Khởi nghiệp thực chiến 🏠
🏠 Trang chủ / Khởi nghiệp thực chiến / Phần 5 · Thực hành theo ngành / Module 17
🧾 Module 17 / 17 · 2–3 ngày Thực hành

10 ngành kinh doanh nhỏ: bóc tách toàn bộ chi phí và lợi nhuận

Áp dụng mọi công thức của khoá vào 10 mô hình nhỏ, vốn từ vài triệu đến hơn trăm triệu: khoai lang luộc, đồ ăn sáng, nước mía, ăn vặt online, giặt sấy, tạp hoá, rửa xe, nail, shop quần áo online, cơm văn phòng. Mỗi ngành: đầu tư ban đầu, chi phí trên từng đơn vị, kết quả tháng, thu nhập mỗi giờ của chủ so với đi làm thuê, hoà vốn, hoàn vốn, kịch bản xấu, rủi ro và những khoản hay bị quên.

Khoai lang luộcĐồ ăn sángNước míaGiặt sấyTạp hoáNailShop onlineCơm văn phòng
📌 Vì sao phần này quan trọng

Với kinh doanh nhỏ, câu hỏi thật không phải “có lãi không” mà là “sau khi trừ hết, tôi kiếm được bao nhiêu cho mỗi giờ mình bỏ ra, và có hơn đi làm thuê không?”. Phần lớn mô hình nhỏ thực chất là tự tạo việc làm cho chính mình: lợi nhuận chủ yếu là tiền công của chủ. Nhìn đúng như vậy giúp bạn chọn ngành hợp với vốn, thời gian, tay nghề, và không bỏ một công việc ổn định để đổi lấy thu nhập thấp hơn nhưng vất vả hơn.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Bóc tách chi phí một đơn vị sản phẩm gồm hao hụt, phí kênh, thuế
  • Tính lợi nhuận tháng, thu nhập mỗi giờ của chủ, hoà vốn, hoàn vốn cho từng ngành
  • So sánh 10 ngành theo vốn, thu nhập/ giờ, rủi ro kịch bản xấu
  • Nhận diện “khoản hay bị quên” đặc trưng của từng ngành
  • Dùng công cụ để tính cho mô hình của chính bạn

🟢 Cách đọc và các giả định chung

  • Mọi con số là giả định minh hoạ cho thành phố lớn, tính bằng code để đúng số học. Giá nguyên liệu, tiền thuê chỗ, số khách thực tế khác theo khu vực và mùa: hãy thay bằng số bạn đo được.
  • “Lợi nhuận/ tháng” là phần còn lại trước khi trả công cho chủ. Vì chủ tự làm, đây chính là thu nhập của chủ.
  • Mốc so sánh: đi làm thuê 8 tr/ tháng cho 26 ngày × 8 giờ ≈ 38k/ giờ.
  • Thuế tính theo tỷ lệ % doanh thu của hộ kinh doanh theo ngành (module 8) để thận trọng; nếu doanh thu năm dưới ngưỡng miễn thuế hiện hành thì phần này bằng 0.
  • Chi phí cơ hội của vốn: tiền đầu tư nếu gửi tiết kiệm được khoảng 5%/ năm.
Lợi nhuận tháng = Số đơn vị bán × (Giá − Hàng/ nguyên liệu kể cả hao hụt − Phí kênh − Thuế) − Chi phí cố định  ·  Thu nhập/ giờ = Lợi nhuận tháng / Giờ công của chủ

🍠 1. Khoai lang luộc xe đẩy

Xe đẩy đầu hẻm/ gần trường, bán chiều tối 15h–21h. Bán theo kg, khách mua 0,5–1 kg.

🔴 Thấp hơn làm thuê: hợp làm thêm

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
Xe đẩy inox có mái che3,5 tr
Nồi luộc lớn + bếp gas2,5 tr
Cọc vỏ bình gas0,8 tr
Cân, kẹp, túi, ô dù1,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu7,8 tr
Một kgNghìn đồng
Giá bán40,0k
Khoai sỉ (khoai mật/ khoai Nhật)−18,0k
Gas luộc−1,2k
Túi giấy, bao−0,6k
Hao hụt 12% (khoai hỏng, sượng, luộc dư không bán hết (để qua đêm không bán được))−2,7k
Thuế theo doanh thu 4,5% (hộ kinh doanh)−1,8k
Còn lại mỗi kg (số dư đảm phí)15,7k (39%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (15 kg/ ngày × 28 ngày × 40,0k)16,8 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)9,4 tr
− Thuế0,8 tr
− Chi phí cố định: Phí chỗ đứng/ trông xe 0,5, Điện thoại, chi phí lặt vặt 0,30,8 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)5,8 tr
Giờ công của chủ (7 giờ × 28 ngày)196 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ30k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định1,8 kg/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)20,0 kg/ ngày (đang bán 15)
Hoàn vốn đầu tư1,3 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)3,8 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Mưa, nghỉ học: doanh số rơi mạnh, khoai đã luộc phải bỏ
  • Phụ thuộc vị trí; bị nhắc nhở lấn chiếm vỉa hè
  • Giá khoai tăng theo mùa vụ
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Hao hụt 10–15% (khoai hỏng, luộc dư)
  • Công đi chợ đầu mối và luộc trước giờ bán
  • Ngày mưa bán được một nửa

