Khởi nghiệp thực chiến 🏠
🏠 Trang chủ / Khởi nghiệp thực chiến / Phần 3 · Kịch bản, rủi ro & nguồn vốn / Module 12
🎛️ Module 12 / 17 · 2 ngày Nâng cao

Kế hoạch tài chính 3 kịch bản, độ nhạy và stress test

Một con số dự báo luôn sai; ba kịch bản cho bạn khoảng có thể xảy ra. Xây kịch bản tốt, cơ sở, xấu cho quán của An, biểu đồ tiền mặt, xếp hạng biến nào ảnh hưởng lợi nhuận nhiều nhất, và quy tắc vàng: kế hoạch phải sống sót được kịch bản xấu.

Tốt/ cơ sở/ xấuĐộ nhạyStress testBiến quan trọng nhất
📌 Vì sao phần này quan trọng

Người chưa tính toán thường chỉ có một kịch bản, và đó là kịch bản tốt. Khi thực tế lệch 20% (điều gần như chắc chắn), họ không có phương án. Lập ba kịch bản không tốn nhiều thời gian hơn một, nhưng cho bạn biết cần bao nhiêu dự phòng và phải theo dõi biến nào sát nhất.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Xây 3 kịch bản với giả định rõ ràng
  • Đọc biểu đồ tiền mặt theo kịch bản
  • Xếp hạng độ nhạy của các biến
  • Stress test với cú sốc cụ thể
  • Áp dụng quy tắc sống sót kịch bản xấu

🟢 Ba kịch bản của An

Kịch bảnKhách ổn định/ ngàyThời gian đạtGiá vốnBắt đầu có lãiTiền thấp nhấtTiền tháng 18
Tốt1504 tháng30%Tháng 2144 tr989 tr
Cơ sở1306 tháng30%Tháng 3137 tr696 tr
Xấu959 tháng33%Tháng 7100 tr211 tr
Tiền mặt của An theo 3 kịch bản (triệu đồng)28.62354416478541060123456789101112131415161718Thánghết tiềnTốtCơ sởXấu
Kịch bản xấu: khách ổn định chỉ 95/ ngày, mất 9 tháng mới đạt, giá vốn +3 điểm %. Tiền vẫn không về 0 nhờ quỹ dự phòng.
Cách đặt giả định

Kịch bản cơ sở lấy từ số đo (module 2) có chiết khấu thận trọng; kịch bản xấu lấy mức thấp nhất bạn quan sát được (ngày mưa, đối thủ khuyến mãi) và thời gian đạt gấp rưỡi; kịch bản tốt không dùng để quyết định vốn.

🟡 Độ nhạy: biến nào quan trọng nhất?

Biến (lệch 15% theo hướng xấu)Lợi nhuận tháng 12 thay đổi
Số khách −15%-14,8 tr
Giá bán −15%-14,8 tr
Giá vốn +15%-6,8 tr
Nhân sự +15%-3,6 tr
Tiền thuê +15%-2,4 tr
Tỷ lệ đơn app +15%-1,1 tr

Lợi nhuận cơ sở tháng 12 ≈ 40,9 tr. Giá bán và số khách là hai biến mạnh nhất: mỗi biến lệch 15% làm mất một phần rất lớn lợi nhuận. Đây là hai con số cần theo dõi hằng ngày và bảo vệ (không giảm giá tuỳ tiện, giữ khách quen).

⚖️ Lập kế hoạch
🧮 An – đã tính toán
  • Ba kịch bản, vốn đủ cho kịch bản xấu
  • Biết hai biến quan trọng nhất và theo dõi hằng ngày
  • Có sẵn danh sách cắt giảm nếu rơi vào kịch bản xấu (giảm ca part-time, rút món biên thấp)
🎲 Bình – chưa tính toán
  • Một kịch bản: “tháng thứ hai là hoà vốn”
  • Không biết biến nào quan trọng, phản ứng bằng giảm giá
  • Nếu khách chỉ đạt 150/ ngày và mất 9 tháng, tiền âm từ tháng 3
⚖️ Khác biệt: Kịch bản xấu của An vẫn sống; kịch bản cơ sở của Bình đã chết. Vốn dự phòng của An không phải tiền “nằm im”: đó là giá mua quyền được sai.

