Cocos Game Developer: từ JD đến offer 🏠
🏠 Trang chủ / Cocos Game Developer: từ JD đến offer / Phần 1 · Engine, kiến trúc & đồ hoạ 2D / Module 9
📐 Module 9 / 21 · 4–5 ngày Trung cấp

Triển khai GUI: đa độ phân giải, safe area, danh sách ảo, đa ngôn ngữ và quản lý popup

Thiết kế độ phân giải và chính sách co giãn, Widget/ Layout/ SafeArea cho tai thỏ và thanh điều hướng, ScrollView với danh sách ảo tái sử dụng item, đa ngôn ngữ (font tiếng Việt, độ dài chữ), lớp UI và quản lý popup, nút back Android và chống bấm khi chuyển màn.

Design resolutionWidget/ SafeAreaVirtual listi18nPopup manager
🎯 Dòng JD mà module này giúp bạn đáp ứng
  • “Solid knowledge of ... GUI implementation”
  • “Work closely with Game Artists to bring ... UI into the game efficiently”
📌 Vì sao nhà tuyển dụng hỏi phần này

UI là phần người chơi chạm vào nhiều nhất và là nguồn lỗi đánh giá 1 sao (nút bị tai thỏ che, chữ tràn, danh sách 500 vật phẩm giật). Senior được kỳ vọng xây hệ thống UI mà junior thêm màn hình mới đúng chuẩn, chứ không chỉnh tay từng prefab.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Chọn design resolution và chính sách fit phù hợp
  • Dùng Widget, Layout, SafeArea đúng
  • Cài danh sách ảo tái sử dụng item
  • Thiết kế đa ngôn ngữ và font
  • Xây lớp UI, popup manager, xử lý nút back

🟢 Design resolution và chính sách co giãn

Chính sáchHành viHợp với
Fit height (cố định chiều cao)Chiều cao luôn vừa; chiều ngang dư/thiếu tuỳ máyGame ngang, nội dung trải ngang
Fit width (cố định chiều rộng)Chiều rộng luôn vừa; chiều cao thay đổiGame dọc (puzzle, casual) — phổ biến
Show allThấy toàn bộ, có viền đenHiếm khi chấp nhận được
No borderLấp đầy, có thể bị cắtNền trang trí
  • Chọn design resolution theo tỷ lệ phổ biến của người chơi (ví dụ dọc 720×1280 hoặc 1080×1920 cho 9:16), rồi thiết kế vùng an toàn nội dung cho máy 9:19,5 dài hơn và iPad 3:4 rộng hơn.
  • Nền vẽ dư ra hai phía; nút và nội dung quan trọng bám mép bằng Widget, không đặt toạ độ tuyệt đối.
  • Kiểm tra tối thiểu: điện thoại dài có tai thỏ, điện thoại 16:9 cũ, máy tính bảng.

🟢 Widget, Layout, SafeArea

ComponentDùng choLưu ý hiệu năng
WidgetBám mép cha (top/bottom/left/right, căn giữa, giãn theo cha)Đặt chế độ căn chỉnh một lần (ONCE) cho UI tĩnh; ALWAYS chỉ khi kích thước cha đổi liên tục
LayoutXếp con theo hàng/ cột/ lưới tự độngTính lại khi con thay đổi: tránh hàng trăm con trong Layout động
SafeAreaNé tai thỏ, camera đục lỗ, thanh homeGắn vào node chứa HUD/ nút, không gắn vào nền
BlockInputEventsChặn chạm xuyênNền mờ của popup, lớp loading
// Creator 3.x: đặt design resolution theo hướng màn hình lúc khởi động (thường cấu hình trong Project Settings)
import { view, ResolutionPolicy } from 'cc';
view.setDesignResolutionSize(720, 1280, ResolutionPolicy.FIXED_WIDTH);   // game dọc: cố định chiều rộng

🟡 Danh sách ảo: 500 item nhưng chỉ ~10 node

import { _decorator, Component, Node, Prefab, ScrollView, UITransform, instantiate, Vec3 } from 'cc';
const { ccclass, property } = _decorator;

export interface ItemRenderer<T> { bind(data: T, index: number): void; }

@ccclass('VirtualList')
export class VirtualList extends Component {
    @property(ScrollView) scroll: ScrollView | null = null;
    @property(Prefab) itemPrefab: Prefab | null = null;
    @property itemHeight = 120;
    @property spacing = 8;

    private data: unknown[] = [];
    private items: Node[] = [];
    private firstIndex = -1;
    private readonly tmp = new Vec3();

    setData<T>(data: T[]) {
        this.data = data;
        const content = this.scroll!.content!;
        const stride = this.itemHeight + this.spacing;
        content.getComponent(UITransform)!.height = data.length * stride;     // chiều cao thật để thanh cuộn đúng
        const viewH = this.scroll!.node.getComponent(UITransform)!.height;
        const need = Math.ceil(viewH / stride) + 2;                              // số node đủ phủ khung nhìn + đệm
        while (this.items.length < need) { const n = instantiate(this.itemPrefab!); content.addChild(n); this.items.push(n); }
        this.firstIndex = -1;
        this.refresh();
    }