🔍 Đào sâu: khoai lang luộc

Lợi nhuận và thu nhập mỗi giờ theo sản lượng và giá bán (7 giờ/ ngày, 28 ngày, hao hụt 12%):

kg/ ngày ↓ · giá →35k/ kg40k/ kg45k/ kg
10 kg2,3 tr · 12k/giờ3,6 tr · 18k/giờ4,9 tr · 25k/giờ
15 kg3,8 tr · 19k/giờ5,8 tr · 30k/giờ7,8 tr · 40k/giờ
20 kg5,3 tr · 27k/giờ8,0 tr · 41k/giờ10,7 tr · 54k/giờ
25 kg6,8 tr · 35k/giờ10,2 tr · 52k/giờ13,5 tr · 69k/giờ
⚖️ Hai người cùng đẩy xe khoai
🧮 An – đã tính toán
  • Luộc theo mẻ nhỏ 2–3 lần trong buổi, nhìn khách để luộc tiếp: hao hụt ~12%
  • Bán 40k/ kg, chọn khoai đều củ, có túi giấy sạch
  • 15 kg/ ngày → 5,8 tr/ tháng (30k/ giờ)
  • Xác định là nghề làm thêm buổi chiều, giữ việc chính buổi sáng
🎲 Bình – chưa tính toán
  • Luộc một mẻ lớn từ đầu cho “đủ bán”: cuối ngày bỏ ~25%
  • Bán 35k/ kg cho rẻ hơn xe bên cạnh
  • Cùng 15 kg/ ngày → 2,2 tr/ tháng (11k/ giờ)
  • Nghỉ việc để bán toàn thời gian
⚖️ Khác biệt: Với hàng dễ hỏng, hao hụt là biến lớn nhất sau giá bán. Khoai lang luộc vốn rất thấp, hoàn vốn trong vài tuần, nhưng thu nhập mỗi giờ khó vượt làm thuê trừ khi bán được 20 kg+/ ngày: hợp làm thêm, khó thành nghề chính.

🥖 2. Đồ ăn sáng (xôi + bánh mì) xe đẩy

Bán 5h30–9h30 trước nhà người khác (thuê chỗ). Xôi mặn, bánh mì thịt; khách văn phòng, công nhân, học sinh.

🟡 Xấp xỉ làm thuê, đổi lại tự chủ

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
Tủ kính xe đẩy6,0 tr
Nồi hấp xôi + bếp3,0 tr
Tủ giữ nóng, dụng cụ2,5 tr
Bàn ghế nhựa, bảng hiệu1,5 tr
Tổng đầu tư ban đầu13,0 tr
Một phầnNghìn đồng
Giá bán22,0k
Nguyên liệu (nếp, thịt, chả, trứng, pate, rau)−9,5k
Bánh mì lấy từ lò−2,5k
Hộp, túi, giấy gói−1,0k
Gas−0,6k
Hao hụt 5% (xôi, nhân dư cuối buổi)−0,7k
Phí app/ sàn 25% × 10% đơn qua kênh−0,6k
Thuế theo doanh thu 4,5% (hộ kinh doanh)−1,0k
Còn lại mỗi phần (số dư đảm phí)6,1k (28%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (80 phần/ ngày × 28 ngày × 22,0k)49,3 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)32,1 tr
− Phí app/ sàn1,2 tr
− Thuế2,2 tr
− Chi phí cố định: Thuê chỗ trước nhà 2,0, Phụ bán part-time 3 giờ/ ngày 2,1, Điện thoại, khác 0,44,5 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)9,3 tr
Giờ công của chủ (8 giờ × 28 ngày)224 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ41k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định26,2 phần/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)72,7 phần/ ngày (đang bán 80)
Hoàn vốn đầu tư1,4 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)5,1 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Chỉ bán 4 giờ/ ngày nhưng chuẩn bị từ 4h sáng và đi chợ chiều
  • An toàn thực phẩm: một ca ngộ độc là mất khách cả khu
  • Giá thịt, trứng biến động
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Giờ chuẩn bị và đi chợ (thực tế 8 giờ, không phải 4)
  • Tiền thuê chỗ khi không bán trước nhà mình
  • Hộp, túi, gas cộng thêm 2k mỗi phần

🔍 Đào sâu: đồ ăn sáng

Phần/ ngàyDoanh thu/ thángLợi nhuận/ thángThu nhập/ giờ
5030,8 tr4,1 tr18k
6540,0 tr6,7 tr30k
8049,3 tr9,3 tr41k
10061,6 tr12,7 tr57k
12073,9 tr16,1 tr72k

Nếu bán ngay trước nhà mình (không mất 2 tr thuê chỗ): lợi nhuận 11,3 tr/ tháng (50k/ giờ). Đồ ăn sáng có số dư đảm phí mỗi phần thấp (28% giá bán) nên sống nhờ số lượng: cần ≈ 73 phần/ ngày chỉ để có thu nhập bằng làm thuê.