🟠 Stress test: cú sốc cụ thể

Cú sốcMô phỏngCâu hỏi
Đối thủ lớn mở đối diệnKhách −25% trong 3 thángTiền thấp nhất? Cắt gì trước?
Giá nguyên liệu tăngGiá vốn +5 điểm %Tăng giá bao nhiêu để giữ biên?
Chủ nhà tăng giáThuê +20% từ năm 2Biên an toàn còn bao nhiêu?
Mất nhân viên chủ chốtDoanh thu −10% trong 1 tháng + chi phí tuyểnAi thay thế?
Sửa đường/ mưa ngập kéo dàiDoanh thu −40% trong 2 thángCó đủ tiền sống qua?

Chạy từng cú sốc trong bảng dự báo dòng tiền (module 6). Kế hoạch đạt khi tiền không âm và vẫn còn ≥ 1 tháng chi phí cố định ở mọi cú sốc đơn lẻ.

💬 Câu hỏi tình huống (tự trả lời trước khi mở)

💬 Kịch bản xấu của bạn âm tiền ở tháng 5. Ba cách sửa?
Tăng vốn dự phòng (hoặc hạn mức vay sẵn), giảm chi phí cố định (mặt bằng nhỏ hơn, part-time), giảm đầu tư ban đầu để còn tiền. Không sửa bằng cách “làm kịch bản xấu bớt xấu”.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Chỉ có một kịch bản lạc quan

Vì sao nguy hiểm: Không có phương án khi thực tế lệch.

Cách làm đúng: Ba kịch bản, vốn theo kịch bản xấu.

❌ Kịch bản xấu không đủ xấu

Vì sao nguy hiểm: Tự trấn an.

Cách làm đúng: Lấy mức thấp nhất quan sát được, thời gian đạt ×1,5.

❌ Phản ứng bằng giảm giá

Vì sao nguy hiểm: Giá là biến nhạy nhất.

Cách làm đúng: Cắt chi phí, giữ khách quen, khuyến mãi có mục tiêu.

📌 Cần nhớ
  • Ba kịch bản; vốn phải đủ cho kịch bản xấu.
  • Giá bán và số khách thường là biến nhạy nhất.
  • Stress test từng cú sốc: tiền không âm, còn ≥ 1 tháng chi phí cố định.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. Vốn khởi nghiệp nên đủ cho kịch bản nào?
A. Tốt
B. Cơ sở
C. Xấu
D. Trung bình của ba
Đáp án: C.

🏋️ Bài tập thực hành

Ba kịch bản của bạn

Xây ba kịch bản trong bảng dự báo 18 tháng, vẽ biểu đồ tiền mặt, xếp hạng độ nhạy 6 biến, chạy 3 cú sốc.

💡 Gợi ý lời giải
Nếu kịch bản xấu âm tiền: quay lại module 3 (vốn) và 9 (mặt bằng) trước khi ký bất kỳ hợp đồng nào.

📚 Tài nguyên tham khảo

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Ba kịch bản có giả định rõ
  • Xếp hạng độ nhạy
  • Chạy 3 cú sốc
  • Kịch bản xấu không âm tiền
Lưu ý: tài liệu giáo dục, không phải tư vấn tài chính, pháp lý hay thuế. Mọi con số trong ví dụ (giá thuê, lương, giá bán, tỷ lệ chuyển đổi) là giả định minh hoạ, tính bằng code để đúng số học; thực tế khác theo ngành, địa phương, thời điểm. Quy định về đăng ký kinh doanh, thuế, hoá đơn, bảo hiểm xã hội đang thay đổi nhiều (lộ trình bỏ thuế khoán, luật thuế mới): luôn kiểm tra văn bản hiện hành và hỏi kế toán/ luật sư trước khi quyết định. Nhân vật An và Bình là hư cấu.