Authentication, Authorization & bảo mật web
Đăng nhập đúng cách (session vs JWT, refresh token rotation, OAuth/OIDC, passkey), phân quyền RBAC/ABAC multi-tenant, và phòng thủ OWASP Top 10 ở cả backend lẫn frontend.
Auth là phần làm sai thì hậu quả lớn nhất và khó phát hiện nhất: token trong localStorage bị XSS lấy mất, IDOR cho phép đọc hoá đơn của công ty khác chỉ bằng đổi ID trên URL, refresh token không xoay vòng. Người phỏng vấn senior gần như luôn hỏi "bạn lưu token ở đâu và vì sao". Module này là Cực khó vì cần hiểu đồng thời trình duyệt, HTTP, mật mã ứng dụng và mô hình tấn công.
🎯 Mục tiêu học tập
- So sánh session cookie và JWT; chọn đúng cho từng kiến trúc
- Cài access/refresh token có rotation và phát hiện tái sử dụng
- Tích hợp OAuth 2.0 / OIDC (Authorization Code + PKCE), biết passkey/WebAuthn
- Thiết kế phân quyền RBAC/ABAC và cô lập dữ liệu multi-tenant
- Phòng thủ XSS, CSRF, injection, IDOR, SSRF; cấu hình CORS, CSP, cookie đúng
Lưu mật khẩu, session vs JWT
- Băm mật khẩu bằng argon2id (hoặc bcrypt cost ≥ 12). Không tự chế, không MD5/SHA thuần.
- Chống brute force: rate limit theo tài khoản + IP, khoá tạm, thông báo đăng nhập lạ.
| Session (cookie + store) | JWT (stateless) | |
|---|---|---|
| Thu hồi ngay | Dễ: xoá session | Khó: chờ hết hạn hoặc cần denylist |
| Scale | Cần store chung (Redis) | Không cần store khi kiểm tra |
| Hợp với | Web app cùng domain (Next.js + API) — mặc định nên chọn | Nhiều service cùng kiểm tra token, mobile app, API cho bên thứ ba |
// Cookie an toàn cho session / refresh token
res.cookie('sid', sessionId, {
httpOnly: true, // JS không đọc được → XSS không lấy được
secure: true, // chỉ HTTPS
sameSite: 'lax', // chặn phần lớn CSRF
path: '/',
maxAge: 7 * 24 * 3600 * 1000,
});
Bất kỳ script nào chạy trên trang (thư viện bị chèn mã, một lỗ XSS) đều đọc được localStorage. Ưu tiên cookie HttpOnly. Nếu buộc dùng JWT ở client: access token ngắn hạn giữ trong bộ nhớ, refresh token trong cookie HttpOnly.
Access + refresh token rotation
Đăng nhập → access token (10-15 phút) + refresh token (cookie HttpOnly, 7-30 ngày,
lưu HASH trong DB, thuộc một "family")
Access hết hạn → POST /auth/refresh
→ refresh hợp lệ & chưa dùng: cấp cặp mới, đánh dấu refresh cũ đã dùng
→ refresh ĐÃ DÙNG bị gửi lại: dấu hiệu bị đánh cắp → thu hồi cả family, buộc đăng nhập lại
Đăng xuất → thu hồi family
- JWT: ký RS256/EdDSA khi nhiều service cần xác minh (công khai JWKS); luôn kiểm tra
exp,iss,aud; không đặt dữ liệu nhạy cảm vào payload (chỉ là base64, không mã hoá). - Thực tế: cân nhắc thư viện/dịch vụ có sẵn (Better Auth, Auth.js, Clerk, Auth0, Keycloak) thay vì tự viết mọi thứ — nhưng phải hiểu nó làm gì để cấu hình đúng.
OAuth 2.0, OIDC và passkey
- OAuth 2.0 = uỷ quyền (app được làm gì thay bạn). OIDC = lớp xác thực trên OAuth (bạn là ai, qua
id_token). "Đăng nhập bằng Google" là OIDC. - Luồng nên dùng cho web/mobile: Authorization Code + PKCE. Implicit flow đã lỗi thời.