⚖️ Hai người cùng mở xe ăn sáng
🧮 An – đã tính toán
  • Định lượng từng phần (gram thịt, chả, nếp), mua sỉ ở chợ đầu mối
  • Giá 22k, có thêm món 25–30k (xôi đặc biệt) để tăng giá trị trung bình
  • 80 phần/ ngày → 9,3 tr/ tháng
  • Nấu theo dự báo: thứ Hai và cuối tuần khác nhau
🎲 Bình – chưa tính toán
  • Bán 18k cho “cạnh tranh”, phần đầy tay
  • Nấu dư mỗi ngày, hao hụt 12%
  • Cùng 80 phần/ ngày → -1,6 tr/ tháng (-7k/ giờ)
  • Dậy 4h sáng mỗi ngày mà thu nhập thấp hơn đi làm
⚖️ Khác biệt: Chênh 4k/ phần nghe nhỏ, nhưng với 2.240 phần/ tháng là gần 9 triệu. Ở ngành biên mỏng, định giá và định lượng quyết định có lãi hay không.

🥤 3. Nước mía máy ép

Xe nước mía máy ép inox ở vỉa hè đông người, 9h–19h. Doanh số theo mùa nóng/ mưa rất khác nhau.

🟡 Xấp xỉ làm thuê, đổi lại tự chủ

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
Máy ép mía inox (xe)12,0 tr
Thùng đá, dụng cụ1,0 tr
Bảng hiệu, ô dù, ghế1,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu14,0 tr
Một lyNghìn đồng
Giá bán12,0k
Mía cây đã cạo−3,6k
Tắc/ quất−0,3k
Đá−0,7k
Ly, nắp, ống hút, túi−1,2k
Điện chạy máy−0,3k
Hao hụt 4% (mía khô, mía cạo dư cuối ngày)−0,3k
Thuế theo doanh thu 4,5% (hộ kinh doanh)−0,5k
Còn lại mỗi ly (số dư đảm phí)5,1k (43%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (100 ly/ ngày × 30 ngày × 12,0k)36,0 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)19,1 tr
− Thuế1,6 tr
− Chi phí cố định: Phí chỗ 1,5, Thay dao, bảo dưỡng máy (phân bổ) 0,31,8 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)13,5 tr
Giờ công của chủ (10 giờ × 30 ngày)300 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ45k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định11,8 ly/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)64,0 ly/ ngày (đang bán 100)
Hoàn vốn đầu tư1,0 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)8,9 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Mùa mưa doanh số có thể chỉ còn 40–60%
  • Vệ sinh máy, nguồn mía và đá: bị phản ánh là mất khách
  • Cạnh tranh nhiều xe gần nhau
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Chênh lệch mùa vụ: tính theo trung bình năm, không theo tháng nóng nhất
  • Ly + ống hút + túi gần bằng 1/3 tiền mía
  • Bảo dưỡng máy

🥡 4. Ăn vặt đóng hũ bán online

Bánh tráng trộn, khô gà, đồ ăn vặt đóng hũ; bán qua Facebook, Zalo, app giao đồ ăn; làm tại nhà.

🟢 Thu nhập/ giờ cao hơn làm thuê rõ rệt

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
Máy hàn miệng túi, cân, dụng cụ2,0 tr
Kệ, hộp chứa1,0 tr
Hũ, nhãn in lần đầu1,5 tr
Chụp ảnh, thiết kế nhãn1,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu5,5 tr
Một hũNghìn đồng
Giá bán35,0k
Nguyên liệu−11,0k
Hũ, nhãn, túi−3,0k
Quảng cáo/ khuyến mãi bình quân mỗi hũ−3,0k
Hao hụt 3% (hàng quá hạn, đơn bom)−0,5k
Phí app/ sàn 25% × 50% đơn qua kênh−4,4k
Thuế theo doanh thu 4,5% (hộ kinh doanh)−1,6k
Còn lại mỗi hũ (số dư đảm phí)11,5k (33%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (30 hũ/ ngày × 30 ngày × 35,0k)31,5 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)15,8 tr
− Phí app/ sàn3,9 tr
− Thuế1,4 tr
− Chi phí cố định: Internet, phần mềm, điện 0,50,5 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)9,9 tr
Giờ công của chủ (6 giờ × 30 ngày)180 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ55k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định1,4 hũ/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)24,6 hũ/ ngày (đang bán 30)
Hoàn vốn đầu tư0,6 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)6,8 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • An toàn thực phẩm và ghi nhãn khi bán online
  • Phụ thuộc app giao đồ ăn (hoa hồng cao) và quảng cáo
  • Dễ bị sao chép
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Hoa hồng app 20–30% trên đơn qua app
  • Chi phí quảng cáo mỗi hũ
  • Giấy tờ an toàn thực phẩm

