Khởi nghiệp thực chiến 🏠
🏠 Trang chủ / Khởi nghiệp thực chiến / Từ điển thuật ngữ

📖 Từ điển thuật ngữ khởi nghiệp & tài chính kinh doanh

57 thuật ngữ kinh doanh, tài chính, pháp lý thường gặp khi khởi nghiệp, gõ để lọc.

Thuật ngữTiếng Anh / viết tắtGiải thích
Biên an toànMargin of safety(Doanh số thực tế − hoà vốn) / doanh số thực tế.
Biên lợi nhuận gộpGross margin(Giá bán − giá vốn) / giá bán.
Bán trướcPre-sale / Pre-orderNhận tiền/ cọc trước khi sản xuất hoặc mở bán chính thức.
Bảo hiểm xã hội bắt buộcSocial insuranceBHXH, BHYT, BHTN; doanh nghiệp đóng ~21,5%, người lao động ~10,5% lương đóng BH.
Chi phí biến đổiVariable costsTăng theo từng sản phẩm/ đơn: nguyên liệu, bao bì, phí sàn, phí app.
Chi phí bán biến đổiSemi-variable costsCó phần cố định và phần thay đổi: điện, lương theo giờ.
Chi phí chìmSunk costKhoản đã chi không thu hồi được; không nên ảnh hưởng quyết định tiếp tục.
Chi phí chínhPrime costGiá vốn + chi phí nhân sự; F&B tham khảo ≤ 60–65% doanh thu.
Chi phí có một kháchCACChi phí marketing & bán hàng / số khách mới.
Chi phí cố địnhFixed costsKhông đổi theo số lượng bán: thuê, lương cứng, phần mềm, trả góp.
Chu kỳ chuyển đổi tiền mặtCash conversion cycle (CCC)Ngày tồn kho + ngày chờ tiền về − ngày được nợ nhà cung cấp.
Chuyển hướngPivotThay đổi một phần quan trọng của mô hình (sản phẩm, khách, kênh) dựa trên dữ liệu.
Chỉ số hiệu quảKPICon số theo dõi định kỳ để biết kinh doanh có đi đúng kế hoạch.
Công ty cổ phầnJoint stock companyVốn chia thành cổ phần, dễ gọi vốn, nhiều cổ đông.
Công ty TNHHLimited liability companyDoanh nghiệp có tư cách pháp nhân, thành viên chịu trách nhiệm trong vốn góp.
Doanh thu trung bình mỗi kháchARPUDoanh thu / số khách trong kỳ (thường theo tháng).
Dòng tiềnCash flowTiền thực vào và ra trong kỳ, khác lợi nhuận kế toán.
Dự phòng phát sinhContingencyKhoản cộng thêm 15–30% cho hạng mục quên hoặc đội giá.
Giá trị vòng đời khách hàngLTV / CLVLợi nhuận gộp kỳ vọng từ một khách trong suốt thời gian họ mua.
Giá trị đơn trung bìnhAOVDoanh thu / số đơn.
Giá vốn hàng bánCOGSChi phí trực tiếp tạo ra sản phẩm đã bán.
Hoá đơn điện tử từ máy tính tiềnE-invoice from cash registerHoá đơn khởi tạo từ máy POS kết nối cơ quan thuế.
Hộ kinh doanhHousehold businessHình thức kinh doanh cá nhân/ hộ gia đình, trách nhiệm vô hạn, thuế theo % doanh thu.
Khai trương thửSoft openingMở cho nhóm nhỏ trước để sửa quy trình.
Khách quenRepeat customerKhách quay lại mua nhiều lần; tài sản quan trọng nhất của cửa hàng.
Khấu haoDepreciationPhân bổ chi phí tài sản dài hạn qua nhiều năm; không phải tiền ra hằng tháng.
Kinh tế đơn vịUnit economicsLãi/ lỗ trên một đơn vị: một đơn, một khách, một ly.
