Sprint planning, làm rõ yêu cầu & ước lượng
Làm rõ yêu cầu mơ hồ trước khi nhận việc, đặt câu hỏi về edge case, ước lượng có điều kiện ("assuming..."), giải thích vì sao bạn chọn 8 point thay vì 3, và đàm phán phạm vi khi khối lượng vượt quá sprint.
Phần lớn dự án trễ không phải vì code chậm mà vì hiểu sai yêu cầu. Dev Việt thường ngại hỏi lại ("sợ bị nghĩ là kém"), nhận việc rồi tự đoán. Ở môi trường quốc tế, người hỏi câu hỏi làm rõ tốt được coi là senior. Ước lượng cũng vậy: một con số trần trụi ("3 days") là cái bẫy; một ước lượng kèm giả định và rủi ro là chuyên nghiệp.
🎯 Mục tiêu học tập
- Đặt câu hỏi làm rõ yêu cầu: mục tiêu, người dùng, edge case, tiêu chí nghiệm thu
- Xác nhận lại hiểu biết bằng paraphrase trước khi cam kết
- Ước lượng kèm giả định, rủi ro, khoảng tốt nhất – tệ nhất
- Giải thích và bảo vệ ước lượng trong planning poker
- Đề xuất cắt giảm / chia nhỏ phạm vi thay vì nhận hết
Bấm 🔊 cạnh mỗi câu để nghe, nói theo 3 lần. Với hội thoại, bấm ▶ Nghe cả đoạn. Lần đọc thứ hai, bật 🙈 Làm mờ tiếng Việt ở thanh bên để tự dịch trong đầu trước khi xem nghĩa (chạm vào chữ mờ để hiện).
Câu hỏi làm rõ yêu cầu (dùng ngay trong refinement)
| Mẫu câu tiếng Anh | Nghĩa & khi nào dùng |
|---|---|
| What problem are we trying to solve for the user? | Ta đang giải quyết vấn đề gì cho người dùng? (hỏi mục tiêu, không chỉ tính năng) |
| Who's going to use this, and how often? | Ai dùng, tần suất bao nhiêu? (ảnh hưởng thiết kế, hiệu năng) |
| What does "done" look like for this story? | Thế nào là xong? (dẫn tới acceptance criteria) |
| What should happen if the user ... ? | Nếu người dùng ... thì sao? (edge case) |
| Is this a must-have for this release, or a nice-to-have? | Bắt buộc hay có thì tốt? |
| Are there any constraints I should know about — performance, security, legal? | Có ràng buộc nào không? |
| Do we have designs for this, or should I follow the existing pattern? | Có thiết kế UI chưa hay theo mẫu cũ? |
| Does this need to work on mobile as well? | Có cần chạy trên mobile không? |
| Who should I go to if I have questions during the sprint? | Trong sprint có thắc mắc thì hỏi ai? |
| Just to make sure I understand: ... Is that right? | Xác nhận lại bằng cách nhắc lại ý. |
| So if I'm hearing you correctly, the priority is ... over ...? | Nếu tôi hiểu đúng, ưu tiên ... hơn ...? |
Sau khi nghe yêu cầu, luôn nhắc lại bằng lời của bạn: Just to make sure we're on the same page: users can export up to 10,000 rows as CSV, the export runs in the background, and they get an email with a download link. Excel format is out of scope for now. Is that right? Một câu này có thể tiết kiệm cả tuần làm lại.
Viết user story & acceptance criteria
As a [store manager], I want to [export my order history as a CSV file], so that [I can do my monthly accounting in Excel]. Acceptance criteria: - Given I'm on the Orders page, when I click "Export", then a background export job starts. - Given the export has finished, then I receive an email with a download link that expires in 24 hours. - Given there are more than 10,000 orders, then the export still completes within 5 minutes. - Given I have no orders, then the button is disabled with a tooltip "No orders to export". Out of scope: Excel format, scheduled exports.
Ước lượng chuyên nghiệp
| Mẫu câu tiếng Anh | Nghĩa & khi nào dùng |
|---|---|
| My rough estimate is three to five days. | Ước lượng sơ bộ 3-5 ngày (luôn dùng khoảng). |
| Ballpark, I'd say about two weeks. | Ước chừng khoảng 2 tuần. |
| That's assuming the API is ready by Monday. | Với giả định API sẵn sàng thứ Hai. |
| Best case, two days. Worst case, a week, if we have to migrate the old data. | Tốt nhất 2 ngày, tệ nhất 1 tuần nếu phải migrate. |
| I'd give it an 8, mainly because of the unknowns around the payment provider. | Tôi cho 8 điểm, chủ yếu vì những ẩn số với bên thanh toán. |
| There's a lot of uncertainty here. Could we do a spike first? | Nhiều ẩn số. Làm spike (khảo sát kỹ thuật ngắn) trước được không? |
| Let me time-box the investigation to one day and come back with a better estimate. | Cho tôi 1 ngày điều tra rồi báo ước lượng chính xác hơn. |
| I can't give you a reliable number until I've looked at the legacy code. | Chưa xem code cũ thì chưa thể ước lượng đáng tin. |
| This is bigger than it looks. | Việc này lớn hơn vẻ ngoài. |
| Give or take a day. | Xê dịch khoảng 1 ngày. |
| That's doable, but not by Friday. | Làm được, nhưng không kịp thứ Sáu. |
Khi quản lý hỏi "How long will it take?" giữa hành lang, câu an toàn là: Let me look into it and get back to you this afternoon with an estimate. Một con số buột miệng sẽ bị ghi vào kế hoạch như một lời hứa.