🧺 5. Tiệm giặt sấy nhỏ (khu trọ)

2 máy giặt + 2 máy sấy loại công nghiệp nhỏ gần khu trọ sinh viên/ công nhân. Tính tiền theo kg, giặt sấy gấp.

🟡 Xấp xỉ làm thuê, đổi lại tự chủ

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
2 máy giặt 13 kg24,0 tr
2 máy sấy28,0 tr
Sửa điện nước, thoát nước15,0 tr
Cọc thuê 3 tháng15,0 tr
Kệ, cân, túi, bảng hiệu3,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu85,0 tr
Một kgNghìn đồng
Giá bán15,0k
Bột giặt, nước xả−1,2k
Điện (sấy tốn điện)−2,0k
Nước−0,5k
Túi đựng−0,3k
Thuế theo doanh thu 7,0% (hộ kinh doanh)−1,1k
Còn lại mỗi kg (số dư đảm phí)9,9k (66%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (70 kg/ ngày × 30 ngày × 15,0k)31,5 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)8,4 tr
− Thuế2,2 tr
− Chi phí cố định: Thuê mặt bằng 5,0, Nhân viên part-time 4,0, Bảo trì máy (phân bổ) 1,010,0 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)10,9 tr
Giờ công của chủ (8 giờ × 30 ngày)240 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ45k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định33,5 kg/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)60,3 kg/ ngày (đang bán 70)
Hoàn vốn đầu tư7,8 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)4,6 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Công suất: 70 kg/ ngày là khá tốt; khu trọ vắng mùa hè/ Tết
  • Hỏng/ mất đồ của khách, phai màu
  • Máy hỏng là mất doanh thu ngay
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Cọc thuê là vốn bị giữ
  • Điện sấy chiếm phần lớn chi phí biến đổi
  • Doanh số mùa sinh viên về quê

🏪 6. Tạp hoá nhỏ trong hẻm (nhà mình)

Mở tại nhà, bán đồ thiết yếu cho khu dân cư. “Đơn vị” là một lượt khách, giỏ hàng trung bình 40k.

🔴 Thấp hơn làm thuê: hợp làm thêm

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
Hàng hoá ban đầu (vốn hàng)120,0 tr
Kệ, quầy10,0 tr
Sửa sang, đèn, bảng hiệu8,0 tr
Máy tính tiền/ app bán hàng3,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu141,0 tr
Một lượt kháchNghìn đồng
Giá bán40,0k
Giá vốn hàng hoá (biên gộp ~14%)−34,4k
Hư hỏng, hết hạn, mất mát (~1% doanh thu)−0,4k
Thuế theo doanh thu 1,5% (hộ kinh doanh)−0,6k
Còn lại mỗi lượt khách (số dư đảm phí)4,6k (12%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (70 lượt khách/ ngày × 30 ngày × 40,0k)84,0 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)73,1 tr
− Thuế1,3 tr
− Chi phí cố định: Điện tủ mát, đèn 1,2, Khác 0,51,7 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)8,0 tr
Giờ công của chủ (14 giờ × 30 ngày)420 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ19k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định12,3 lượt khách/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)70,3 lượt khách/ ngày (đang bán 70)
Hoàn vốn đầu tư17,7 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)5,1 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Biên mỏng, cạnh tranh với chuỗi cửa hàng tiện lợi
  • 120 tr nằm trong hàng hoá; bán chịu cho hàng xóm làm kẹt thêm tiền
  • Giờ mở cửa rất dài, khó nghỉ
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Vốn hàng là tiền bị giữ (chi phí cơ hội)
  • 14 giờ/ ngày ngồi trông tiệm
  • Hàng cận date, bán chịu không đòi được

🛵 7. Rửa xe máy

Điểm rửa xe máy gần khu dân cư/ trường học, có mái che, 1 thợ + chủ. Đông khách mùa mưa.

