Khởi nghiệp thực chiến 🏠
🏠 Trang chủ / Khởi nghiệp thực chiến / Phần 2 · Pháp lý, mặt bằng, con người, marketing / Module 10
👥 Module 10 / 17 · 1–2 ngày Trung cấp

Con người: chi phí thật của nhân viên, lương của chính bạn và đồng sáng lập

Một nhân viên lương 6,5 triệu tốn bao nhiêu thật sự, cần tạo ra bao nhiêu doanh thu để “tự nuôi mình”. Xếp ca theo lưu lượng khách, kết hợp toàn thời gian và bán thời gian. Vì sao phải trả lương cho chính mình. Chia cổ phần với đồng sáng lập: vai trò, góp vốn và góp công, vesting, điều khoản rút lui.

Chi phí nhân viênPart-time theo caLương chủChia cổ phầnVesting
📌 Vì sao phần này quan trọng

Nhân sự thường là khoản chi phí cố định lớn thứ hai (hoặc lớn nhất với ngành dịch vụ). Chi phí thật của một nhân viên cao hơn lương ghi trên hợp đồng đáng kể. Và với startup, mâu thuẫn đồng sáng lập là một trong những lý do thất bại thường gặp: hầu hết bắt nguồn từ việc không viết ra thoả thuận lúc còn vui vẻ.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Tính chi phí thật một nhân viên/ tháng
  • Tính doanh thu cần tạo ra cho mỗi nhân viên
  • Xếp ca theo lưu lượng, kết hợp part-time
  • Đưa lương chủ vào kế hoạch
  • Soạn khung thoả thuận đồng sáng lập

🟢 Chi phí thật của một nhân viên

KhoảnTriệu đồng/ tháng
Lương6,5
Bảo hiểm phía doanh nghiệp (~21,5%)1,40
Kinh phí công đoàn (2%, nếu áp dụng)0,13
Lương tháng 13 chia đều0,54
Ăn ca0,73
Đồng phục, đào tạo, tuyển thay thế (phân bổ)0,30
Tổng9,60 (≈ 48% trên lương)

Với biên đóng góp 65% của quán An, mỗi nhân viên toàn thời gian cần tạo thêm ≈ 14,8 tr doanh thu/ tháng chỉ để trả chi phí của chính họ. Part-time 25.000 đ/ giờ × 4 giờ cao điểm × 26 ngày = 2,6 tr/ tháng, chỉ trả khi có khách.

Mức đóng bảo hiểm

Tỷ lệ và mức lương làm căn cứ đóng bảo hiểm, đối tượng bắt buộc (kể cả một số lao động bán thời gian) thay đổi theo luật BHXH mới; kiểm tra quy định hiện hành khi lập bảng lương.

🟢 Xếp ca theo lưu lượng

⚖️ Đội ngũ những tháng đầu
🧮 An – đã tính toán
  • An làm ca sáng toàn thời gian (chủ + pha chế)
  • 2 nhân viên toàn thời gian + 2 part-time giờ cao điểm 7–9h và 11–13h
  • Tổng nhân sự 24 tr + lương chủ 10 tr
  • Tuyển thêm khi khách vượt 110/ ngày trong 2 tuần liên tiếp
🎲 Bình – chưa tính toán
  • Tuyển 5 nhân viên toàn thời gian từ ngày đầu “cho chuyên nghiệp”
  • Giờ thấp điểm 3–4 người đứng chờ
  • Tổng nhân sự 36 tr, chủ không nhận lương
  • Bình vẫn đứng quầy cả ngày vì “nhân viên chưa quen”
⚖️ Khác biệt: Nhân sự theo lưu lượng là cách rẻ nhất để giảm điểm hoà vốn mà không giảm chất lượng.

🟡 Lương của chính bạn

  • Đặt lương chủ bằng mức tối thiểu đủ sống (không phải mức kỳ vọng), đưa vào chi phí cố định.
  • Nếu không trả nổi lương chủ ở kịch bản cơ sở, mô hình chưa đứng được: bạn đang làm thuê không lương cho chính mình.
  • Lợi nhuận là phần sau lương chủ; dùng để trả nợ, tái đầu tư, và cuối cùng mới chia.

