Playwright + TypeScript Thực chiến
Trang chủ / Module 6
🏗️ Module 6 / 15 · 1 tuần

Page Object Model & Component Object đúng cách

Thiết kế page object trong Playwright: locator là thuộc tính, phương thức theo ý định người dùng, component object cho phần dùng lại, và những kiểu POM phản tác dụng.

POMComponentAbstractionMaintainability
📌 Vì sao module này quan trọng

Page Object Model là pattern nổi tiếng nhất của test automation và cũng bị áp dụng sai nhiều nhất. Khoá Advanced QA (Module 2) bàn về POM và Screenplay ở mức kiến trúc; module này là phần thực hành với Playwright, nơi nhiều thói quen POM từ thời Selenium trở nên thừa: không cần lớp bọc để chờ, không cần PageFactory, không cần BasePage chứa 40 hàm tiện ích. Một page object tốt trong Playwright mỏng đến bất ngờ — và đó là điểm mạnh.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Viết page object mỏng: locator là thuộc tính readonly, phương thức biểu đạt ý định người dùng
  • Tách component object cho các phần giao diện dùng lại (header, bảng, dialog)
  • Quyết định assertion nằm ở đâu, và phương thức nên trả về gì
  • Cấp page object cho test qua fixture thay vì new trong từng test
  • Nhận diện các anti-pattern POM và biết khi nào không cần POM

Một page object tốt trông thế nào

// pages/checkout.page.ts
import { type Page, type Locator } from '@playwright/test';

export class CheckoutPage {
  readonly heading: Locator;
  readonly couponInput: Locator;
  readonly applyCouponButton: Locator;
  readonly couponError: Locator;
  readonly total: Locator;
  readonly placeOrderButton: Locator;

  constructor(private readonly page: Page) {
    this.heading = page.getByRole('heading', { name: 'Thanh toán' });
    this.couponInput = page.getByLabel('Mã giảm giá');
    this.applyCouponButton = page.getByRole('button', { name: 'Áp dụng' });
    this.couponError = page.getByRole('alert').filter({ hasText: 'Mã giảm giá' });
    this.total = page.getByTestId('order-total');
    this.placeOrderButton = page.getByRole('button', { name: 'Đặt hàng' });
  }

  async goto() {
    await this.page.goto('/checkout');
    await this.heading.waitFor();
  }

  async applyCoupon(code: string) {
    await this.couponInput.fill(code);
    await this.applyCouponButton.click();
  }

  async fillShipping(address: ShippingAddress) {
    await this.page.getByLabel('Họ và tên').fill(address.fullName);
    await this.page.getByLabel('Số điện thoại').fill(address.phone);
    await this.page.getByLabel('Địa chỉ').fill(address.street);
    await this.page.getByRole('combobox', { name: 'Tỉnh/Thành' }).selectOption({ label: address.province });
  }

  /** Đặt hàng và trả về mã đơn do server cấp. */
  async placeOrder(): Promise<string> {
    const responsePromise = this.page.waitForResponse(
      r => r.url().endsWith('/api/orders') && r.request().method() === 'POST');
    await this.placeOrderButton.click();
    const response = await responsePromise;
    return (await response.json()).id;
  }
}
// tests/checkout/coupon.spec.ts — test đọc như đặc tả
test('mã hết hạn bị từ chối và tổng tiền không đổi', async ({ checkoutPage }) => {
  await checkoutPage.applyCoupon('HETHAN2024');

  await expect(checkoutPage.couponError).toHaveText('Mã giảm giá đã hết hạn');
  await expect(checkoutPage.total).toHaveMoney(1_250_000);
});

Các nguyên tắc thể hiện trong ví dụ:

  • Locator là thuộc tính công khai readonly, khởi tạo trong constructor. Locator lười nên tạo sẵn không tốn gì, và test dùng được trực tiếp trong expect.
  • Phương thức theo ý định (applyCoupon), không theo thao tác (typeIntoCouponField + clickApplyButton).
  • Không có lệnh chờ thủ công — auto-waiting lo.
  • Phương thức trả về dữ liệu có ích cho bước sau (mã đơn) khi hợp lý.