🔴 Thấp hơn làm thuê: hợp làm thêm

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
2 máy xịt áp lực8,0 tr
Máy nén khí6,0 tr
2 cầu nâng8,0 tr
Hút bụi, dụng cụ3,0 tr
Mái che, thoát nước10,0 tr
Cọc thuê 3 tháng18,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu53,0 tr
Một xeNghìn đồng
Giá bán30,0k
Nước rửa xe, bọt tuyết, khăn−3,0k
Điện, nước−2,0k
Thuế theo doanh thu 7,0% (hộ kinh doanh)−2,1k
Còn lại mỗi xe (số dư đảm phí)22,9k (76%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (35 xe/ ngày × 30 ngày × 30,0k)31,5 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)5,2 tr
− Thuế2,2 tr
− Chi phí cố định: Thuê mặt bằng 6,0, 1 thợ 7,5, Khác 1,014,5 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)9,5 tr
Giờ công của chủ (10 giờ × 30 ngày)300 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ32k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định21,1 xe/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)32,8 xe/ ngày (đang bán 35)
Hoàn vốn đầu tư5,6 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)2,3 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Thoát nước, tiếng ồn: dễ bị hàng xóm phản ánh
  • Làm trầy xe khách
  • Doanh số theo thời tiết
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Lương thợ là chi phí cố định cả ngày vắng
  • Mái che và thoát nước tốn hơn máy móc
  • Cọc thuê

💅 8. Tiệm nail nhỏ (chủ làm thợ)

Mặt bằng nhỏ 1–2 ghế, chủ trực tiếp làm. Cần tay nghề (học 3–6 tháng). Khách hẹn qua Facebook/ Zalo.

🟢 Thu nhập/ giờ cao hơn làm thuê rõ rệt

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
Ghế, bàn nail6,0 tr
Đèn hơ gel, máy mài, tủ tiệt trùng5,0 tr
Bộ sơn gel, đá, dụng cụ ban đầu7,0 tr
Sửa sang nhỏ8,0 tr
Cọc thuê 2 tháng8,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu34,0 tr
Một kháchNghìn đồng
Giá bán150,0k
Gel, sơn, đá, phụ kiện−22,0k
Dụng cụ dùng một lần, vệ sinh−8,0k
Thuế theo doanh thu 7,0% (hộ kinh doanh)−10,5k
Còn lại mỗi khách (số dư đảm phí)109,5k (73%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (7 khách/ ngày × 28 ngày × 150,0k)29,4 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)5,9 tr
− Thuế2,1 tr
− Chi phí cố định: Thuê mặt bằng 4,0, Điện nước 0,8, Quảng cáo Facebook 1,0, Bổ sung màu mới 0,56,3 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)15,2 tr
Giờ công của chủ (10 giờ × 28 ngày)280 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ54k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định2,1 khách/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)4,7 khách/ ngày (đang bán 7)
Hoàn vốn đầu tư2,2 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)8,7 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Thu nhập gắn với sức làm của chủ: nghỉ là không có tiền
  • Hoá chất, bụi: cần thông gió, đồ bảo hộ
  • Học nghề tốn thêm tiền và thời gian
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Chi phí học nghề trước khi mở
  • Quảng cáo đều đặn để giữ lịch kín
  • Khách hẹn rồi huỷ

👕 9. Shop quần áo online (sàn TMĐT, livestream)

Nhập hàng may sẵn, bán trên sàn và livestream. “Đơn vị” là một đơn hàng giá trung bình 189k.

🟢 Thu nhập/ giờ cao hơn làm thuê rõ rệt

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
Lô hàng nhập đầu30,0 tr
Điện thoại, đèn livestream8,0 tr
Kệ, vật tư đóng gói2,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu40,0 tr
Một đơnNghìn đồng
Giá bán189,0k
Giá nhập hàng−85,0k
Đóng gói−4,0k
Trợ phí vận chuyển−5,0k
Hoàn hàng 10% × phí 2 chiều 35k−3,5k
Quảng cáo trên sàn bình quân/ đơn−18,0k
Hàng tồn phải xả giảm giá (~5% doanh thu)−9,5k
Phí app/ sàn 20% × 100% đơn qua kênh−37,8k
Thuế theo doanh thu 1,5% (hộ kinh doanh)−2,8k
Còn lại mỗi đơn (số dư đảm phí)23,4k (12%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (25 đơn/ ngày × 30 ngày × 189,0k)141,8 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)93,8 tr
− Phí app/ sàn28,4 tr
− Thuế2,1 tr
− Chi phí cố định: Phần mềm, internet 0,70,7 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)16,8 tr
Giờ công của chủ (10 giờ × 30 ngày)300 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ56k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định1,0 đơn/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)12,4 đơn/ ngày (đang bán 25)
Hoàn vốn đầu tư2,4 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)11,6 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Tồn kho lỗi mốt; hoàn hàng cao với quần áo
  • Phí sàn và chính sách thay đổi thường xuyên
  • Phụ thuộc quảng cáo; ngừng quảng cáo là đơn giảm
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Tổng phí sàn 15–25% giá bán
  • Hàng tồn phải xả lỗ
  • Thuế có thể được sàn khấu trừ trực tiếp

🍱 10. Cơm văn phòng giao trưa

Nấu tại nhà, giao trưa cho văn phòng bán kính 2–3 km. Bán 22 ngày làm việc/ tháng.