Đàm phán phạm vi khi quá tải
| Mẫu câu tiếng Anh | Nghĩa & khi nào dùng |
|---|---|
| We can't fit all of this into one sprint. What's the most important part? | Không đủ trong 1 sprint. Phần nào quan trọng nhất? |
| What if we split it into two stories: the basic version now, and the advanced filters next sprint? | Chia làm 2: bản cơ bản giờ, bộ lọc nâng cao sprint sau? |
| If we take this on, something else has to move out. Which one can wait? | Nhận cái này thì phải bỏ bớt cái khác. Cái nào chờ được? |
| We could ship it behind a feature flag and iterate. | Ship sau feature flag rồi cải tiến dần. |
| I'm a bit worried about our capacity — two people are on holiday next week. | Hơi lo về nguồn lực — tuần sau 2 người nghỉ. |
Hội thoại: planning poker
Next one: CSV export for order history. Everyone ready? Three, two, one — show.
Tiếp: xuất CSV lịch sử đơn hàng. Sẵn sàng chưa? 3, 2, 1 — lật bài.
Okay, we've got two 3s, a 5, and Minh has an 8. Minh, what are you seeing?
Có hai người 3 điểm, một 5, Minh 8. Minh thấy gì vậy?
The export itself is easy, but some customers have over a hundred thousand orders. If we generate the file synchronously, the request will time out. So I think we need a background job plus an email notification, and we don't have an email service set up for this yet.
Bản thân export dễ, nhưng vài khách có hơn 100 nghìn đơn. Nếu tạo file đồng bộ thì request sẽ timeout. Nên em nghĩ cần background job và email thông báo, mà mình chưa có dịch vụ email cho việc này.
Good point. I was thinking of a simple synchronous download. I didn't consider the big accounts.
Ý hay. Anh nghĩ là tải về đồng bộ đơn giản. Chưa tính tới tài khoản lớn.
Do we need it to work for the big accounts in the first version?
Bản đầu có cần chạy cho tài khoản lớn không?
If we limit it to the last 12 months, I think we'd stay under ten thousand rows for almost everyone. Then it's a 3, and we can do the background job as a follow-up story.
Nếu giới hạn 12 tháng gần nhất thì gần như ai cũng dưới 10 nghìn dòng. Khi đó là 3 điểm, background job làm story tiếp theo.
I like that. Let's go with 3 and add a follow-up story for large exports. Minh, can you write up the details?
Hay đấy. Chốt 3 điểm và thêm story cho export lớn. Minh viết chi tiết giúp nhé?
Sure, I'll add it to the backlog today.
Vâng, hôm nay em thêm vào backlog.
Tự kiểm tra
1 Hỏi: nếu người dùng tải file lên quá 10MB thì sao?
What should happen if the user uploads a file larger than 10 MB?
2 Xác nhận lại: "Vậy ưu tiên là tốc độ hơn độ chính xác, đúng không?"
So if I'm hearing you correctly, speed is more important than accuracy here. Is that right?
3 Ước lượng: 3-5 ngày, giả định có thiết kế trước thứ Hai.
My rough estimate is three to five days, assuming we get the designs by Monday.
4 Đề xuất chia nhỏ story
What if we split this into two stories — the basic version this sprint and the filters next sprint?
5 Từ chối trả lời con số ngay
Let me look into it and get back to you this afternoon with a proper estimate.
🏋️ Bài tập thực hành
Chọn 3 ticket thật (hoặc lấy từ dự án mã nguồn mở). Với mỗi ticket: (1) viết 5 câu hỏi làm rõ, (2) viết lại thành user story + ≥ 3 acceptance criteria dạng Given/When/Then, (3) ghi âm 1 phút giải thích ước lượng của bạn kèm giả định và rủi ro, (4) viết một câu paraphrase xác nhận yêu cầu. Nếu có trợ lý AI, nhờ nó đóng vai PO khó tính trả lời câu hỏi của bạn.
🎙️ Phòng luyện nói
Chọn một đề, bấm ghi âm, nói 1-3 phút không nhìn ghi chú, rồi nghe lại. Tự chấm: rõ ý chưa? âm cuối có bật không? có dùng mẫu câu trong module không? Bản ghi chỉ nằm trên trình duyệt của bạn, không gửi đi đâu.
- A PO gives you a vague requirement: "Users should be able to share reports." Ask five clarifying questions.
- Explain why you estimated a story at 8 points when others said 3.
- Your manager asks for everything in one sprint. Negotiate the scope politely.
📚 Tài nguyên học tập
-
Mountain Goat — Planning PokerMike Cohn về ước lượng agileĐọc
-
Cucumber — Gherkin referenceCú pháp Given/When/ThenDocs
-
Software Estimation (Steve McConnell)Sách kinh điển về ước lượngSách
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Luôn hỏi mục tiêu, người dùng, edge case và tiêu chí xong trước khi nhận việc
- Paraphrase yêu cầu để xác nhận trước khi cam kết
- Ước lượng bằng khoảng, kèm giả định và rủi ro
- Đề xuất chia nhỏ / cắt phạm vi thay vì nhận tất cả