JavaScript chuyên sâu: những thứ phỏng vấn và bug thật đều hỏi
Scope, closure, this, prototype, event loop, Promise và async/await ở mức giải thích được bằng lời và đoán đúng output — nền móng của cả Node lẫn React.
Ở mức lương $5000 không ai hỏi bạn cú pháp nữa; người ta hỏi vì sao một setState
đọc giá trị cũ (closure cũ), vì sao API trả về chậm khi có một vòng lặp nặng (chặn event loop), vì sao
forEach với async không chờ. Gần như mọi bug "kỳ lạ" ở cả frontend lẫn backend đều
quy về năm khái niệm trong module này. Học kỹ một lần, bạn sẽ đọc được code của người khác nhanh gấp đôi và
trả lời được 30-40% câu hỏi phỏng vấn JavaScript mà không cần học thuộc.
🎯 Mục tiêu học tập
- Giải thích scope, hoisting, TDZ và closure; nhận ra bug stale closure
- Xác định giá trị của this trong 4 quy tắc gọi hàm và với arrow function
- Mô tả prototype chain và quan hệ giữa class với prototype
- Đoán đúng thứ tự in ra của đoạn code trộn sync, microtask, macrotask
- Dùng thành thạo Promise.all / allSettled / race / any, xử lý lỗi async đúng cách
Scope, hoisting, TDZ và closure
Closure = một hàm nhớ các biến của scope nơi nó được tạo ra, không phải nơi nó được gọi. Đây là cơ chế đằng sau module pattern, memoize, debounce, và cả hooks của React.
function makeCounter() {
let count = 0; // biến "riêng tư", chỉ closure thấy
return {
inc: () => ++count,
get: () => count,
};
}
const c = makeCounter();
c.inc(); c.inc();
console.log(c.get()); // 2
// Bug kinh điển: var trong vòng lặp
for (var i = 0; i < 3; i++) setTimeout(() => console.log(i)); // 3 3 3
for (let j = 0; j < 3; j++) setTimeout(() => console.log(j)); // 0 1 2 — let tạo binding mới mỗi vòng
| Khai báo | Scope | Hoisting | Gán lại |
|---|---|---|---|
var | Function | Có, giá trị undefined | Có |
let | Block | Có nhưng nằm trong TDZ → truy cập trước khai báo là ReferenceError | Có |
const | Block | Như let | Không (nhưng object bên trong vẫn sửa được) |
function | Function | Cả thân hàm | Có |
useEffect(() => { setInterval(() => setCount(count + 1), 1000) }, []) — callback nhớ
count của lần render đầu (0), nên count kẹt ở 1. Sửa: setCount(c => c + 1).
Module 10 quay lại chuyện này.
this: 4 quy tắc + arrow function
| Cách gọi | this là | Ví dụ |
|---|---|---|
| new | Object mới tạo | new User() |
| Explicit | Tham số đầu của call/apply/bind | fn.call(obj) |
| Implicit (method) | Object đứng trước dấu chấm | obj.fn() |
| Default | undefined (strict mode / ESM) hoặc globalThis | fn() |
| Arrow function | Không có this riêng — lấy của scope bao ngoài | () => this.x |
class Timer {
seconds = 0;
start() {
setInterval(function () { this.seconds++; }, 1000); // ❌ this = undefined
setInterval(() => { this.seconds++; }, 1000); // ✅ arrow lấy this của start()
}
}
const { start } = new Timer(); start(); // ❌ mất this khi tách method khỏi object
Prototype chain và class
class chỉ là cú pháp đẹp trên prototype. Khi đọc obj.x, JS tìm trên chính
obj, rồi obj.__proto__, rồi tiếp lên tới null.
class Animal { speak() { return 'generic'; } }
class Dog extends Animal { speak() { return 'woof ' + super.speak(); } }
const d = new Dog();
Object.getPrototypeOf(d) === Dog.prototype; // true
Object.getPrototypeOf(Dog.prototype) === Animal.prototype; // true
d.hasOwnProperty('speak'); // false — nằm trên prototype
Thực tế: bạn hiếm khi tự viết prototype, nhưng cần hiểu nó để debug instanceof sai giữa
hai bản copy thư viện, để hiểu vì sao method không serialize qua JSON, và để trả lời phỏng vấn.