🟡 Xấp xỉ làm thuê, đổi lại tự chủ

Đầu tư ban đầuTriệu đồng
Nồi cơm công nghiệp, bếp, nồi chảo8,0 tr
Túi giữ nhiệt, hộp mẫu1,5 tr
Giấy tờ an toàn thực phẩm, khám sức khoẻ1,0 tr
Tổng đầu tư ban đầu10,5 tr
Một phầnNghìn đồng
Giá bán40,0k
Nguyên liệu−18,0k
Hộp, túi, đũa, canh−2,5k
Gas, điện−1,0k
Hao hụt 5% (nấu dư, đơn huỷ)−1,1k
Phí app/ sàn 25% × 30% đơn qua kênh−3,0k
Thuế theo doanh thu 4,5% (hộ kinh doanh)−1,8k
Còn lại mỗi phần (số dư đảm phí)12,6k (31%)
Một tháng (cơ sở)Kết quả
Doanh thu (60 phần/ ngày × 22 ngày × 40,0k)52,8 tr
− Hàng/ nguyên vật liệu (gồm hao hụt)29,9 tr
− Phí app/ sàn4,0 tr
− Thuế2,4 tr
− Chi phí cố định: Phụ bếp part-time 4,0, Shipper part-time giờ trưa 3,0, Khác 0,57,5 tr
= Lợi nhuận/ tháng (chưa trả công cho chủ)9,1 tr
Giờ công của chủ (9 giờ × 22 ngày)198 giờ
Thu nhập mỗi giờ của chủ46k/ giờ (làm thuê ≈ 38k)
Hoà vốn chi phí cố định27,1 phần/ ngày
Để chủ có thu nhập bằng làm thuê (8 tr)56,1 phần/ ngày (đang bán 60)
Hoàn vốn đầu tư1,2 tháng
Kịch bản xấu: bán 70% (mưa, vắng, mùa thấp điểm)4,1 tr/ tháng
⚠️ Rủi ro và điều cần cân nhắc
  • Đơn tập trung 10h30–12h: thiếu người giao là trễ, mất khách
  • An toàn thực phẩm
  • Khách văn phòng nghỉ lễ, làm từ xa
🎲 Người chưa tính thường quên
  • Chỉ 22 ngày bán/ tháng
  • Người giao giờ cao điểm
  • Đơn qua app mất 25%

🔴 So sánh 10 ngành

Ngành (xếp theo thu nhập/ giờ)Đầu tưDoanh thu/ thángCòn lại mỗi đơn vịLợi nhuận/ thángThu nhập/ giờHoàn vốnBán 70%
👕 Shop quần áo online (sàn TMĐT, livestream)40 tr141,8 tr12%16,8 tr56k2,4 th11,6 tr
🥡 Ăn vặt đóng hũ bán online6 tr31,5 tr33%9,9 tr55k0,6 th6,8 tr
💅 Tiệm nail nhỏ (chủ làm thợ)34 tr29,4 tr73%15,2 tr54k2,2 th8,7 tr
🍱 Cơm văn phòng giao trưa10 tr52,8 tr31%9,1 tr46k1,2 th4,1 tr
🧺 Tiệm giặt sấy nhỏ (khu trọ)85 tr31,5 tr66%10,9 tr45k7,8 th4,6 tr
🥤 Nước mía máy ép14 tr36,0 tr43%13,5 tr45k1,0 th8,9 tr
🥖 Đồ ăn sáng (xôi + bánh mì) xe đẩy13 tr49,3 tr28%9,3 tr41k1,4 th5,1 tr
🛵 Rửa xe máy53 tr31,5 tr76%9,5 tr32k5,6 th2,3 tr
🍠 Khoai lang luộc xe đẩy8 tr16,8 tr39%5,8 tr30k1,3 th3,8 tr
🏪 Tạp hoá nhỏ trong hẻm (nhà mình)141 tr84,0 tr12%8,0 tr19k17,7 th5,1 tr
Thu nhập mỗi giờ của chủ (mốc làm thuê ≈ 38k/ giờ)016.132.248.464.556.1Online54.8Ăn vặt54.1Nail45.9Cơm VP45.4Giặt45.1N.mía41.4Ăn sáng31.8Rửa xe29.6Khoai19Tạp hoá
Lợi nhuận/ tháng của chủ: cơ sở và kịch bản bán 70% (triệu đồng)04.849.6714.519.316.811.6Online15.28.72Nail13.58.92N.mía10.94.63Giặt9.876.76Ăn vặt9.552.33Rửa xe9.265.13Ăn sáng9.094.11Cơm VP7.965.06Tạp hoá5.793.82KhoaiCơ sởBán 70%

