Node, component, vòng đời, sự kiện chạm, scheduler và tween
Thứ tự vòng đời component trong Creator 3.x và node trong Cocos2d-x, xử lý chạm (nuốt sự kiện, lan truyền, đa chạm), lập lịch và tạm dừng, tween/ action, chuyển scene và node tồn tại xuyên scene. Kèm các lỗi thứ tự khởi tạo kinh điển.
- “Implement new features based on the game design plans”
- “Write efficient, reusable, and reliable code”
Rất nhiều lỗi “lúc được lúc không” trong game Cocos là lỗi thứ tự: dùng component khác trong onLoad khi nó chưa sẵn sàng, đăng ký sự kiện hai lần khi node bật lại, tween còn chạy trên node đã huỷ, chạm xuyên qua popup. Hiểu vòng đời là kỹ năng nền mà người phỏng vấn dò bằng câu hỏi tình huống.
🎯 Mục tiêu học tập
- Thuộc thứ tự onLoad/onEnable/start/update/lateUpdate/onDisable/onDestroy và tương đương ở 2d-x
- Xử lý chạm: nuốt, lan truyền, chặn khi chuyển cảnh
- Dùng scheduler, tạm dừng và tốc độ game
- Viết tween/action và dừng chúng đúng lúc
- Chuyển scene và quản lý node tồn tại xuyên scene
🟢 Vòng đời component (Creator 3.x)
| Hàm | Khi nào chạy | Dùng để |
|---|---|---|
| onLoad | Lần đầu node được kích hoạt | Lấy tham chiếu component/ node, khởi tạo dữ liệu nội bộ |
| onEnable | Mỗi lần node/ component được bật (sau onLoad) | Đăng ký sự kiện |
| start | Trước update đầu tiên, sau khi mọi onLoad trong scene đã chạy | Logic cần component khác đã khởi tạo xong |
| update(dt) | Mỗi khung hình | Logic theo thời gian |
| lateUpdate(dt) | Sau mọi update và animation | Camera bám theo, đồng bộ cuối khung |
| onDisable | Mỗi lần tắt (và trước onDestroy) | Huỷ đăng ký sự kiện |
| onDestroy | Khi node/ component bị destroy (thực hiện cuối khung) | Giải phóng tài nguyên, decRef asset |
| Cocos2d-x | Tương đương |
|---|---|
| init() | onLoad (dựng đối tượng) |
| onEnter() | onEnable (vào cây hiển thị) |
| onEnterTransitionDidFinish() | start/ bắt đầu tương tác sau hiệu ứng chuyển cảnh |
| update(float dt) + scheduleUpdate() | update |
| onExit() | onDisable: dọn lịch, action, listener |
| ~Destructor | onDestroy (khi refCount = 0) |
(1) Trong onLoad của A gọi hàm của component B mà B cần dữ liệu khởi tạo trong onLoad của B: thứ tự onLoad giữa các node không đảm bảo theo ý bạn → chuyển sang start hoặc dùng @executionOrder. (2) destroy() không xoá ngay: node chỉ bị huỷ ở cuối khung; trong cùng khung vẫn truy cập được nhưng isValid đã là false.
