State, sự kiện và cập nhật bất biến
useState hoạt động thế nào, state là ảnh chụp, cập nhật theo hàng đợi, batching, cập nhật object/mảng bất biến và thiết kế state tối thiểu.
State là thứ khiến giao diện "sống". Ba hiểu lầm phổ biến nhất của người mới — "setState xong đọc lại thấy giá trị cũ", "gọi setCount 3 lần chỉ tăng 1", "sửa mảng mà màn hình không đổi" — đều được giải thích trong module này.
🎯 Mục tiêu học tập
- Khai báo và cập nhật state bằng
useState - Giải thích 'state là ảnh chụp' và vì sao đọc state ngay sau set vẫn thấy giá trị cũ
- Dùng updater function
setX(prev => ...)khi giá trị mới phụ thuộc giá trị cũ - Cập nhật object và mảng lồng nhau mà không mutate
- Thiết kế state tối thiểu, tránh state trùng lặp và state suy ra được
useState và quy tắc của hooks
import { useState } from 'react';
export function Counter() {
const [count, setCount] = useState(0);
return <button onClick={() => setCount(count + 1)}>Đã bấm {count} lần</button>;
}
Quy tắc hooks: chỉ gọi ở cấp cao nhất của component hoặc custom hook, không gọi trong if, vòng lặp,
hàm lồng. Lý do: React lưu state theo thứ tự gọi hook trong mỗi component (một danh sách liên kết gắn với
fiber). Đổi thứ tự là state bị gán nhầm. (Riêng use() ở Module 18 là ngoại lệ, được gọi trong điều kiện.)
Giá trị khởi tạo tốn kém? Truyền hàm để chỉ tính lần đầu: useState(() => JSON.parse(localStorage.getItem('todos') ?? '[]')).
State là ảnh chụp
function Demo() {
const [count, setCount] = useState(0);
function handleClick() {
setCount(count + 1);
console.log(count); // vẫn in 0! Biến count của lần render này không đổi
setTimeout(() => alert(count), 3000); // vẫn là 0 — closure của lần render này
}
return <button onClick={handleClick}>{count}</button>;
}
setCount không sửa biến count. Nó yêu cầu React render lại; ở lần render sau, useState trả về giá
trị mới và tạo một count mới. Mỗi lần render là một ảnh chụp với props, state, event handler riêng.
Hàng đợi cập nhật và batching
function handleClick() {
setCount(count + 1); // count = 0 -> đặt thành 1
setCount(count + 1); // count vẫn = 0 -> đặt thành 1
setCount(count + 1); // -> 1. Kết quả: 1
}
function handleClickFixed() {
setCount(c => c + 1); // 0 -> 1
setCount(c => c + 1); // 1 -> 2
setCount(c => c + 1); // 2 -> 3. Kết quả: 3
}
React gom (batch) mọi lần set trong cùng một sự kiện thành một lần render. Từ React 18, batching
áp dụng ở mọi nơi: trong setTimeout, Promise, event native. Quy tắc dễ nhớ: giá trị mới phụ thuộc giá trị
cũ → dùng updater function.
Cập nhật object và mảng
const [form, setForm] = useState({ name: '', address: { city: '', street: '' } });
// sửa 1 field
setForm(f => ({ ...f, name: 'An' }));
// sửa field lồng
setForm(f => ({ ...f, address: { ...f.address, city: 'Hà Nội' } }));
// 1 handler cho nhiều input
const onChange = e => setForm(f => ({ ...f, [e.target.name]: e.target.value }));
const [todos, setTodos] = useState([]);
const add = text => setTodos(t => [...t, { id: crypto.randomUUID(), text, done: false }]);
const toggle = id => setTodos(t => t.map(x => x.id === id ? { ...x, done: !x.done } : x));
const remove = id => setTodos(t => t.filter(x => x.id !== id));
Lồng sâu quá 2 tầng thì cân nhắc làm phẳng state (lưu theo id) hoặc dùng Immer (useImmer) để
viết kiểu "sửa trực tiếp" nhưng thực chất tạo object mới.
Sự kiện
<button onClick={handleClick}>OK</button> {/* ✅ truyền hàm */}
<button onClick={handleClick()}>OK</button> {/* ❌ gọi ngay khi render */}
<button onClick={() => remove(item.id)}>Xoá</button> {/* ✅ cần tham số thì bọc arrow */}
function SearchForm({ onSearch }) {
function handleSubmit(e) {
e.preventDefault(); // chặn reload trang
onSearch(new FormData(e.currentTarget).get('q'));
}
return <form onSubmit={handleSubmit}><input name="q" /></form>;
}
Sự kiện trong React nổi bọt (bubble) giống DOM; dùng e.stopPropagation() để chặn. Quy ước đặt tên: prop sự kiện
onXxx, hàm xử lý handleXxx.
Thiết kế state tối thiểu
| Nguyên tắc | ❌ | ✅ |
|---|---|---|
| Không lưu thứ tính ra được | fullName trong state cùng first, last | const fullName = first + ' ' + last |
| Không lưu trùng dữ liệu | selectedItem (copy object) | selectedId rồi items.find(...) |
| Gộp state luôn đổi cùng nhau | x, y riêng | position: {x, y} |
| Tránh trạng thái mâu thuẫn | isLoading, isError, isSuccess | status: 'idle' | 'loading' | 'error' | 'success' |
| Không copy props vào state | useState(props.color) | dùng thẳng props.color (trừ khi đó là giá trị khởi tạo, đặt tên initialColor) |
🚩 Sai lầm hay gặp
- Đọc state ngay sau khi set và mong thấy giá trị mới.
- Mutate rồi set lại cùng tham chiếu:
todos.push(x); setTodos(todos). - Lưu dữ liệu suy ra được vào state rồi dùng effect để đồng bộ — gây render thừa và lệch dữ liệu.
🏋️ Bài tập thực hành
Thêm, sửa inline, xoá, đánh dấu xong, lọc (tất cả/đang làm/xong), đếm số việc còn lại (tính ra, không lưu state), xoá tất cả việc đã xong. Lưu vào localStorage bằng lazy initializer.
📚 Tài nguyên học tập
-
react.dev — Adding InteractivityState, sự kiện, batchingDocs
-
react.dev — Choosing the State StructureThiết kế stateDocs
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Tôi giải thích được vì sao gọi
setCount(count + 1)3 lần chỉ tăng 1 - Tôi giải thích được 'state là ảnh chụp' bằng ví dụ setTimeout
- Tôi cập nhật được object lồng 2 tầng mà không mutate
- Tôi biết vì sao
statustốt hơn 3 biến boolean