Năm bài học

  1. Kinh doanh nhỏ chủ yếu là mua cho mình một công việc. 3/10 mô hình có thu nhập mỗi giờ thấp hơn đi làm thuê (khoai lang luộc xe đẩy, tạp hoá nhỏ trong hẻm (nhà mình), rửa xe máy); phần lớn số còn lại chỉ nhỉnh hơn. Đáng làm khi bạn cần sự tự chủ, có lợi thế (vị trí, tay nghề, khách sẵn), hoặc làm thêm ngoài giờ.
  2. Vốn ít không có nghĩa thu nhập thấp, vốn nhiều không có nghĩa thu nhập cao. Tạp hoá cần 141 tr nhưng chỉ 19k/ giờ vì biên mỏng và mở 14 giờ/ ngày; ăn vặt online cần 5,5 tr mà 55k/ giờ.
  3. Biên % không nói hết. Shop online và tạp hoá đều giữ lại khoảng 12% giá bán, nhưng shop online có giá trị đơn cao và ít giờ trông tiệm hơn. Nhìn số tiền còn lại mỗi giờ công.
  4. Mỗi ngành có một biến sống còn: hao hụt (khoai, đồ ăn), mùa vụ (nước mía, rửa xe), công suất máy (giặt sấy), tay nghề và sức chủ (nail), tồn kho (shop online, tạp hoá), giờ cao điểm (cơm văn phòng).
  5. Kịch bản xấu phân biệt mô hình bền và mô hình mong manh. Ngành có chi phí cố định cao (giặt sấy, rửa xe có thợ) mất phần lớn lợi nhuận khi chỉ bán được 70%: rửa xe còn 2,3 tr, giặt sấy còn 4,6 tr. Ngành gần như toàn chi phí biến đổi (ăn vặt online, nail) chịu đựng tốt hơn.
Mặt bằng nhà mình không miễn phí

Tạp hoá và đồ ăn sáng trước nhà trông như không mất tiền thuê, nhưng nếu phần nhà đó cho thuê được 4–6 tr/ tháng thì đó là chi phí cơ hội. Trừ khoản này, tạp hoá trong ví dụ gần như không còn lãi so với cho thuê mặt bằng và đi làm thuê.

🧭 Chọn ngành theo hoàn cảnh

Hoàn cảnh của bạnNgành phù hợp trong 10Lý do
Vốn dưới 15 tr, muốn làm thêm ngoài giờKhoai lang luộc, ăn vặt online, nước mía (mùa nóng)Vốn thấp, hoàn vốn nhanh, dừng dễ
Dậy sớm được, có chỗ trước nhàĐồ ăn sángThu nhập ổn nếu đạt số lượng, rảnh buổi chiều
Có tay nghề làm đẹpNailThu nhập/ giờ cao nhất nhóm dịch vụ, vốn vừa
Giỏi bán hàng online, chịu được rủi ro tồn khoShop online, ăn vặt onlineKhông cần mặt bằng, mở rộng được
Có vốn 50–100 tr, gần khu trọ/ dân cư đôngGiặt sấy, rửa xeÍt phụ thuộc tay nghề chủ, có thể thuê người
Có nhà mặt hẻm, muốn ở nhàTạp hoáỔn định nhưng biên mỏng, giờ dài: tính kỹ chi phí cơ hội
Nấu ăn giỏi, gần khu văn phòngCơm văn phòngĐơn đều ngày làm việc, cần người giao giờ trưa

💬 Câu hỏi tình huống (tự trả lời trước khi mở)

💬 Bạn đang làm công nhân lương 8,5 tr, định nghỉ để bán khoai lang luộc. Phân tích bằng số.
Bán 15 kg/ ngày: ≈ 5,8 tr/ tháng, 30k/ giờ, thấp hơn lương hiện tại; mất thêm bảo hiểm xã hội, ngày mưa. Chỉ đáng nghỉ nếu bán thử nhiều tuần đạt ≥ 20–25 kg/ ngày ở vị trí ổn định. Hợp lý hơn: bán buổi chiều tối, giữ việc chính.
💬 Xe đồ ăn sáng bán 80 phần/ ngày nhưng chủ thấy “làm mãi không dư”. Kiểm tra gì trước?
Định lượng thực tế (cân 10 phần), hao hụt cuối buổi, giá vốn hộp/ túi/ gas, tiền thuê chỗ, khoản rút tiêu cá nhân hằng ngày lẫn vào tiền bán. Thường thủ phạm là phần quá đầy + nấu dư.
💬 Có 90 tr, chọn giặt sấy hay rửa xe?
Giặt sấy: 10,9 tr/ tháng, hoàn vốn 7,8 tháng; rửa xe: 9,5 tr, hoàn vốn 5,6 tháng. Rửa xe vốn thấp hơn nhưng chi phí cố định (thợ) cao, kịch bản xấu còn 2,3 tr. Quyết định theo lưu lượng thực tế đo được ở từng địa điểm và mùa vụ (mưa có lợi cho rửa xe, mùa hè bất lợi cho giặt sấy khu sinh viên).

