Cocos Game Developer: từ JD đến offer 🏠
🏠 Trang chủ / Cocos Game Developer: từ JD đến offer / Phần 0 · Định hướng & nền tảng ngôn ngữ / Module 4
🟦 Module 4 / 21 · 4–5 ngày Trung cấp

TypeScript cho Cocos Creator: decorator, async, sự kiện và code không tạo rác

TypeScript dùng đúng cách trong Creator 3.x: kiểu dữ liệu cho trạng thái game, decorator và serialize, ràng buộc this với sự kiện, bọc loader thành Promise và huỷ an toàn khi node bị huỷ, import vòng tròn, và kỹ thuật không tạo rác trong update.

TypeScript@ccclass/@propertyasync/awaitisValidGC
🎯 Dòng JD mà module này giúp bạn đáp ứng
  • “Write efficient, reusable, and reliable code (TypeScript/JavaScript for Cocos Creator)”
  • “Proficiency in TypeScript/JavaScript (Cocos Creator)”
📌 Vì sao nhà tuyển dụng hỏi phần này

Phần lớn lỗi của dự án Creator đến từ JavaScript runtime: callback chạy trên node đã destroy, listener không gỡ gây rò rỉ, import vòng tròn làm class undefined, GC giật hình. Người phỏng vấn muốn thấy bạn dùng hệ thống kiểu để ngăn lỗi và hiểu chi phí runtime của từng dòng code.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Mô hình hoá trạng thái game bằng union/ enum có kiểu
  • Dùng @ccclass/@property và hiểu serialize
  • Đăng ký và gỡ sự kiện đúng cách
  • Viết loader async an toàn với vòng đời
  • Viết code update không tạo rác, tránh import vòng tròn

🟢 Kiểu dữ liệu làm việc cho bạn

// Trạng thái game bằng discriminated union: trình biên dịch bắt thiếu trường hợp
type GameState =
    | { kind: 'loading'; progress: number }
    | { kind: 'playing'; level: number; score: number }
    | { kind: 'paused'; resumeAt: number }
    | { kind: 'gameOver'; score: number; isHighScore: boolean };

function hudText(s: GameState): string {
    switch (s.kind) {
        case 'loading':  return `${Math.round(s.progress * 100)}%`;
        case 'playing':  return `Lv ${s.level} · ${s.score}`;
        case 'paused':   return 'Paused';
        case 'gameOver': return s.isHighScore ? 'New record!' : 'Game over';
        default: { const never: never = s; return never; }   // thêm trạng thái mới mà quên xử lý → lỗi biên dịch
    }
}

// Cấu hình đọc từ JSON: khai báo kiểu + readonly
interface LevelConfig { readonly id: number; readonly moves: number; readonly goals: ReadonlyArray<{ item: string; count: number }>; }
Bật strict

Bật "strict": true trong tsconfig. Dấu ! (non-null assertion) chỉ dùng khi bạn chắc chắn (ví dụ property được gán trong editor và có kiểm tra ở onLoad); lạm dụng ! là tắt an toàn null bằng tay.

🟢 Decorator và serialize

import { _decorator, Component, Node, SpriteFrame, Prefab, CCInteger, Enum } from 'cc';
const { ccclass, property, requireComponent, menu } = _decorator;

enum Rarity { Common, Rare, Epic }
Enum(Rarity);                                         // để Inspector hiển thị enum

@ccclass('ShopItemView')                              // tên class phải DUY NHẤT trong project
@menu('UI/ShopItemView')
export class ShopItemView extends Component {
    @property(Node) icon: Node | null = null;                         // kéo thả node
    @property({ type: [SpriteFrame] }) frames: SpriteFrame[] = [];    // mảng asset
    @property({ type: CCInteger, min: 0, tooltip: 'Giá theo xu' }) price = 100;
    @property({ type: Enum(Rarity) }) rarity = Rarity.Common;
    @property(Prefab) badgePrefab: Prefab | null = null;

    private _cache = new Map<string, number>();       // KHÔNG có @property → không serialize, không hiện Inspector

    onLoad() {
        if (!this.icon) { console.error('ShopItemView: chưa gán icon'); return; }   // kiểm tra cấu hình sớm
    }
}
  • Chỉ trường có @property (và kiểu serialize được) mới được lưu trong scene/ prefab. Đổi tên trường = mất giá trị đã gán trong mọi prefab, trừ khi xử lý chuyển đổi.
  • Tên trong @ccclass('...') là định danh khi deserialize; đổi tên này làm prefab mất script.

