Backend API Engineering for AI Engineers
Trang chủ / Module 5
🔑 Module 5 / 14 · 1 tuần

Authentication — Session, JWT

Session-based vs token-based authentication, cấu trúc và cách ký JWT, và các lỗi triển khai JWT phổ biến nhất.

JWTSessionRefresh Token
📌 Vì sao module này quan trọng

Authentication là lớp phòng thủ đầu tiên của mọi API — sai ở đây nghĩa là toàn bộ authorization phía sau (Module 7) trở nên vô nghĩa. JWT đặc biệt dễ bị triển khai sai vì "trông đơn giản" (chỉ là 1 chuỗi base64), trong khi thực tế có hàng loạt cạm bẫy tinh vi (thuật toán "none", secret yếu, không có cơ chế thu hồi) đã gây ra rất nhiều lỗ hổng bảo mật thực tế trong ngành.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Phân biệt session-based và token-based authentication, đánh đổi giữa 2 mô hình
  • Giải thích đúng cấu trúc JWT (header.payload.signature) và cách ký/xác thực
  • Nhận diện và phòng tránh các lỗi triển khai JWT phổ biến nhất
  • Thiết kế cơ chế refresh token an toàn, bao gồm refresh token rotation

Session-based vs Token-based — đánh đổi cốt lõi

Session-based (cookie + session store)Token-based (JWT)
Trạng tháiStateful — server lưu session (Redis/database)Stateless — mọi thông tin nằm trong token
Scale ngangCần session store dùng chung giữa các instanceDễ hơn — bất kỳ instance nào cũng verify được token độc lập
Thu hồi ngay lập tức (logout, ban user)Dễ — xoá session khỏi storeKhó — token đã phát hành vẫn hợp lệ tới khi hết hạn, trừ khi có thêm cơ chế blacklist
Phù hợp choWeb app truyền thống, cùng 1 domainAPI cho nhiều client (mobile, SPA, bên thứ 3), microservices

Không có lựa chọn "luôn đúng" — nhiều hệ thống thực tế dùng session cho web app chính, JWT cho API công khai/mobile, đây là quyết định kiến trúc dựa trên nhu cầu cụ thể chứ không phải JWT "hiện đại hơn nên luôn tốt hơn".

Cấu trúc JWT — header.payload.signature

// Header (base64url encoded)
{ "alg": "HS256", "typ": "JWT" }

// Payload (base64url encoded — KHÔNG mã hoá, ai cũng đọc được, chỉ không sửa được)
{
  "sub": "user_42",
  "role": "admin",
  "iat": 1706400000,
  "exp": 1706403600
}

// Signature = HMACSHA256(base64url(header) + "." + base64url(payload), secret_key)

Điểm bị hiểu sai phổ biến nhất: payload JWT chỉ được encode, không được mã hoá — bất kỳ ai cũng đọc được nội dung payload (decode base64 thông thường), chỉ không thể sửa nó mà không làm hỏng chữ ký. Tuyệt đối không đặt dữ liệu nhạy cảm (mật khẩu, số thẻ) vào payload JWT.

Các lỗi triển khai JWT phổ biến nhất

  • Chấp nhận alg: none: JWT cho phép thuật toán "none" (không ký) — nếu server không kiểm tra chặt alg được khai báo trong header và tin tưởng mù quáng, kẻ tấn công có thể tạo token giả với alg: none và không cần biết secret. Luôn hard-code thuật toán cho phép ở phía server (whitelist), không đọc alg từ token để quyết định cách verify.
  • Nhầm lẫn RS256 secret/public key: với thuật toán bất đối xứng (RS256), 1 lỗ hổng kinh điển là server verify bằng public key nhưng lại chấp nhận HS256 (đối xứng) với chính public key đó làm secret — kẻ tấn công biết public key (thường công khai) có thể tự ký token giả bằng HS256.
  • Secret key yếu hoặc lộ trong code: secret dùng cho HS256 cần đủ độ dài/ngẫu nhiên (không phải chuỗi như "secret123"), và không bao giờ commit vào git — dùng biến môi trường/secret manager.
  • Không có thời gian hết hạn hợp lý: access token nên có exp ngắn (phút-giờ), không phải ngày/tháng — vì JWT không dễ thu hồi, hạn ngắn giới hạn thiệt hại nếu bị đánh cắp.

Refresh Token & Refresh Token Rotation

Access token hết hạn nhanh (bảo mật) nhưng bắt người dùng đăng nhập lại liên tục thì tệ (trải nghiệm) — giải pháp: refresh token sống lâu hơn, lưu trữ an toàn hơn (HttpOnly cookie, không phải localStorage — tránh XSS đánh cắp), dùng để xin access token mới khi hết hạn mà không cần đăng nhập lại.

Refresh Token Rotation: mỗi lần dùng refresh token để lấy access token mới, server phát hành luôn 1 refresh token mới và vô hiệu hoá refresh token cũ. Nếu 1 refresh token đã bị thu hồi lại được dùng lần nữa (dấu hiệu nó đã bị đánh cắp và dùng song song bởi kẻ tấn công), server có thể phát hiện và thu hồi toàn bộ chuỗi token liên quan — đây là cách JWT bù đắp phần nào nhược điểm "khó thu hồi ngay lập tức" đã nêu ở trên.

🏋️ Bài tập thực hành

Triển khai JWT auth với refresh token rotation

Xây dựng API đăng nhập trả về access token (JWT, hết hạn 15 phút) và refresh token (hết hạn 7 ngày, lưu trong bảng database kèm trạng thái đã dùng/chưa dùng). Triển khai endpoint /refresh thực hiện rotation: phát hành cặp token mới và đánh dấu refresh token cũ đã dùng. Viết test chứng minh: dùng lại 1 refresh token đã bị đánh dấu "đã dùng" sẽ bị từ chối VÀ thu hồi toàn bộ các token phát sinh từ chuỗi đó. Thử khai thác lỗ hổng alg: none trên 1 thư viện JWT không kiểm tra whitelist thuật toán.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Giải thích rõ đánh đổi giữa session-based và token-based authentication
  • Vẽ được cấu trúc JWT và giải thích tại sao payload không phải là dữ liệu bí mật
  • Nhận diện được ít nhất 3 lỗi triển khai JWT phổ biến và cách phòng tránh mỗi lỗi
  • Triển khai thành công refresh token rotation với khả năng phát hiện token bị đánh cắp