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Coi doanh thu là thu nhập

Vì sao nguy hiểm: Doanh thu 50 tr/ tháng nghe lớn nhưng có thể chỉ còn 9 tr sau chi phí.

Cách làm đúng: Luôn tính đến dòng lợi nhuận và thu nhập/ giờ.

❌ Không tính công của chính mình

Vì sao nguy hiểm: Tưởng lãi, thực ra là làm công với lương thấp.

Cách làm đúng: So thu nhập/ giờ với mốc làm thuê.

❌ Bỏ qua hao hụt với đồ ăn

Vì sao nguy hiểm: Hao hụt 10–25% ăn hết lợi nhuận.

Cách làm đúng: Ghi lại số lượng bỏ đi mỗi ngày, nấu theo mẻ.

❌ Tính theo tháng đắt hàng nhất

Vì sao nguy hiểm: Mùa thấp điểm lỗ hoặc không đủ sống.

Cách làm đúng: Tính trung bình năm và kịch bản bán 70%.

📌 Cần nhớ
  • Lợi nhuận của mô hình nhỏ chủ yếu là tiền công của chủ: so với làm thuê theo giờ.
  • Bóc tách đơn vị: hàng/ nguyên liệu + hao hụt + phí kênh + thuế.
  • Biến sống còn khác nhau theo ngành: hao hụt, mùa vụ, công suất, tay nghề, tồn kho.
  • Chi phí cố định cao làm mô hình mong manh khi doanh số giảm.
  • Mặt bằng nhà mình và vốn hàng có chi phí cơ hội.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. Khoai sỉ 18k/ kg, hao hụt 10%. Giá vốn khoai mỗi kg bán được?
A. 18k
B. 19,8k
C. 20k
D. 16,2k
Đáp án: C. 18 / (1 − 0,1) = 20k.
2. Lợi nhuận 9 tr/ tháng, chủ làm 8 giờ × 28 ngày. Thu nhập/ giờ?
A. ≈ 32k
B. ≈ 40k
C. ≈ 45k
D. ≈ 28k
Đáp án: B. 9.000 / 224 ≈ 40k.
3. Mô hình nào thường chịu kịch bản xấu tốt hơn?
A. Chi phí cố định cao
B. Chi phí chủ yếu là biến đổi
C. Vốn lớn
D. Biên % cao
Đáp án: B. Doanh số giảm thì chi phí biến đổi giảm theo.
4. Tạp hoá biên 14%, giỏ 40k, 70 lượt/ ngày, 30 ngày. Lãi gộp/ tháng trước chi phí khác?
A. 11,8 tr
B. 84 tr
C. 5,9 tr
D. 16,8 tr
Đáp án: A. 40 × 70 × 30 = 84 tr × 14% ≈ 11,8 tr.

🏋️ Bài tập thực hành

Bóc tách mô hình nhỏ của bạn

Chọn một mô hình (trong 10 ngành hoặc ngành khác). Đi chợ/ hỏi giá sỉ thật, cân định lượng, ghi giá thuê chỗ thật. Lập 3 bảng như module: đầu tư ban đầu, một đơn vị, một tháng. Tính thu nhập/ giờ, số đơn vị cần để bằng làm thuê, kịch bản bán 70%. Bán thử 2 tuần nếu vốn dưới 15 tr.

💡 Gợi ý lời giải
Nhập vào công cụ “Bóc tách mô hình nhỏ”. Nếu số đơn vị cần để bằng làm thuê cao hơn số bạn đếm/ bán thử được, giữ việc chính và làm thêm, hoặc chọn ngành khác.

📚 Tài nguyên tham khảo

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Đọc bảng bóc tách 10 ngành
  • Hiểu thu nhập/ giờ so với làm thuê
  • So sánh 10 ngành và 5 bài học
  • Bóc tách mô hình của bạn bằng công cụ
Lưu ý: tài liệu giáo dục, không phải tư vấn tài chính, pháp lý hay thuế. Mọi con số trong ví dụ (giá thuê, lương, giá bán, tỷ lệ chuyển đổi) là giả định minh hoạ, tính bằng code để đúng số học; thực tế khác theo ngành, địa phương, thời điểm. Quy định về đăng ký kinh doanh, thuế, hoá đơn, bảo hiểm xã hội đang thay đổi nhiều (lộ trình bỏ thuế khoán, luật thuế mới): luôn kiểm tra văn bản hiện hành và hỏi kế toán/ luật sư trước khi quyết định. Nhân vật An và Bình là hư cấu.