🟡 Sự kiện: on/ off theo cặp, đúng this

import { _decorator, Component, Node, EventTarget, EventTouch } from 'cc';
const { ccclass } = _decorator;

export const gameEvents = new EventTarget();          // bus sự kiện toàn cục (module 6)
export enum GameEvt { CoinChanged = 'coin-changed', LevelWin = 'level-win' }

@ccclass('CoinLabel')
export class CoinLabel extends Component {
    onEnable() {
        gameEvents.on(GameEvt.CoinChanged, this.onCoinChanged, this);   // truyền target = this
        this.node.on(Node.EventType.TOUCH_END, this.onTap, this);
    }
    onDisable() {                                                       // đối xứng với onEnable
        gameEvents.off(GameEvt.CoinChanged, this.onCoinChanged, this);
        this.node.off(Node.EventType.TOUCH_END, this.onTap, this);
    }
    private onCoinChanged(value: number) { /* cập nhật label */ }
    private onTap(e: EventTouch) { /* ... */ }
}
Vì sao listener toàn cục gây rò rỉ

gameEvents sống suốt đời game và giữ tham chiếu tới callback + target. Quên off thì component đã destroy vẫn bị giữ lại (rò rỉ), và callback vẫn chạy trên node không hợp lệ (lỗi). Quy tắc: đăng ký ở onEnable, huỷ ở onDisable; hoặc targetOff(this) ở onDestroy.

🟡 Async/await an toàn với vòng đời

import { _decorator, resources, Prefab, Asset, instantiate, isValid, Component } from 'cc';
const { ccclass } = _decorator;

export function loadRes<T extends Asset>(path: string, type: new (...a: any[]) => T): Promise<T> {
    return new Promise((resolve, reject) => {
        resources.load(path, type, (err, asset) => err ? reject(err) : resolve(asset as T));
    });
}

@ccclass('RewardPopup')
export class RewardPopup extends Component {
    async show(rewardId: string) {
        try {
            const prefab = await loadRes(`popups/reward_${rewardId}`, Prefab);
            if (!isValid(this.node, true)) return;        // người chơi đã đóng màn hình trong lúc chờ tải
            const node = instantiate(prefab);
            this.node.addChild(node);
        } catch (e) {
            console.warn('Không tải được popup', rewardId, e);   // có phương án dự phòng, không treo UI
        }
    }
}

isValid(obj, true) trả về false nếu đối tượng đã bị destroy (hoặc đang chờ destroy với tham số thứ hai = true). Mọi đoạn code chạy sau await, setTimeout, callback mạng đều phải kiểm tra lại.

🟡 Không tạo rác trong update

import { _decorator, Vec3, Component, Node } from 'cc';
const { ccclass } = _decorator;

@ccclass('Follower')
export class Follower extends Component {
    target: Node | null = null;
    private static readonly _tmpA = new Vec3();     // biến tạm dùng chung, không cấp phát mỗi khung
    private static readonly _tmpB = new Vec3();

    update(dt: number) {
        if (!this.target) return;
        const a = Follower._tmpA, b = Follower._tmpB;
        this.node.getWorldPosition(a);
        this.target.getWorldPosition(b);
        Vec3.lerp(a, a, b, Math.min(1, dt * 5));      // hàm tĩnh ghi vào tham số out, không tạo Vec3 mới
        this.node.setWorldPosition(a);
    }
}
// Tránh trong update: new Vec3(), [...arr], arr.map/filter tạo mảng mới, chuỗi template mỗi khung, closure mới

🔴 Import vòng tròn

Creator chạy decorator khi module được nạp. Nếu A.ts import B.ts và B.ts import A.ts để dùng trong @property({type: A}), một trong hai sẽ là undefined lúc decorate → lỗi khó hiểu hoặc property mất kiểu.

  • Tách kiểu/ hằng dùng chung ra file thứ ba (types.ts, events.ts).
  • Với property tham chiếu component khác, có thể dùng kiểu Node rồi getComponent lúc chạy.
  • Giao tiếp ngược chiều bằng sự kiện (bus) thay vì import trực tiếp.
  • Dùng công cụ kiểm tra phụ thuộc (ví dụ madge) trong CI để bắt sớm.

🎤 Câu hỏi phỏng vấn thường gặp (trả lời to trước khi mở)

🎤 isValid dùng để làm gì? Cho tình huống bắt buộc phải dùng.
Kiểm tra đối tượng (node/ component/ asset) chưa bị destroy. Bắt buộc sau mọi await/ callback trễ: tải prefab xong thì người chơi đã đóng popup; callback quảng cáo về khi scene đã chuyển. Không kiểm tra → lỗi “node destroyed”, hoặc rò rỉ do gắn con vào node đã huỷ.
🎤 Bạn đăng ký sự kiện ở đâu, huỷ ở đâu? Vì sao?
onEnable/onDisable đối xứng (node có thể bật tắt nhiều lần), hoặc onLoad/onDestroy cho sự kiện suốt đời component. Luôn truyền target để off đúng; targetOff(this) khi destroy. Lý do: bus toàn cục giữ tham chiếu → rò rỉ và callback trên node chết.
🎤 Làm sao biết code TS của bạn gây GC giật? Sửa thế nào?
Profiler của trình duyệt (bản web) hoặc Creator profiler/ công cụ native; thấy khung hình dài định kỳ, bộ nhớ JS răng cưa. Tìm cấp phát trong update: new Vec3, mảng tạm, chuỗi, closure. Sửa: biến tạm tái sử dụng, hàm tĩnh có tham số out, object pool, cập nhật UI khi giá trị đổi.
🎤 Thuộc tính không có @property thì sao?
Không được serialize vào scene/ prefab, không hiện Inspector, giá trị khởi tạo lại mỗi lần chạy. Phù hợp cho trạng thái runtime/ cache. Ngược lại, đổi tên trường @property làm mất dữ liệu đã cấu hình.
🎤 Import vòng tròn gây lỗi gì trong Creator, xử lý thế nào?
Class undefined lúc decorate, property mất kiểu, lỗi nạp script. Tách type/hằng ra module chung, dùng sự kiện hoặc getComponent lúc chạy, kiểm tra phụ thuộc bằng công cụ.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Lạm dụng any và !