Event loop: call stack, microtask, macrotask
JS chạy một luồng. Thứ tự: chạy hết code đồng bộ trên call stack → xả toàn
bộ microtask queue (Promise callbacks, queueMicrotask) → lấy một
macrotask (setTimeout, I/O, sự kiện) → lại xả microtask → (trình duyệt: render) → lặp.
console.log('1');
setTimeout(() => console.log('2'), 0);
Promise.resolve().then(() => console.log('3'));
queueMicrotask(() => console.log('4'));
(async () => { console.log('5'); await null; console.log('6'); })();
console.log('7');
// Kết quả: 1 5 7 3 4 6 2
asyncfunction chạy đồng bộ tớiawaitđầu tiên — vì thế5in trước7.- Phần sau
awaitlà một microtask. - Vòng lặp nặng 2 giây = event loop bị chặn 2 giây = server không nhận request nào, UI đông cứng.
Promise và async/await đúng cách
| API | Hoàn thành khi | Dùng cho |
|---|---|---|
Promise.all | Tất cả xong; reject ngay khi 1 cái lỗi | Các việc độc lập, cần đủ hết |
Promise.allSettled | Tất cả xong, không bao giờ reject | Gửi 100 email, muốn biết cái nào lỗi |
Promise.race | Cái đầu tiên xong (kể cả lỗi) | Timeout thủ công |
Promise.any | Cái đầu tiên thành công | Gọi nhiều mirror, lấy cái nhanh nhất |
// ❌ Tuần tự không cần thiết: 3 lần chờ nối tiếp
const user = await getUser(id);
const orders = await getOrders(id);
const tickets = await getTickets(id);
// ✅ Song song
const [user2, orders2, tickets2] = await Promise.all([getUser(id), getOrders(id), getTickets(id)]);
// ❌ forEach không chờ async
items.forEach(async (it) => await save(it));
// ✅ tuần tự có chủ đích / song song có giới hạn
for (const it of items) await save(it);
await Promise.all(items.map(save)); // cẩn thận: 10.000 item = 10.000 kết nối cùng lúc
// Hủy bằng AbortController (fetch, nhiều API Node hỗ trợ)
const ac = new AbortController();
setTimeout(() => ac.abort(), 3000);
await fetch(url, { signal: ac.signal }); // hoặc AbortSignal.timeout(3000)
Promise bị reject mà không
ai await/.catch → unhandled rejection; từ Node 15 tiến trình sẽ crash.
Luôn bật rule ESLint @typescript-eslint/no-floating-promises.
Những phần ES hiện đại dùng hằng ngày
- Destructuring, spread/rest, optional chaining
a?.b?.c, nullish??(khác||với 0 và ''). - Immutability:
structuredClone,toSorted / toReversed / with(không sửa mảng gốc — rất hợp với React). Map/Setthay object khi key động;WeakMapcho cache gắn với object.Object.groupBy,Array.prototype.at, top-levelawaittrong ESM.- Equality: luôn dùng
===; so sánh object là so sánh tham chiếu — gốc rễ của việc React re-render.
🏋️ Bài tập thực hành
Viết bằng TypeScript, có unit test: (1) debounce và throttle;
(2) memoize với cache dùng Map; (3) promisePool(tasks, limit) chạy tối đa N promise
cùng lúc; (4) retry(fn, {retries, backoff}) với exponential backoff + jitter;
(5) EventEmitter tối giản có on/off/once/emit; (6) một polyfill Promise.allSettled.
Sau đó làm 20 câu "đoán output" về event loop và this (tự tìm trên GitHub "javascript-questions") — mục tiêu
đúng ≥ 17/20 và giải thích được từng câu.
📚 Tài nguyên học tập
-
javascript.infoGiáo trình JS hiện đại đầy đủ nhất, miễn phíSách
-
You Don't Know JS YetĐào sâu scope, closure, this, prototypeSách
-
MDN — Event loop & microtasksPromise, microtask và thứ tự thực thiDocs
-
Jake Archibald — In The LoopBài nói kinh điển về event loop trên trình duyệtVideo
-
lydiahallie/javascript-questionsBộ câu hỏi đoán output có giải thíchRepo
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Giải thích được closure và chỉ ra một stale closure trong code React
- Xác định đúng this trong mọi kiểu gọi hàm
- Đoán đúng thứ tự output của code trộn setTimeout / Promise / async
- Tự viết được debounce, memoize, promisePool, retry có test