🟢 Chạm: nuốt, lan truyền, chặn
// Creator 3.x: sự kiện chạm trên node lan truyền (bubble) từ node con lên cha
this.node.on(Node.EventType.TOUCH_END, (e: EventTouch) => {
e.propagationStopped = true; // không cho cha nhận tiếp
this.onCellTapped();
}, this);
// Chặn mọi chạm phía dưới popup: thêm component BlockInputEvents vào nền mờ của popup
// Chặn chạm toàn màn hình khi đang chuyển cảnh/ chờ server: một node phủ toàn màn + BlockInputEvents, bật/tắt theo trạng thái
// Chạm toàn cục (không gắn node), ví dụ vuốt trên toàn màn hình
import { input, Input } from 'cc';
input.on(Input.EventType.TOUCH_MOVE, this.onSwipe, this); // nhớ input.off ở onDisable// Cocos2d-x: listener một chạm, nuốt sự kiện để node phía dưới không nhận
auto listener = cocos2d::EventListenerTouchOneByOne::create();
listener->setSwallowTouches(true);
listener->onTouchBegan = [this](cocos2d::Touch* t, cocos2d::Event*) {
auto p = convertToNodeSpace(t->getLocation());
return cocos2d::Rect(cocos2d::Vec2::ZERO, getContentSize()).containsPoint(p); // true = nhận chuỗi chạm này
};
listener->onTouchEnded = [this](cocos2d::Touch*, cocos2d::Event*) { onTap(); };
_eventDispatcher->addEventListenerWithSceneGraphPriority(listener, this); // tự gỡ khi node bị huỷNút mua hàng, nút xem quảng cáo nhận thưởng: khoá nút ngay khi bấm (interactable = false) cho tới khi có kết quả, tránh gửi hai giao dịch/ hai yêu cầu quảng cáo.
🟡 Scheduler, tạm dừng và tốc độ game
// Creator 3.x
this.schedule(this.spawnEnemy, 1.5); // lặp mỗi 1,5 giây (gắn vào component: tự huỷ khi component bị destroy)
this.scheduleOnce(() => this.showHint(), 5); // một lần sau 5 giây
this.unschedule(this.spawnEnemy);
// Tạm dừng toàn game: director.pause() dừng update/ scheduler/ action (UI vẫn vẽ)
// Tốc độ game (x2, slow-motion): tự quản lý hệ số thời gian cho logic gameplay
export class GameClock {
static timeScale = 1;
static scaled(dt: number) { return dt * GameClock.timeScale; }
}
// update(dt) { this.move(GameClock.scaled(dt)); } — UI/ menu dùng dt gốc để không bị chậm theo- Đừng dùng
setTimeout/ setIntervalcho gameplay: không dừng khi pause, không gắn với vòng đời node. - Game ra nền (background) rồi quay lại: dt có thể rất lớn ở khung đầu tiên. Kẹp dt (ví dụ tối đa 1/20 giây) cho mô phỏng vật lý/ di chuyển để không “nhảy cóc” xuyên tường.
- Logic cần tất định (replay, đồng bộ mạng) nên dùng bước thời gian cố định (fixed timestep) tách khỏi tốc độ khung hình.
🟡 Tween/ action và dừng đúng lúc
// Creator 3.x
import { tween, Tween, Vec3 } from 'cc';
tween(this.node)
.to(0.15, { scale: new Vec3(1.2, 1.2, 1) }, { easing: 'quadOut' })
.to(0.15, { scale: Vec3.ONE })
.call(() => this.onPopDone())
.start();
// Trước khi destroy hoặc trả node về pool: dừng mọi tween trên node
Tween.stopAllByTarget(this.node);// Cocos2d-x
auto pop = cocos2d::Sequence::create(
cocos2d::EaseBackOut::create(cocos2d::ScaleTo::create(0.15f, 1.2f)),
cocos2d::ScaleTo::create(0.15f, 1.0f),
cocos2d::CallFunc::create([this] { onPopDone(); }),
nullptr);
node->runAction(pop);
node->stopAllActions(); // khi trả về pool
🟢 Chuyển scene và node xuyên scene
| Nhu cầu | Creator 3.x | Cocos2d-x |
|---|---|---|
| Chuyển scene | director.loadScene('Game') | Director::getInstance()->replaceScene(TransitionFade::create(0.3f, scene)) |
| Tải trước | director.preloadScene('Game', onProgress, onLoaded) | Tải texture/plist trước bằng TextureCache::addImageAsync |
| Node sống xuyên scene (âm thanh, SDK, loading overlay) | director.addPersistRootNode(node) | Giữ ở lớp singleton/ dựng lại mỗi scene |
| Dữ liệu chung | Service/ store riêng (module 6), không gắn vào node | Singleton có kiểm soát |
Node xuyên scene giữ mọi thứ nó tham chiếu: nếu nó giữ con trỏ tới node của scene cũ thì scene cũ không được giải phóng (rò rỉ). Chỉ để dịch vụ thật sự toàn cục ở đó.
