúc cây của query
- Chứng minh được bằng ví dụ cụ thể cách GraphQL giải quyết over-fetching/under-fetching
- Đưa ra quyết định REST hay GraphQL có căn cứ cho 1 bài toán cụ thể