🟠 Đồng sáng lập: viết ra khi còn vui

Nội dung thoả thuậnCâu hỏi phải trả lời
Vai trò, thời gianAi làm gì, toàn thời gian hay bán thời gian, ai quyết định cuối cùng ở mảng nào
Góp vốn và góp côngTiền góp bao nhiêu, công quy đổi thế nào, lương có trả không
Tỷ lệ sở hữuChia theo đóng góp kỳ vọng tương lai, không chỉ theo tiền góp hôm nay
VestingCổ phần “nhận dần” (ví dụ 4 năm, mốc đầu 1 năm); rời sớm chỉ giữ phần đã nhận
Rút lui/ mua lạiAi được mua lại phần của người rời đi, giá xác định thế nào
Bế tắcBiểu quyết, người thứ ba hoà giải, điều kiện giải thể
Chia đều 50/50 không phải lúc nào cũng công bằng

50/50 với hai người đóng góp khác nhau dễ dẫn tới bế tắc khi bất đồng. Quan trọng hơn con số là có vesting và cơ chế quyết định khi bất đồng.

💬 Câu hỏi tình huống (tự trả lời trước khi mở)

💬 Lương 7 tr/ tháng, biên đóng góp 60%. Doanh thu cần thêm để trả một nhân viên?
Chi phí thật ≈ 7 × 1,235 + 7/12 + 0,73 + 0,3 ≈ 10,3 tr → doanh thu cần ≈ 10,3 / 0,6 ≈ 17 tr/ tháng.
💬 Bạn góp 300 tr, bạn kia góp 0 nhưng làm toàn thời gian, bạn làm bán thời gian. Chia thế nào?
Tách “góp vốn” (có thể là khoản vay/ cổ phần ưu đãi được trả lại trước) và “góp công” (cổ phần có vesting). Người toàn thời gian nên có phần đáng kể có vesting 4 năm; quyền quyết định vận hành rõ ràng.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Tính chi phí nhân viên bằng lương

Vì sao nguy hiểm: Thiếu 35–50%.

Cách làm đúng: Dùng công cụ chi phí thật.

❌ Đủ người cho giờ cao điểm cả ngày

Vì sao nguy hiểm: Lãng phí giờ thấp điểm.

Cách làm đúng: Part-time theo ca cao điểm.

❌ Không có thoả thuận đồng sáng lập

Vì sao nguy hiểm: Tranh chấp khi có người rời đi.

Cách làm đúng: Viết thoả thuận có vesting trước khi góp tiền.

📌 Cần nhớ
  • Chi phí thật nhân viên cao hơn lương khoảng 35–50% (lương càng thấp, phần ăn ca và phụ phí càng chiếm tỷ lệ lớn).
  • Doanh thu cần = chi phí nhân viên / biên đóng góp.
  • Xếp ca theo lưu lượng.
  • Lương chủ là chi phí cố định.
  • Đồng sáng lập: vai trò, vesting, rút lui, bế tắc.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. Bảo hiểm phía doanh nghiệp đóng khoảng bao nhiêu % lương đóng BH?
A. 10,5%
B. 21,5%
C. 32%
D. 8%
Đáp án: B.
2. Vesting 4 năm, mốc 1 năm nghĩa là?
A. Nhận hết ngay
B. Rời trước 1 năm không nhận cổ phần, sau đó nhận dần tới 4 năm
C. Chỉ nhận sau 4 năm
D. Nhận cổ tức 4 năm
Đáp án: B.

🏋️ Bài tập thực hành

Bảng nhân sự 6 tháng

Vẽ lưu lượng khách theo giờ (từ đếm module 2), xếp ca toàn thời gian/ part-time, tính chi phí thật bằng công cụ, thêm lương chủ. Nếu có đồng sáng lập: viết thoả thuận 1 trang theo 6 mục.

💡 Gợi ý lời giải
Mục tiêu: nhân sự (gồm lương chủ) ≤ 30% doanh thu ổn định.

📚 Tài nguyên tham khảo

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Tính chi phí thật một nhân viên
  • Xếp ca theo lưu lượng
  • Đưa lương chủ vào chi phí
  • Viết thoả thuận đồng sáng lập (nếu có)
Lưu ý: tài liệu giáo dục, không phải tư vấn tài chính, pháp lý hay thuế. Mọi con số trong ví dụ (giá thuê, lương, giá bán, tỷ lệ chuyển đổi) là giả định minh hoạ, tính bằng code để đúng số học; thực tế khác theo ngành, địa phương, thời điểm. Quy định về đăng ký kinh doanh, thuế, hoá đơn, bảo hiểm xã hội đang thay đổi nhiều (lộ trình bỏ thuế khoán, luật thuế mới): luôn kiểm tra văn bản hiện hành và hỏi kế toán/ luật sư trước khi quyết định. Nhân vật An và Bình là hư cấu.