🎤 Câu hỏi phỏng vấn thường gặp (trả lời to trước khi mở)
🎤 onLoad và start khác nhau thế nào? Khi nào bắt buộc dùng start?
🎤 Bấm vào ô trên bàn cờ nhưng popup đang mở phía trên vẫn nhận/ bàn cờ vẫn nhận. Xử lý?
🎤 Game vào nền 30 giây rồi quay lại, nhân vật xuyên tường. Vì sao?
🎤 Vì sao không dùng setTimeout cho gameplay?
🎤 Tween còn chạy khi node được trả về pool thì sao?
⚠️ Sai lầm thường mắc
Vì sao nguy hiểm: Lỗi tuỳ thứ tự nạp.
Cách làm đúng: Dùng start hoặc @executionOrder.
Vì sao nguy hiểm: Bật tắt node vài lần → đăng ký trùng.
Cách làm đúng: onEnable/onDisable đối xứng.
Vì sao nguy hiểm: Không pause, chạy trên node chết.
Cách làm đúng: schedule/ tween của engine.
Vì sao nguy hiểm: Nhảy cóc sau khi vào nền.
Cách làm đúng: Kẹp dt hoặc fixed timestep.
Vì sao nguy hiểm: Chạm xuyên xuống bàn chơi.
Cách làm đúng: BlockInputEvents/ swallowTouches.
Vì sao nguy hiểm: Scene cũ không giải phóng.
Cách làm đúng: Chỉ giữ dịch vụ toàn cục.
- onLoad → onEnable → start → update → lateUpdate → onDisable → onDestroy.
- 2d-x: init → onEnter → onEnterTransitionDidFinish → onExit → destructor.
- Chặn chạm bằng BlockInputEvents/ swallowTouches; dừng lan truyền khi cần.
- Dùng scheduler/ tween, kẹp dt, timeScale tự quản cho gameplay.
- Dừng tween/action trước khi destroy hoặc trả về pool.
🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)
1. Hàm chạy mỗi lần node được bật lại:
A. onLoad
B. onEnable
C. start
2. destroy() trong Creator:
A. Xoá ngay lập tức
B. Đánh dấu, huỷ thật ở cuối khung
C. Không làm gì
3. Camera bám nhân vật nên cập nhật ở:
A. onLoad
B. lateUpdate
C. onDestroy
4. Trong 2d-x, listener thêm bằng addEventListenerWithSceneGraphPriority:
A. Phải gỡ thủ công
B. Tự gỡ khi node bị huỷ
C. Không bao giờ chạy
5. Cách đúng để nút “Mua” không gửi hai giao dịch:
A. Hy vọng người dùng không bấm đúp
B. Khoá nút ngay khi bấm đến khi có kết quả
C. Thêm delay ngẫu nhiên
🏋️ Bài tập thực hành
Sao rơi ngẫu nhiên (schedule), chạm để bắt (+điểm, tween nảy), nút Pause/ Resume, tốc độ x2, popup Game Over chặn chạm, chơi lại không đăng ký sự kiện trùng. Log mọi hàm vòng đời để quan sát thứ tự khi chơi lại 3 lần.
💡 Gợi ý lời giải
📚 Tài nguyên học tập
- Cocos Creator 3.8 Manual: Life cycle callbacksMục Scripting → Life Cycle CallbacksTài liệu
- Game Programming Patterns: Game Loop, Update MethodVòng lặp game, fixed timestepSách miễn phí
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Thuộc bảng vòng đời 2 engine
- Viết chặn chạm cho popup
- Dùng schedule + timeScale
- Dừng tween đúng lúc
- Làm mini game bắt sao