    update() { this.refresh(); }

    private refresh() {
        const content = this.scroll!.content!;
        const stride = this.itemHeight + this.spacing;
        const offsetY = content.position.y;                                      // nội dung cuộn lên → y tăng (anchor trên)
        const first = Math.max(0, Math.floor(offsetY / stride));
        if (first === this.firstIndex) return;                                   // không đổi → không làm gì
        this.firstIndex = first;
        this.items.forEach((node, i) => {
            const idx = first + i;
            node.active = idx < this.data.length;
            if (!node.active) return;
            this.tmp.set(0, -idx * stride - this.itemHeight / 2, 0);
            node.setPosition(this.tmp);
            (node.getComponent('ItemView') as unknown as ItemRenderer<unknown>).bind(this.data[idx], idx);
        });
    }
}
// Giả định: content có anchor (0.5, 1) ở mép trên; ScrollView dọc. Chỉ tạo khoảng 10–12 node bất kể 500 phần tử.
Tại sao không dùng Layout + 500 prefab

500 node = 500 lần instantiate (giật lúc mở), hàng nghìn node con, Layout tính lại, draw call và RAM tăng. Danh sách ảo giữ số node cố định và chỉ gán lại dữ liệu khi cuộn.

🟡 Đa ngôn ngữ

  • Không hard-code chuỗi: dùng khoá (shop.buy) + file JSON theo ngôn ngữ; component tự cập nhật Label khi đổi ngôn ngữ.
  • Chữ tiếng Đức/ Nga dài hơn tiếng Anh 30–40%: Label dùng chế độ tràn phù hợp (co chữ/ xuống dòng), thiết kế chừa chỗ.
  • Font: kiểm tra đủ ký tự tiếng Việt có dấu, Thái, Hàn…; Bitmap Font chỉ có ký tự đã xuất, chữ động phải dùng font hệ thống/ TTF.
  • Ảnh có chữ (nút “PLAY” vẽ sẵn) phải có bản theo ngôn ngữ hoặc tránh chữ trong ảnh.
  • Định dạng số, tiền tệ, ngày theo vùng; giá IAP lấy chuỗi đã định dạng từ store, không tự ghép.

🟡 Lớp UI và quản lý popup

Các lớp UI cố định trong scene
Lớp nềnMàn hình chính
Lớp HUDThanh tiền, nút
Lớp popupHộp thoại, xếp hàng
Lớp toastThông báo ngắn
Lớp chặn/ loadingChặn input khi chờ
// Nút back Android: đóng popup trên cùng, nếu không còn popup thì hỏi thoát
import { input, Input, EventKeyboard, KeyCode } from 'cc';
input.on(Input.EventType.KEY_DOWN, (e: EventKeyboard) => {
    if (e.keyCode !== KeyCode.MOBILE_BACK) return;
    if (PopupManager.instance.hasOpen()) PopupManager.instance.closeTop();
    else PopupManager.instance.open('confirmExit', { text: 'Thoát game?' });
}, this);
  • Popup mở async (tải prefab) → khoá input trong lúc chờ, không mở trùng, có hàng đợi ưu tiên (popup phần thưởng không đè popup mua hàng đang xử lý).
  • Màn hình phía sau bị che kín → ẩn để tiết kiệm render (module 7).
  • Giải phóng prefab popup ít dùng khi đóng (module 10); popup hay dùng thì giữ cache.

🎤 Câu hỏi phỏng vấn thường gặp (trả lời to trước khi mở)

🎤 Bạn hỗ trợ đa tỷ lệ màn hình (16:9 đến 19,5:9 và iPad) thế nào?
Design resolution theo tỷ lệ phổ biến, chính sách fit width cho game dọc (fit height cho game ngang), nền vẽ dư, nội dung quan trọng trong vùng an toàn, Widget bám mép, SafeArea cho tai thỏ, kiểm tra trên 3 nhóm thiết bị.
🎤 Danh sách 500 vật phẩm cuộn bị giật. Cách làm?
Danh sách ảo: số node cố định ≈ số dòng hiển thị + đệm, gán lại dữ liệu khi cuộn, đặt chiều cao content thật. Thêm: tải icon async có cache, atlas icon, tránh Layout tính lại, chỉ refresh khi chỉ số đầu đổi.
🎤 Widget ALWAYS và ONCE khác gì? Ảnh hưởng hiệu năng?
ALWAYS tính lại căn chỉnh mỗi khung (khi cha đổi kích thước); ONCE chỉ khi khởi tạo/ resize. UI tĩnh dùng ONCE để tránh chi phí thừa.
🎤 Bạn tổ chức đa ngôn ngữ thế nào?
Khoá + JSON theo ngôn ngữ, component LocalizedLabel tự cập nhật, xử lý độ dài chữ, font đủ ký tự, ảnh có chữ theo ngôn ngữ, định dạng số/ tiền theo vùng, giá IAP lấy từ store. Có công cụ kiểm tra khoá thiếu.
🎤 Nút back Android trong game bạn xử lý thế nào?
Một bộ xử lý tập trung: đóng popup trên cùng, nếu đang chơi thì mở pause, ở màn chính hỏi thoát; không để mỗi màn tự bắt phím back gây xung đột.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Đặt toạ độ tuyệt đối cho nút

