Next.js từ cơ bản đến nâng cao
Trang chủ / Module 9
🔐 Module 9 / 18 · 5 ngày 📅 Tuần 6 ●●●○ Khó

Authentication và authorization trong App Router

Session cookie hay JWT, dùng thư viện auth (Auth.js, Better Auth, Clerk), quản lý session an toàn, kiểm tra quyền theo lớp (proxy lạc quan, DAL, action), vì sao không kiểm tra ở layout, và phân quyền theo vai trò/tài nguyên.

SessionAuth.js / Better AuthDALRBAC
📌 Vì sao module này quan trọng

Auth trong App Router khác SPA: code chạy ở cả server và client, có nhiều điểm vào (page, layout, action, route handler, proxy), và layout không render lại khi điều hướng. Kiểm tra đặt sai chỗ là lỗ hổng.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Chọn chiến lược session (cookie phiên trong DB hay JWT stateless)
  • Tích hợp một thư viện auth và hiểu nó làm gì bên dưới
  • Xây Data Access Layer kiểm tra phiên ở mọi lần truy cập dữ liệu
  • Đặt kiểm tra quyền đúng tầng và hiểu vì sao layout không phải chỗ an toàn
  • Phân quyền theo vai trò và theo tài nguyên

Chọn chiến lược

Session trong DB (cookie chứa session id)JWT stateless trong cookie
Thu hồi ngay (đăng xuất mọi thiết bị, khoá tài khoản)Dễ — xoá bản ghiKhó — chờ hết hạn hoặc thêm danh sách chặn
Chi phí mỗi request1 query (cache Redis được)Chỉ verify chữ ký
Phù hợpHầu hết ứng dụng webNhiều dịch vụ cùng verify, edge

Cookie luôn: HttpOnly, Secure, SameSite=Lax, Path=/, có hạn. Thư viện phổ biến: Auth.js (NextAuth v5), Better Auth, dịch vụ quản lý như Clerk, Auth0, Supabase Auth, Firebase Auth (GCP).

Tự quản lý session tối giản (để hiểu thư viện làm gì)

// lib/session.ts
import 'server-only';
import { cookies } from 'next/headers';
import { SignJWT, jwtVerify } from 'jose';

const key = new TextEncoder().encode(process.env.SESSION_SECRET);

export async function createSession(userId: string, role: 'user' | 'admin') {
  const expires = new Date(Date.now() + 7 * 864e5);
  const token = await new SignJWT({ userId, role }).setProtectedHeader({ alg: 'HS256' }).setExpirationTime(expires).sign(key);
  (await cookies()).set('session', token, { httpOnly: true, secure: true, sameSite: 'lax', expires, path: '/' });
}

export async function readSession() {
  const token = (await cookies()).get('session')?.value;
  if (!token) return null;
  try { return (await jwtVerify(token, key, { algorithms: ['HS256'] })).payload as { userId: string; role: string }; }
  catch { return null; }
}

export async function deleteSession() { (await cookies()).delete('session'); }

Mật khẩu băm bằng Argon2id/bcrypt. Đăng nhập sai trả cùng một thông báo cho "sai email" và "sai mật khẩu", có rate limit.

Data Access Layer: kiểm tra gần dữ liệu

// lib/dal.ts
import 'server-only';
import { cache } from 'react';
import { redirect } from 'next/navigation';

export const verifySession = cache(async () => {
  const s = await readSession();
  if (!s) redirect('/login');
  return s;
});

export async function getMyInvoices() {
  const { userId } = await verifySession();
  return db.query.invoices.findMany({
    where: eq(invoices.ownerId, userId),
    columns: { id: true, total: true, status: true, createdAt: true },   // DTO: chỉ field cần
  });
}

export async function getInvoice(id: string) {
  const s = await verifySession();
  const inv = await db.query.invoices.findFirst({ where: eq(invoices.id, id) });
  if (!inv || (inv.ownerId !== s.userId && s.role !== 'admin')) return null;   // chống IDOR
  return inv;
}

Mọi page, action, route handler lấy dữ liệu qua DAL, không import db trực tiếp. Quy tắc này ép được bằng ESLint (no-restricted-imports cho @/lib/db ngoài thư mục lib/dal).

Đặt kiểm tra ở đâu

TầngVai tròĐủ để bảo vệ?
proxy.tsRedirect nhanh khi không có cookie❌ lạc quan, không đọc DB
layout.tsxHiển thị UI theo người dùng❌ layout không render lại khi điều hướng giữa các trang con, và page có thể được render/trả RSC payload độc lập
page.tsx / Server ComponentChặn hiển thị✅ nếu gọi DAL
Server Action / Route HandlerChặn thao tác✅ bắt buộc, mỗi cái
DALChặn truy cập dữ liệu✅ lớp chính
Database (Row Level Security)Lớp cuối✅ phòng thủ nhiều lớp

Ẩn nút ở Client Component ({isAdmin && <DeleteButton/>}) chỉ là trải nghiệm. Next.js có API thử nghiệm forbidden() và unauthorized() (bật authInterrupts) để trả 403/401 với trang forbidden.tsx/unauthorized.tsx.

Phân quyền

// lib/permissions.ts
const can = {
  'invoice:read':   (u: User, inv: Invoice) => u.role === 'admin' || inv.ownerId === u.id,
  'invoice:refund': (u: User, _inv: Invoice) => u.role === 'admin' || u.role === 'finance',
  'project:edit':   (u: User, p: Project) => p.members.some(m => m.userId === u.id && m.role !== 'viewer'),
} as const;

export function authorize<K extends keyof typeof can>(perm: K, ...args: Parameters<(typeof can)[K]>) {
  // @ts-expect-error - spread theo từng quyền
  if (!can[perm](...args)) throw new Error(`Forbidden: ${perm}`);
}

RBAC (vai trò) đủ cho đa số app; quyền theo tài nguyên (chủ sở hữu, thành viên dự án) gần như luôn cần thêm. Hệ thống phức tạp (multi-tenant, chia sẻ tài liệu) cân nhắc ReBAC như OpenFGA/SpiceDB.

🚩 Sai lầm hay gặp

  • Chỉ kiểm tra ở proxy hoặc layout.
  • Kiểm tra 'đã đăng nhập' mà không kiểm tra 'có quyền với tài nguyên này' (IDOR).
  • Lưu token trong localStorage.
  • Trả về cả bản ghi user (có hash mật khẩu) cho Client Component.

🏋️ Bài tập thực hành

Hệ thống hoá đơn đa người dùng

Đăng nhập (Auth.js hoặc Better Auth với Credentials + GitHub OAuth), vai trò user/finance/admin, DAL cho hoá đơn, mọi action kiểm tra quyền. Viết Playwright test: user A mở URL hoá đơn của B → 404; user gọi action refund → bị từ chối; đăng xuất ở thiết bị 1 thì thiết bị 2 cũng mất phiên.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Tôi so sánh được session DB và JWT
  • Tôi xây được DAL với cache() và DTO
  • Tôi giải thích được vì sao layout không phải chỗ kiểm tra quyền
  • Tôi chống được IDOR trong page và action