Assertion đặt ở đâu?

Câu hỏi gây tranh luận nhất về POM. Quy ước thực dụng, áp dụng được cho hầu hết đội:

Loại kiểm traĐặt ởVí dụ
Điều test đang kiểm chứng (kết quả nghiệp vụ)Trong testawait expect(checkoutPage.total).toHaveMoney(...)
Điều kiện để thao tác tiếp có nghĩa (trang đã tải, dialog đã mở)Trong page object, như một phần của hành độnggoto() chờ heading xuất hiện
Kiểm tra nghiệp vụ lặp lại nhiều nơiCustom matcher (Module 4) hoặc phương thức expect... đặt tên rõtoHaveMoney; orderPage.expectStatus('paid')

Lý do giữ assertion chính trong test: người đọc test thấy ngay nó kiểm tra gì mà không phải mở ba file; và page object không bị gắn với một kỳ vọng cụ thể nên tái dùng được cho cả ca thành công lẫn ca lỗi. Phương thức kiểu loginSuccessfully() tự assert bên trong khiến bạn phải viết thêm loginExpectingError(), rồi loginExpectingLockout()...

Phương thức có nên trả về page object kế tiếp không? (loginPage.login() trả về DashboardPage.) Kiểu "fluent" này đẹp nhưng buộc page object biết về luồng điều hướng, và gãy khi cùng một hành động dẫn tới nhiều nơi. Với Playwright, lấy page object từ fixture thường gọn hơn.

Component object: phần giao diện dùng lại

Header, bảng dữ liệu, dialog xác nhận, bộ chọn ngày xuất hiện ở nhiều trang. Mô hình hoá chúng thành component nhận một locator gốc và tìm mọi thứ bên trong phạm vi đó:

// pages/components/data-table.component.ts
export class DataTable {
  constructor(private readonly root: Locator) {}

  row(text: string | RegExp): Locator {
    return this.root.getByRole('row').filter({ hasText: text });
  }
  get rows(): Locator {
    return this.root.getByRole('row').filter({ has: this.root.page().getByRole('cell') });   // bỏ hàng tiêu đề
  }
  async sortBy(column: string) {
    await this.root.getByRole('columnheader', { name: column }).click();
  }
  async rowAction(rowText: string | RegExp, action: string) {
    await this.row(rowText).getByRole('button', { name: action }).click();
  }
}

// pages/components/confirm-dialog.component.ts
export class ConfirmDialog {
  readonly root: Locator;
  constructor(page: Page, title: string) {
    this.root = page.getByRole('dialog', { name: title });
  }
  async confirm() { await this.root.getByRole('button', { name: 'Xác nhận' }).click(); }
  async cancel()  { await this.root.getByRole('button', { name: 'Huỷ' }).click(); }
}

// pages/orders.page.ts — page object GHÉP các component
export class OrdersPage {
  readonly table: DataTable;
  readonly deleteDialog: ConfirmDialog;

  constructor(private readonly page: Page) {
    this.table = new DataTable(page.getByRole('table', { name: 'Danh sách đơn hàng' }));
    this.deleteDialog = new ConfirmDialog(page, 'Xoá đơn hàng');
  }
}

// test
await ordersPage.table.rowAction('DH-104233', 'Xoá');
await ordersPage.deleteDialog.confirm();
await expect(ordersPage.table.row('DH-104233')).toBeHidden();

Ghép (composition) thay cho kế thừa. Một BasePage phình to chứa header, footer, và 30 hàm tiện ích là nguồn nợ kỹ thuật kinh điển: mọi page object thừa hưởng những thứ nó không dùng, và sửa lớp cha làm gãy những chỗ không ngờ. Thay vào đó, mỗi page khai báo tường minh các component nó có.

