Khởi nghiệp thực chiến 🏠
🏠 Trang chủ / Khởi nghiệp thực chiến / Phần 1 · Những con số bắt buộc / Module 3
💰 Module 3 / 17 · 2 ngày Cơ bản

Vốn khởi nghiệp: đầu tư ban đầu, vốn lưu động, dự phòng và quỹ bù lỗ

Vốn khởi nghiệp không chỉ là tiền sửa sang và mua máy. Năm phần của vốn: đầu tư ban đầu, vốn lưu động, dự phòng phát sinh, quỹ bù lỗ những tháng đầu, quỹ chi phí cố định. So sánh bảng vốn của An và Bình: vì sao Bình có nhiều tiền hơn mà còn ít “tiền thở” hơn.

Đầu tư ban đầuVốn lưu độngDự phòng phát sinhQuỹ bù lỗ
📌 Vì sao phần này quan trọng

Hết tiền là lý do thất bại số một, và thường bắt đầu ngay từ ngày khai trương: chủ quán dồn gần hết vốn vào sửa sang đẹp, rồi bước vào những tháng đầu đông khách chưa đủ với tài khoản gần cạn. Tính đúng vốn là mua thời gian để quán kịp tìm ra khách.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Liệt kê đủ các khoản đầu tư ban đầu của một cửa hàng
  • Tính dự phòng phát sinh và quỹ bù lỗ giai đoạn đầu
  • Tính số tháng chi phí cố định mà tiền còn lại chịu được
  • So sánh cấu trúc vốn của An và Bình

🟢 Năm phần của vốn

Vốn cần có = Đầu tư ban đầu × (1 + % dự phòng phát sinh) + Vốn lưu động + Lỗ luỹ kế những tháng đầu + Quỹ chi phí cố định N tháng
PhầnGồmMức tham khảo
Đầu tư ban đầuCọc và trả trước tiền thuê, sửa chữa, thiết bị, nội thất, phần mềm, giấy phép, hàng ban đầu, khai trương, đào tạoTheo báo giá thật (ít nhất 2 báo giá/ hạng mục lớn)
Dự phòng phát sinhHạng mục quên, đội giá, sửa chữa ngoài dự kiến15–30% phần sửa chữa + thiết bị (mặt bằng cũ: lấy mức cao)
Vốn lưu độngHàng tồn kho, tiền nhà cung cấp phải trả trước, khoản khách nợ (nếu bán sỉ/ B2B)Ngành bán lẻ/ bán sỉ: lớn; F&B: nhỏ
Quỹ bù lỗ giai đoạn đầuKhoản lỗ cộng dồn tới khi đạt hoà vốn hằng thángTính từ dự báo dòng tiền (module 6)
Quỹ chi phí cố địnhĐệm cho kịch bản xấu3–6 tháng chi phí cố định

🟢 Bảng vốn của An

Hạng mụcSố tiền
Đặt cọc mặt bằng 3 tháng48 tr
Thiết kế, sửa chữa, điện nước, biển hiệu120 tr
Máy pha, máy xay, tủ mát, quầy bar95 tr
Bàn ghế, trang trí45 tr
Máy tính tiền (POS), camera, wifi12 tr
Giấy phép, PCCC, an toàn thực phẩm6 tr
Nguyên liệu, ly, bao bì ban đầu14 tr
Marketing khai trương15 tr
Lương đào tạo 2 tuần trước mở5 tr
Đầu tư ban đầu360 tr

Tổng vốn 520 tr → còn 160 tr sau khai trương. Chi phí cố định của An 58 tr/ tháng (gồm lương chủ 10 tr và trả góp), nên khoản còn lại chịu được 2,8 tháng chi phí cố định ngay cả khi không bán được ly nào. Theo dự báo, tiền mặt thấp nhất của An là 137 tr (tháng 2), không bao giờ chạm 0.

🟡 Bảng vốn của Bình: dự toán và thực tế

Hạng mụcDự toánThực tếChênh
Đặt cọc mặt bằng 3 tháng114 tr114 tr+0 tr
Phí sang nhượng (chủ cũ)0 tr100 tr+100 tr
Sửa chữa, thiết kế130 tr165 tr+35 tr
Thiết bị95 tr112 tr+17 tr
Bàn ghế, trang trí55 tr40 tr-15 tr
Giấy phép, POS, nguyên liệu, khai trương36 tr29 tr-7 tr
Tổng430 tr560 tr+30%
⚖️ Cấu trúc vốn
🧮 An – đã tính toán
  • Đầu tư ban đầu 360 tr = 69% vốn
  • Còn 160 tr ≈ 2,8 tháng chi phí cố định
  • Có dòng dự phòng, lấy 2 báo giá cho sửa chữa và thiết bị
  • Thuê mặt bằng trống, không trả phí sang nhượng
🎲 Bình – chưa tính toán
  • Đầu tư ban đầu thực tế 560 tr = 80% vốn
  • Còn 140 tr ≈ 1,6 tháng chi phí cố định
  • Không có dòng dự phòng; phát sinh phí sang nhượng 100 tr khi đàm phán
  • Sửa chữa đội 27% vì hệ thống điện nước cũ
⚖️ Khác biệt: Bình có nhiều hơn An 180 tr vốn nhưng chỉ còn 1,6 tháng “thở” so với 2,8 tháng của An. Vượt dự toán 30% là chuyện thường gặp; người không có dòng dự phòng sẽ lấy tiền đó từ quỹ bù lỗ.