Kiểm tra sức chịu đựngStress testMô phỏng cú sốc cụ thể (doanh thu −30%, tăng giá thuê).
Kế hoạch 1 trangOne-page plan / Lean canvasBản tóm tắt mô hình kinh doanh và con số chính trên một trang.
Kịch bảnScenarioBộ giả định tốt/ cơ sở/ xấu để dự báo khoảng kết quả.
Mốc đầuCliffKhoảng thời gian tối thiểu trước khi bắt đầu nhận cổ phần.
Nhà đầu tư thiên thầnAngel investorCá nhân đầu tư giai đoạn sớm đổi lấy cổ phần.
Nhận cổ phần dầnVestingĐồng sáng lập nhận cổ phần theo thời gian gắn bó (ví dụ 4 năm, mốc 1 năm).
Phân tích chênh lệchVariance analysisSo kế hoạch với thực tế, tách nguyên nhân (khách, giá, chi phí).
Phân tích độ nhạySensitivity analysisThay đổi từng biến để xem kết quả thay đổi bao nhiêu.
Phí sang nhượngKey money / Transfer feeTiền trả chủ cũ để nhận lại mặt bằng, thiết bị, “khách”.
Quy mô thị trườngTAM / SAM / SOMTổng thị trường / phần phục vụ được / phần chiếm được thực tế.
Quỹ đầu tư mạo hiểmVenture capital (VC)Quỹ đầu tư vào startup tăng trưởng rất nhanh.
Sản phẩm khả dụng tối thiểuMVPPhiên bản nhỏ nhất để kiểm chứng khách có dùng/ trả tiền không.
Số dư đảm phíContribution marginGiá bán − chi phí biến đổi; phần dùng để trả chi phí cố định.
Sổ rủi roRisk registerDanh sách rủi ro, xác suất, tác động, cách giảm thiểu.
Thoả thuận cổ đôngShareholders' agreementVăn bản về vai trò, góp vốn, quyền quyết định, rút lui, bế tắc.
Thuế giá trị gia tăngVAT / GTGTThuế tính trên giá trị tăng thêm; hộ kinh doanh nộp theo % doanh thu.
Thuế khoánPresumptive taxThuế ấn định mức cố định cho hộ kinh doanh; theo lộ trình bị bãi bỏ từ 2026.
Thuế thu nhập cá nhânPIT / TNCNHộ kinh doanh nộp theo % doanh thu theo ngành.
Thuế thu nhập doanh nghiệpCIT / TNDNThuế trên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Thời gian còn chạyRunwaySố tháng tới khi hết tiền = tiền mặt / burn ròng.
Thời gian hoàn vốnPayback periodThời gian để lợi nhuận/ tiền thu về bằng vốn đầu tư.
Tiêu chí dừng lỗKill criteriaĐiều kiện viết trước để quyết định thu nhỏ/ đóng cửa.
Tốc độ đốt tiềnBurn rateLượng tiền mặt giảm mỗi tháng khi đang lỗ.
Tỷ lệ cộng thêmMarkup(Giá bán − giá vốn) / giá vốn; markup 100% = margin 50%.
Tỷ lệ rời bỏChurn rate% khách ngừng mua/ huỷ mỗi kỳ.
Tỷ lệ tiền thuêOccupancy cost ratioTiền thuê / doanh thu; F&B tham khảo ≤ 10–15%.
Vốn lưu độngWorking capitalTiền kẹt trong tồn kho, công nợ phải thu, trừ khoản được nợ nhà cung cấp.
Điểm hoà vốnBreak-even pointMức bán mà lợi nhuận bằng 0: chi phí cố định / số dư đảm phí.
Đầu tư ban đầuStartup costs / CAPEXTiền chi trước khi mở: cọc thuê, sửa chữa, thiết bị, nội thất, giấy phép, hàng ban đầu, khai trương.
Ước lượng từ dưới lênBottom-up sizingƯớc lượng nhu cầu từ số đo cụ thể: người đi qua × tỷ lệ ghé × chi tiêu.