Cấp page object qua fixture

// fixtures/pages.fixture.ts
type PageFixtures = {
  loginPage: LoginPage;
  checkoutPage: CheckoutPage;
  ordersPage: OrdersPage;
};

export const test = base.extend<PageFixtures>({
  loginPage:    async ({ page }, use) => { await use(new LoginPage(page)); },
  ordersPage:   async ({ page }, use) => { await use(new OrdersPage(page)); },

  // Fixture có thể đưa trang về trạng thái sẵn sàng — test bắt đầu ngay ở chỗ cần
  checkoutPage: async ({ page, cartWithItems }, use) => {
    const checkoutPage = new CheckoutPage(page);
    await checkoutPage.goto();
    await use(checkoutPage);
  },
});

Lợi ích: test không còn dòng new XxxPage(page); page object chỉ được tạo khi test yêu cầu; và điều kiện tiên quyết (giỏ có hàng) được khai báo qua phụ thuộc fixture thay vì chép các bước chuẩn bị.

Với ứng dụng nhiều trang, một lựa chọn là fixture app duy nhất gom các page object (app.checkout, app.orders) khởi tạo lười bằng getter — giảm số tham số của test, đổi lại mất một chút tường minh. Cả hai cách đều ổn; chọn một và giữ nhất quán.

Anti-pattern và khi nào không cần POM

Anti-patternVấn đềSửa
Phương thức bọc từng thao tác: clickLoginButton(), enterUsername()Thêm một tầng gián tiếp mà không thêm ý nghĩa; test dài y như cũPhơi locator; phương thức ở mức ý định
Hàm chờ tự chế: waitForElementAndClick()Làm lại (kém hơn) thứ Playwright đã cóXoá; dùng trực tiếp action
BasePage khổng lồ, kế thừa nhiều tầngPhụ thuộc ẩn, khó sửaComponent + ghép
Locator là chuỗi selector, tìm lại mỗi lần bằng hàm chungMất lợi ích của Locator API, lọc và xâu chuỗiThuộc tính kiểu Locator
Page object chứa logic nghiệp vụ và dữ liệu testTrộn trách nhiệmDữ liệu ở factory/fixture; page object chỉ biết giao diện
Một page object cho cả ứng dụng, hoặc page object 800 dòngKhông ai tìm được gìTách theo trang/vùng và component
Phương thức nhận 9 tham số booleanKhó đọc, dễ nhầmNhận object có kiểu; tách thành các phương thức nhỏ
Chuẩn bị dữ liệu qua giao diện bên trong page objectChậm và dễ gãyChuẩn bị bằng API (Module 8)

Không phải lúc nào cũng cần POM. Với bộ test nhỏ (vài chục test) hoặc một trang chỉ được một test chạm tới, locator viết thẳng trong test là hoàn toàn ổn và dễ đọc hơn. Quy tắc ba lần: lần đầu viết thẳng, lần hai chấp nhận lặp, lần thứ ba mới trừu tượng hoá. Trừu tượng hoá sớm tạo ra abstraction sai, và abstraction sai tốn hơn code lặp.

🏋️ Bài tập thực hành

Thiết kế lại lớp page object của dự án

(1) Chọn 3 trang quan trọng nhất của ứng dụng và viết page object theo mẫu: locator readonly, phương thức theo ý định, không lệnh chờ thủ công. (2) Tìm 2-3 phần giao diện lặp lại (bảng, dialog, thanh tìm kiếm, phân trang) và tách thành component object nhận locator gốc; dùng lại chúng ở ít nhất hai page. (3) Cấp toàn bộ qua fixture; xoá mọi new XxxPage trong test. (4) Rà soát theo bảng anti-pattern và ghi lại bạn tìm thấy những gì trong code cũ. (5) Chọn một test dài và viết lại; mục tiêu là một người không biết lập trình đọc thân test vẫn hiểu kịch bản. (6) Viết một trang "Quy ước page object" cho đội: assertion đặt ở đâu, đặt tên thế nào, khi nào tạo component.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Page object mỏng: locator readonly, phương thức theo ý định, không hàm chờ tự chế
  • Các phần giao diện lặp lại là component object được ghép vào page
  • Đội có quy ước rõ về vị trí của assertion
  • Test nhận page object qua fixture
  • Không còn BasePage khổng lồ và phương thức bọc từng thao tác