Vì sao nguy hiểm: Bị cắt/ lệch trên tỷ lệ màn khác.

Cách làm đúng: Widget bám mép + SafeArea.

❌ Widget ALWAYS khắp nơi

Vì sao nguy hiểm: Tốn CPU vô ích.

Cách làm đúng: ONCE cho UI tĩnh.

❌ Layout + hàng trăm prefab

Vì sao nguy hiểm: Giật khi mở và cuộn.

Cách làm đúng: Danh sách ảo.

❌ Hard-code chuỗi

Vì sao nguy hiểm: Không dịch được, sửa khắp nơi.

Cách làm đúng: Khoá + JSON + component tự cập nhật.

❌ Mỗi màn tự xử lý nút back

Vì sao nguy hiểm: Hành vi mâu thuẫn, đóng nhầm.

Cách làm đúng: Bộ xử lý back tập trung.

❌ Popup không chặn input/ mở trùng

Vì sao nguy hiểm: Bấm xuyên, hai popup chồng.

Cách làm đúng: Popup manager có hàng đợi và lớp chặn.

📌 Cần nhớ
  • Fit width cho game dọc, fit height cho game ngang; nền vẽ dư, nội dung trong vùng an toàn.
  • Widget (ONCE cho UI tĩnh), Layout có chừng mực, SafeArea cho tai thỏ.
  • Danh sách ảo giữ số node cố định.
  • i18n: khoá + JSON, font đủ ký tự, chữ dài hơn, giá từ store.
  • Lớp UI cố định, popup manager, nút back tập trung.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. Game dọc nên chọn:
A. Fit width
B. Show all
C. Không cần
Đáp án: A. Giữ chiều rộng, chiều cao co giãn.
2. Component né tai thỏ trong Creator:
A. Layout
B. SafeArea
C. Mask
Đáp án: B. Đúng chức năng.
3. Danh sách ảo hiển thị 8 dòng nên tạo khoảng:
A. 500 node
B. 10 node
C. 1 node
Đáp án: B. Số dòng nhìn thấy + đệm.
4. Giá vật phẩm IAP hiển thị nên:
A. Tự ghép số + “đ”
B. Lấy chuỗi giá đã định dạng từ store
C. Hard-code USD
Đáp án: B. Đúng tiền tệ, thuế từng vùng.
5. Widget cho thanh HUD tĩnh nên dùng chế độ:
A. ALWAYS
B. ONCE
C. Không dùng Widget
Đáp án: B. Tránh tính lại mỗi khung.

🏋️ Bài tập thực hành

Màn hình túi đồ hoàn chỉnh

Dựng màn túi đồ 1.000 vật phẩm: danh sách ảo dạng lưới 4 cột, lọc theo loại, popup chi tiết khi chạm, đổi ngôn ngữ Việt/ Anh ngay lập tức, hiển thị đúng trên 3 tỷ lệ màn hình (dùng Simulator/ preview đổi kích thước), nút back đóng popup.

💡 Gợi ý lời giải
Mở rộng VirtualList cho lưới: chỉ số hàng = floor(offset / stride), mỗi hàng 4 item; tổng node = (số hàng nhìn thấy + 2) × 4. Lọc: chỉ đổi mảng data và gọi setData. Kiểm tra đếm số node trong content luôn cố định khi cuộn.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Chọn design resolution + chính sách
  • Dùng Widget/ SafeArea đúng
  • Cài danh sách ảo
  • Thiết kế i18n
  • Popup manager + nút back
Lưu ý: Cocos Creator, Cocos2d-x, Spine, SDK của Google/ Apple/ các mạng quảng cáo thay đổi API theo phiên bản. Code mẫu viết cho Cocos Creator 3.8.x và Cocos2d-x 3.17/4.0; luôn đối chiếu tài liệu chính thức của phiên bản dự án bạn đang dùng. Chính sách App Store/ Google Play (đăng nhập, quyền riêng tư, tải code, target API) được tóm tắt ở mức tham khảo, hãy đọc bản mới nhất trước khi phát hành. Khoá học độc lập, không liên kết với Cocos, Esoteric Software hay nhà tuyển dụng nào.