- Kiểm tra
state(chống CSRF) vànonce; redirect URI khớp chính xác. - Passkey (WebAuthn): đăng nhập không mật khẩu bằng cặp khoá trong thiết bị, chống phishing. Thư viện: SimpleWebAuthn.
- MFA: TOTP (authenticator app) + mã khôi phục.
Phân quyền: RBAC, ABAC và multi-tenant
// Mọi truy vấn PHẢI lọc theo tenant — không bao giờ chỉ tin ID từ client
// ❌ IDOR: đổi id trên URL là xem được hoá đơn công ty khác
const inv = await prisma.invoice.findUnique({ where: { id } });
// ✅
const inv2 = await prisma.invoice.findFirst({ where: { id, orgId: user.orgId } });
// Policy tập trung (ABAC đơn giản), dùng chung cho API và UI
const can = {
'task:update': (u: AuthUser, t: Task) =>
u.orgId === t.orgId && (u.role === 'admin' || t.assigneeId === u.id),
};
- RBAC (vai trò → quyền) đủ cho đa số; ABAC (dựa trên thuộc tính) khi có quy tắc kiểu "chỉ người được gán". Thư viện: CASL.
- Phòng thủ nhiều lớp cho multi-tenant: lọc trong repository + Row-Level Security của Postgres.
- Ẩn nút trên UI chỉ là UX — kiểm tra quyền luôn ở server.
OWASP Top 10 cho fullstack
| Lỗ hổng | Phòng thủ |
|---|---|
| Broken Access Control / IDOR | Kiểm tra quyền mọi endpoint, lọc tenant, có test tự động cho quyền |
| Injection (SQL, NoSQL, command) | Query tham số hoá (ORM làm sẵn — cẩn thận $queryRawUnsafe), không ghép chuỗi |
| XSS | React tự escape; cấm dangerouslySetInnerHTML với dữ liệu người dùng (hoặc sanitize bằng DOMPurify); CSP |
| CSRF | SameSite cookie + CSRF token cho thao tác thay đổi khi auth bằng cookie |
| SSRF | Tính năng "nhập URL để tải ảnh": allowlist host, chặn IP nội bộ/metadata (169.254.169.254) |
| Security misconfiguration | helmet, CORS allowlist (không * kèm credentials), tắt stack trace, không commit secret |
| Supply chain / dependency | npm audit, Dependabot/Renovate, lockfile, cẩn trọng với package lạ và script postinstall |
| Mass assignment | Whitelist field bằng Zod — không truyền thẳng req.body vào update |
Content-Security-Policy: default-src 'self'; script-src 'self' 'nonce-r4nd0m'; img-src 'self' data: https://cdn.example.com; frame-ancestors 'none'
🏋️ Bài tập thực hành
(1) Đăng ký/đăng nhập email + mật khẩu (argon2id), xác minh email, quên mật khẩu bằng token dùng một
lần. (2) Session cookie HttpOnly (hoặc access/refresh có rotation + phát hiện tái sử dụng). (3) Đăng nhập Google
bằng OIDC + PKCE. (4) RBAC 3 vai trò owner/admin/member trong organization, lọc tenant ở mọi query và bật RLS
cho một bảng. (5) Bộ test bảo mật tự động: IDOR (user A đọc tài nguyên org B → 404), mass assignment (gửi
role: 'admin'), brute force (bị 429). (6) Chạy OWASP ZAP baseline scan và sửa cảnh báo từ mức
Medium trở lên.
📚 Tài nguyên học tập
-
OWASP Top 10Danh sách rủi ro bảo mật webGuide
-
OWASP Cheat Sheet SeriesSession, JWT, password storage, CSRF, XSS…Guide
-
The Copenhagen BookHướng dẫn tự triển khai auth an toànGuide
-
OAuth 2.0 SimplifiedGiải thích OAuth và PKCE dễ hiểuSách
-
Better AuthThư viện auth TypeScriptDocs
-
web.dev — PasskeysTriển khai passkeyDocs
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Trả lời được 'lưu token ở đâu và vì sao' với đánh đổi rõ ràng
- Có refresh rotation hoặc session store có thu hồi
- Tích hợp được OIDC + PKCE
- Mọi truy vấn đều lọc tenant, có test IDOR tự động
- Cấu hình đúng cookie, CORS, CSP, helmet