🟠 Kỹ thuật giảm vốn đầu tư ban đầu

CáchTiết kiệmĐánh đổiKhuyến nghị
Thiết bị cũ có bảo hành từ nơi uy tín30–50% thiết bịRủi ro hỏng🟢 Nên làm
Thuê/ trả góp thiết bị, máy pha do nhà cung cấp cà phê cho mượn kèm hợp đồng mua hạtGần hết tiền máyRàng buộc nhà cung cấp, giá hạt cao hơn🟡 Cân nhắc
Sửa sang vừa đủ, nâng cấp sau khi có lãi20–40% sửa chữaKém “đẹp” lúc khai trương🟢 Nên làm
Đàm phán miễn tiền thuê 1–2 tháng sửa chữa1–2 tháng thuêCần kỹ năng đàm phán🟢 Nên làm
Mua lại quán đang chạy (sang nhượng)Giảm sửa chữaPhí sang nhượng, rủi ro mua lại vấn đề cũ🟡 Cân nhắc

💬 Câu hỏi tình huống (tự trả lời trước khi mở)

💬 Đầu tư ban đầu 300 tr, chi phí cố định 50 tr/ tháng, dự báo lỗ luỹ kế 4 tháng đầu 60 tr. Vốn tối thiểu?
Dự phòng phát sinh 20% phần không phải cọc (giả sử 250 tr) = 50 tr; quỹ chi phí cố định 3 tháng = 150 tr. Vốn ≈ 300 + 50 + 60 + 150 = 560 tr. Nếu không đủ, giảm đầu tư ban đầu hoặc chi phí cố định, không cắt quỹ.
💬 Chủ cũ đòi phí sang nhượng 120 tr “vì quán đã có khách”. Kiểm tra gì?
Xem doanh thu thật (sổ bán hàng, lịch sử máy POS, sao kê tài khoản), lý do sang nhượng, hợp đồng thuê còn bao lâu và có được chuyển nhượng không, thiết bị còn dùng được bao nhiêu. Định giá phí sang nhượng bằng chi phí thiết bị/ sửa chữa tiết kiệm được, không phải bằng lời hứa “đông khách”.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Dồn hết vốn vào sửa sang

Vì sao nguy hiểm: Khai trương đẹp nhưng không còn tiền vượt qua giai đoạn chưa có lãi.

Cách làm đúng: Giữ ≥ 3 tháng chi phí cố định sau khai trương.

❌ Không có dòng dự phòng

Vì sao nguy hiểm: Phát sinh 20–30% là bình thường, lấy từ tiền vận hành.

Cách làm đúng: Thêm 15–30% dự phòng cho sửa chữa và thiết bị.

❌ Quên lương của chính mình

Vì sao nguy hiểm: Lợi nhuận ảo; khi cần tiền sống phải rút từ quán.

Cách làm đúng: Đưa lương chủ vào chi phí cố định.

📌 Cần nhớ
  • Vốn = đầu tư ban đầu + dự phòng + vốn lưu động + lỗ những tháng đầu + quỹ chi phí cố định.
  • Sau khai trương nên còn ≥ 3 tháng chi phí cố định.
  • Thực tế thường vượt dự toán 20–30%.
  • Nhiều vốn hơn không có nghĩa an toàn hơn: nhìn tiền còn lại / chi phí cố định.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. Vốn còn 120 tr, chi phí cố định 40 tr/ tháng. Số tháng “thở”?
A. 1,5
B. 3
C. 4
D. 12
Đáp án: B. 120 / 40 = 3 tháng.
2. Khoản nào thường bị quên nhất trong bảng vốn?
A. Máy pha
B. Dự phòng phát sinh và quỹ bù lỗ
C. Bàn ghế
D. Biển hiệu
Đáp án: B.

🏋️ Bài tập thực hành

Bảng vốn của bạn

Liệt kê mọi hạng mục đầu tư ban đầu với 2 báo giá cho hạng mục lớn, thêm dòng dự phòng, ước lượng chi phí cố định/ tháng, nhập vào công cụ vốn. Mục tiêu: còn ≥ 3 tháng chi phí cố định sau khai trương.

💡 Gợi ý lời giải
Nếu không đạt: giảm diện tích/ mặt bằng (giảm cọc và tiền thuê), thiết bị cũ, sửa sang vừa đủ, hoặc lùi thời điểm mở để tích luỹ thêm.

📚 Tài nguyên tham khảo

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Liệt kê đủ hạng mục đầu tư
  • Có dòng dự phòng 15–30%
  • Tính số tháng chi phí cố định còn lại
  • Dùng công cụ vốn
Lưu ý: tài liệu giáo dục, không phải tư vấn tài chính, pháp lý hay thuế. Mọi con số trong ví dụ (giá thuê, lương, giá bán, tỷ lệ chuyển đổi) là giả định minh hoạ, tính bằng code để đúng số học; thực tế khác theo ngành, địa phương, thời điểm. Quy định về đăng ký kinh doanh, thuế, hoá đơn, bảo hiểm xã hội đang thay đổi nhiều (lộ trình bỏ thuế khoán, luật thuế mới): luôn kiểm tra văn bản hiện hành và hỏi kế toán/ luật sư trước khi quyết định. Nhân vật An và Bình là hư cấu.