React từ cơ bản đến nâng cao
Trang chủ / Module 4
📋 Module 4 / 22 · 4 ngày 📅 Tuần 2 ●○○○ Dễ

Render có điều kiện, danh sách, key và form

Các cách render có điều kiện, render danh sách, vai trò thật của key, giữ và reset state theo vị trí, form controlled và uncontrolled.

keyConditionalControlledUncontrolled
📌 Vì sao module này quan trọng

key là một trong những thứ bị hiểu sai nhiều nhất: dùng index làm key gây lỗi lệch dữ liệu khó tìm, còn đổi key có chủ đích là cách gọn nhất để reset một component. Form là nơi người dùng tương tác nhiều nhất, làm sai là mất dữ liệu hoặc chậm.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Dùng &&, toán tử ba ngôi, return sớm đúng chỗ và tránh bẫy số 0
  • Render danh sách với key ổn định và giải thích vì sao index làm key nguy hiểm
  • Hiểu React giữ state theo vị trí trong cây và dùng key để reset state
  • Viết form controlled và uncontrolled, biết khi nào dùng loại nào

Render có điều kiện

function Inbox({ messages, user }) {
  if (!user) return <LoginPrompt />;                  // return sớm

  return (
    <div>
      {messages.length > 0 && <Badge n={messages.length} />}  {/* ✅ so sánh ra boolean */}
      {messages.length && <Badge />}                    {/* ❌ length = 0 -> hiện số 0 */}
      {user.isAdmin ? <AdminPanel /> : <UserPanel />}
    </div>
  );
}

Nhiều nhánh thì đưa logic ra ngoài JSX bằng biến hoặc object map: const views = { list: <List/>, grid: <Grid/> }; return views[mode];.

Danh sách và key

<ul>
  {todos.map(todo => <TodoItem key={todo.id} todo={todo} />)}
</ul>

Key cho React biết phần tử nào là phần tử nào giữa hai lần render. Khi thứ tự đổi, React dùng key để di chuyển component (và state của nó) theo đúng dữ liệu.

⚠️ Vì sao không dùng index làm key

Danh sách 3 ô input có key 0,1,2. Xoá phần tử đầu: dữ liệu còn B, C nhưng key vẫn là 0,1. React nghĩ component key=0 vẫn còn, chỉ đổi props, nên state nội bộ (chữ đang gõ trong input, checkbox) của A bị gắn vào B. Index chỉ an toàn khi danh sách không bao giờ đổi thứ tự, thêm, xoá. Key phải ổn định và duy nhất trong cùng danh sách — dùng id từ dữ liệu; đừng dùng Math.random() (mỗi lần render key mới → tạo lại toàn bộ).

State gắn với vị trí trong cây — và dùng key để reset

React giữ state của một component khi nó ở cùng vị trí, cùng loại trong cây. Đổi loại hoặc vị trí thì state bị huỷ.

// Cả hai nhánh đều là <Counter> ở cùng vị trí -> state ĐƯỢC GIỮ khi đổi người chơi
{isA ? <Counter person="A" /> : <Counter person="B" />}

// Muốn reset khi đổi người: cho key khác nhau
{isA ? <Counter key="A" person="A" /> : <Counter key="B" person="B" />}

// Mẫu hay dùng: reset form khi đổi đối tượng đang sửa
<EditContactForm key={contact.id} contact={contact} />

Mẫu key={contact.id} thay thế được cả một useEffect "reset state khi props đổi" — gọn và không render thừa.

Form controlled

Controlled: React state là nguồn sự thật, input hiển thị đúng giá trị state, mỗi lần gõ thì set state.

function SignupForm() {
  const [values, setValues] = useState({ email: '', plan: 'free', agree: false });
  const set = e => {
    const { name, type, value, checked } = e.target;
    setValues(v => ({ ...v, [name]: type === 'checkbox' ? checked : value }));
  };
  const emailError = values.email && !values.email.includes('@') ? 'Email sai định dạng' : '';

  return (
    <form onSubmit={e => { e.preventDefault(); console.log(values); }}>
      <input name="email" value={values.email} onChange={set} aria-invalid={!!emailError} />
      {emailError && <p role="alert">{emailError}</p>}
      <select name="plan" value={values.plan} onChange={set}>
        <option value="free">Free</option><option value="pro">Pro</option>
      </select>
      <label><input type="checkbox" name="agree" checked={values.agree} onChange={set} /> Đồng ý</label>
      <button disabled={!values.agree || !!emailError}>Đăng ký</button>
    </form>
  );
}

Form uncontrolled

Uncontrolled: DOM giữ giá trị, React chỉ đọc khi cần (lúc submit). Ít render, ít code. React 19 hỗ trợ truyền hàm vào action của form (Module 13).

function QuickSearch({ onSearch }) {
  return (
    <form onSubmit={e => {
      e.preventDefault();
      const data = Object.fromEntries(new FormData(e.currentTarget));
      onSearch(data);
    }}>
      <input name="q" defaultValue="" />   {/* defaultValue, không phải value */}
      <button>Tìm</button>
    </form>
  );
}
Chọn controlled khiChọn uncontrolled khi
Cần validate theo từng phím gõ, định dạng tức thời (số tiền), bật/tắt nút theo giá trị, field phụ thuộc nhau Form đơn giản chỉ đọc khi submit, form rất lớn (ít render), input file (luôn uncontrolled)

Trong dự án thật, form phức tạp thường dùng React Hook Form (uncontrolled bên dưới, hiệu năng tốt) — Module 13.

🚩 Sai lầm hay gặp

  • Đặt value mà không có onChange → input bị khoá; React cảnh báo.
  • Chuyển một input từ uncontrolled sang controlled (value từ undefined thành chuỗi) — khởi tạo bằng ''.
  • Dùng index làm key cho danh sách có thể sắp xếp/xoá.

🏋️ Bài tập thực hành

Danh bạ có sửa

Danh sách liên hệ bên trái, form sửa bên phải. Chọn liên hệ khác thì form reset (dùng key, không dùng effect). Thử cố tình dùng index làm key cho danh sách có ô ghi chú rồi xoá phần tử đầu để tự thấy bug.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Tôi giải thích được bug khi dùng index làm key bằng ví dụ cụ thể
  • Tôi dùng được key để reset state của component
  • Tôi phân biệt được controlled và uncontrolled, nêu được khi nào dùng loại nào
  • Tôi biết vì sao {list.length && ...} có thể in ra số 0