JavaScript cần cho React & dựng dự án với Vite
Những phần JavaScript mà React dùng mỗi ngày (module, destructuring, spread, map/filter, closure, Promise) và cách tạo, chạy, build một dự án React.
Phần lớn lỗi của người mới học React thật ra là lỗi JavaScript: sửa trực tiếp mảng trong state, không hiểu
map trả về mảng mới, quên return trong arrow function, so sánh object bằng ===. React gần như chỉ là
JavaScript cộng thêm JSX, nên nắm chắc 10 kỹ thuật dưới đây sẽ giúp bạn học các module sau nhanh gấp đôi.
🎯 Mục tiêu học tập
- Dùng thành thạo
import/export(named và default) - Viết destructuring, spread, rest, optional chaining, nullish coalescing
- Biến đổi mảng bằng
map,filter,reduce,find,some,toSortedmà không sửa mảng gốc - Hiểu so sánh tham chiếu và vì sao React cần dữ liệu bất biến
- Tạo dự án bằng Vite, hiểu cấu trúc thư mục, chạy dev server và build production
1. Module: import và export
Mỗi file là một module. Một component thường được export từ file riêng.
// math.js
export const PI = 3.14; // named export
export function sum(a, b) { return a + b; }
export default function Calculator() { /* ... */ } // mỗi file tối đa 1 default
// App.jsx
import Calculator, { PI, sum } from './math.js';
import * as math from './math.js'; // gom tất cả vào 1 object
Quy ước nhiều team dùng: named export cho component (dễ tìm kiếm, IDE tự import đúng tên,
đổi tên là thấy lỗi ngay), default export chỉ khi framework yêu cầu (ví dụ page.tsx của Next.js).
2. Destructuring, spread, rest
const user = { name: 'An', age: 25, address: { city: 'HN' } };
const { name, age = 18, address: { city } } = user; // lấy thuộc tính, có giá trị mặc định
const [first, second, ...others] = [1, 2, 3, 4]; // others = [3, 4]
const older = { ...user, age: 26 }; // copy rồi ghi đè -> object MỚI
const moved = { ...user, address: { ...user.address, city: 'HCM' } }; // copy từng tầng bị sửa
function Button({ label, ...rest }) { // rest props: phần còn lại chuyển xuống
return <button {...rest}>{label}</button>;
}
user?.address?.city; // optional chaining: undefined thay vì lỗi nếu address null
user.nickname ?? 'Ẩn danh'; // chỉ thay khi null/undefined (khác || vì 0 và '' vẫn giữ)
{ ...user } tạo object mới nhưng
address bên trong vẫn là cùng một object. Sửa copy.address.city là sửa luôn bản gốc. Muốn đổi tầng sâu
thì phải spread từng tầng như ví dụ moved, hoặc dùng Immer (Module 8).
3. Biến đổi mảng không sửa mảng gốc
Trong React, state là ảnh chụp tại một thời điểm. Bạn không sửa ảnh cũ, bạn tạo ảnh mới. Bảng dưới là các thao tác hay dùng nhất:
| Việc cần làm | ❌ Sửa mảng gốc | ✅ Tạo mảng mới |
|---|---|---|
| Thêm | push, unshift | [...arr, x], [x, ...arr] |
| Xoá | splice | arr.filter(i => i.id !== id) |
| Sửa 1 phần tử | arr[i] = x | arr.map(i => i.id === id ? { ...i, done: true } : i) |
| Sắp xếp | sort, reverse | arr.toSorted(fn), arr.toReversed() |
| Chèn vào giữa | splice | arr.toSpliced(i, 0, x) hoặc [...arr.slice(0, i), x, ...arr.slice(i)] |
const total = cart.reduce((sum, item) => sum + item.price * item.qty, 0);
const hasExpensive = cart.some(item => item.price > 1_000_000);
const byId = Object.fromEntries(users.map(u => [u.id, u])); // tra cứu nhanh theo id
const groups = Object.groupBy(products, p => p.category); // ES2024
4. So sánh tham chiếu — gốc rễ của cách React render lại
const a = { x: 1 };
const b = { x: 1 };
a === b; // false: hai object khác nhau dù nội dung giống
const c = a;
c.x = 2;
a === c; // true: cùng một object -> React tưởng "không có gì đổi"
Object.is(NaN, NaN); // true — React dùng Object.is để so state cũ/mới
Đây là lý do items.push(x); setItems(items) không làm giao diện cập nhật: tham chiếu không đổi, React bỏ qua lần
render. Nhớ một câu: muốn React thấy thay đổi, hãy đưa cho nó một object/mảng mới.
5. Closure, Promise và async/await (bản rút gọn)
function makeCounter() {
let count = 0; // closure giữ biến này
return () => ++count;
}
async function loadUser(id) {
const res = await fetch(`/api/users/${id}`);
if (!res.ok) throw new Error(`HTTP ${res.status}`); // fetch KHÔNG tự throw khi 404/500
return res.json();
}
const [user, posts] = await Promise.all([loadUser(1), loadPosts(1)]); // chạy song song
Mỗi lần component render là một lần gọi hàm, nên mỗi lần render có closure riêng với giá trị state riêng. Module 5 sẽ cho thấy điều này gây ra bug "stale closure" thế nào.
6. Tạo dự án với Vite
npm create vite@latest my-app -- --template react-ts
cd my-app
npm install
npm run dev # dev server có hot reload
npm run build # build production vào dist/
npm run preview # chạy thử bản build
my-app/
├─ index.html # điểm vào, có <div id="root">
├─ src/
│ ├─ main.tsx # createRoot(...).render(<App />)
│ ├─ App.tsx
│ └─ components/
├─ vite.config.ts
└─ package.json
// src/main.tsx
import { StrictMode } from 'react';
import { createRoot } from 'react-dom/client';
import { App } from './App';
createRoot(document.getElementById('root')!).render(
<StrictMode>
<App />
</StrictMode>
);
Create React App đã ngừng phát triển, đừng dùng cho dự án mới. Khi cần SSR, SEO, routing theo file hoặc backend trong cùng dự án thì dùng framework như Next.js hay React Router (framework mode).
🚩 Sai lầm hay gặp
- Viết
arr.map(x => { x * 2 })— có ngoặc nhọn thì phảireturn, nếu không kết quả là mảngundefined. - Dùng
||cho giá trị mặc định khi 0 hoặc chuỗi rỗng là giá trị hợp lệ — dùng??. - Gọi
sort()trên mảng state:sortsửa mảng gốc. DùngtoSorted()hoặc[...arr].sort().
🏋️ Bài tập thực hành
Viết các hàm: addItem, removeItem, toggleDone, updateQty, moveItem(from, to),
sortByPrice, groupByCategory, totalPrice, findById, renameNested(user, city). Viết test nhỏ bằng
Vitest chứng minh mảng/object gốc không đổi (expect(original).toEqual(snapshotTrước)).
📚 Tài nguyên học tập
-
MDN — JavaScript GuideTài liệu JS chuẩnDocs
-
Vite — Getting StartedCông cụ tạo và build dự ánDocs
-
react.dev — JavaScript in JSXCách JS đi vào JSXDocs
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Tôi giải thích được khác nhau giữa named export và default export
- Tôi viết được hàm sửa một phần tử trong mảng object bằng
mapmà không mutate - Tôi giải thích được vì sao
{a:1} === {a:1}là false và liên quan gì tới React - Tôi tạo được dự án Vite + TypeScript và build ra thư mục dist