Vì sao nguy hiểm: Mất lợi ích của TypeScript, lỗi null lúc chạy.

Cách làm đúng: strict + kiểm tra ở onLoad + kiểu cụ thể.

❌ Đổi tên @ccclass/ trường @property tuỳ tiện

Vì sao nguy hiểm: Prefab mất script/ mất dữ liệu.

Cách làm đúng: Coi là thay đổi phá vỡ, có kế hoạch chuyển đổi.

❌ on mà không off

Vì sao nguy hiểm: Rò rỉ, callback trên node chết.

Cách làm đúng: onEnable/onDisable đối xứng, truyền target.

❌ Không kiểm tra isValid sau await

Vì sao nguy hiểm: Lỗi ngẫu nhiên khi người chơi thao tác nhanh.

Cách làm đúng: Kiểm tra sau mọi điểm chờ.

❌ Cấp phát trong update

Vì sao nguy hiểm: GC giật.

Cách làm đúng: Biến tạm, hàm có tham số out, pool.

❌ Import vòng tròn

Vì sao nguy hiểm: Class undefined khó debug.

Cách làm đúng: Tách module chung, dùng sự kiện.

📌 Cần nhớ
  • Union có trường kind + never để không quên trạng thái.
  • Chỉ @property được serialize; tên @ccclass là định danh.
  • on/off theo cặp, luôn truyền target.
  • Bọc loader thành Promise; kiểm tra isValid sau await.
  • Không cấp phát trong update; tránh import vòng tròn.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. Thêm trạng thái 'shop' vào GameState mà quên xử lý trong switch có default never sẽ:
A. Chạy bình thường
B. Lỗi biên dịch
C. Crash lúc chạy
Đáp án: B. Kiểm tra vét cạn bằng never.
2. Đăng ký listener bus toàn cục ở onEnable thì huỷ ở:
A. update
B. onDisable
C. start
Đáp án: B. Đối xứng.
3. Sau await tải prefab, việc cần làm trước khi addChild:
A. Không gì
B. Kiểm tra isValid(this.node)
C. Gọi GC
Đáp án: B. Node có thể đã bị huỷ.
4. Cách cập nhật vị trí không tạo rác:
A. this.node.position = new Vec3(...) mỗi khung
B. Dùng Vec3 tạm + hàm tĩnh có tham số out
C. JSON.parse
Đáp án: B. Không cấp phát mới.
5. Trường private không có @property:
A. Được lưu trong prefab
B. Không được serialize
C. Bị xoá khi build
Đáp án: B. Chỉ @property được serialize.

🏋️ Bài tập thực hành

Popup hệ thống an toàn

Viết PopupManager (Creator 3.x): mở popup theo tên (tải prefab async từ bundle), xếp hàng nếu đang có popup, đóng bằng animation, không mở trùng, an toàn khi chuyển scene giữa lúc đang tải. Viết kiểu cho tham số từng popup bằng generic.

💡 Gợi ý lời giải
Định nghĩa interface PopupParams { reward: {id: string}; confirm: {text: string; onOk: () => void} }, hàm open<K extends keyof PopupParams>(name: K, params: PopupParams[K]). Giữ hàng đợi; mỗi lần await kiểm tra isValid của root. Khi scene đổi: lắng nghe director EVENT_BEFORE_SCENE_LAUNCH để huỷ hàng đợi.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Viết state bằng union + never
  • Dùng @property đúng kiểu
  • on/off đối xứng
  • Loader Promise + isValid
  • Không cấp phát trong update
Lưu ý: Cocos Creator, Cocos2d-x, Spine, SDK của Google/ Apple/ các mạng quảng cáo thay đổi API theo phiên bản. Code mẫu viết cho Cocos Creator 3.8.x và Cocos2d-x 3.17/4.0; luôn đối chiếu tài liệu chính thức của phiên bản dự án bạn đang dùng. Chính sách App Store/ Google Play (đăng nhập, quyền riêng tư, tải code, target API) được tóm tắt ở mức tham khảo, hãy đọc bản mới nhất trước khi phát hành. Khoá học độc lập, không liên kết với Cocos, Esoteric Software hay nhà tuyển dụng nào.