Cài đặt & Làm quen Ubuntu
Ubuntu Desktop vs Server, chính sách phiên bản LTS, và cài đặt trên nhiều nền tảng: bare-metal, máy ảo, WSL, cloud.
Ubuntu là bản phân phối Linux phổ biến nhất cho cả máy trạm lập trình viên lẫn hạ tầng server — hầu hết container Docker (khoá Docker), server cloud (khoá DevOps), và WSL trên Windows đều dựa trên hoặc tương thích Ubuntu. Hiểu đúng chiến lược phiên bản và cách cài đặt phù hợp với từng mục đích là bước đầu tiên trước khi chạm vào bất kỳ lệnh nào.
🎯 Mục tiêu học tập
- Phân biệt Ubuntu Desktop và Ubuntu Server, chọn đúng theo mục đích sử dụng
- Hiểu chính sách LTS (Long Term Support) và vì sao nó quan trọng cho môi trường production
- Cài đặt Ubuntu trên ít nhất 2 trong các nền tảng: bare-metal, máy ảo, WSL, cloud VM
- Thực hiện đúng các bước cấu hình ban đầu sau khi cài đặt xong
Ubuntu Desktop vs Ubuntu Server
Ubuntu Desktop đi kèm giao diện đồ hoạ (GNOME mặc định), phần mềm văn phòng, trình
duyệt — phù hợp máy trạm cá nhân, lập trình. Ubuntu Server không có giao diện đồ hoạ mặc
định (chỉ dòng lệnh), tối giản hoá để tiết kiệm tài nguyên và giảm bề mặt tấn công — đây là phiên bản chạy
trên hầu hết VM cloud (AWS EC2, Azure VM, GCP Compute Engine — liên hệ khoá DevOps Module 9) và bên trong
container Docker (khoá Docker Module 1-2, các base image ubuntu:22.04 thực chất là bản rút
gọn hơn cả Server, không có systemd đầy đủ).
Máy cá nhân/máy trạm dev → Desktop (hoặc WSL nếu dùng Windows). Server thật/VM cloud/production → Server. Không bao giờ cài Desktop lên server production — giao diện đồ hoạ tốn tài nguyên và mở rộng bề mặt tấn công không cần thiết.
Chính sách phiên bản LTS
Ubuntu phát hành phiên bản mới mỗi 6 tháng, nhưng cứ 2 năm một lần (các năm chẵn, tháng 4) ra
LTS (Long Term Support) — được hỗ trợ vá bảo mật 5 năm (có thể kéo dài
thêm qua Ubuntu Pro), trong khi bản thường chỉ hỗ trợ 9 tháng. Tên phiên bản LTS theo định dạng
YY.04 (ví dụ 22.04 "Jammy Jellyfish", 24.04 "Noble Numbat").
Luôn dùng bản LTS cho server production — bản thường (non-LTS) hết hỗ trợ bảo mật rất nhanh, không phù hợp cho hệ thống cần chạy ổn định nhiều năm. Trên máy cá nhân/dev, dùng bản mới nhất (LTS hoặc không) tuỳ sở thích, vì có thể cài lại/nâng cấp dễ dàng hơn nhiều so với server đang chạy dịch vụ thật.
Cài đặt trên nhiều nền tảng
| Nền tảng | Phù hợp khi | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bare-metal (cài trực tiếp lên máy) | Máy chuyên dụng cho Linux, hiệu năng tối đa | Tạo USB boot bằng Rufus/balenaEtcher, cần backup dữ liệu trước khi cài |
| Máy ảo (VirtualBox/VMware) | Học tập, thử nghiệm an toàn không ảnh hưởng máy chính | Cấp tối thiểu 2 CPU, 4GB RAM, 25GB ổ đĩa cho trải nghiệm mượt |
| WSL (Windows Subsystem for Linux) | Dev trên Windows cần môi trường Linux thật, không cần dual-boot | wsl --install -d Ubuntu — tích hợp tốt với VS Code, chạy Docker Desktop |
| Cloud VM (AWS/Azure/GCP) | Server thật cho production hoặc học triển khai (khoá DevOps Module 9) | Chọn image Ubuntu Server LTS chính thức, không dùng image bên thứ ba không rõ nguồn gốc |
Cấu hình ban đầu sau khi cài đặt
# Cập nhật hệ thống ngay sau khi cài — bước đầu tiên bắt buộc
sudo apt update && sudo apt upgrade -y
# Kiểm tra phiên bản và thời hạn hỗ trợ
lsb_release -a
hostnamectl
# Đặt hostname có ý nghĩa (quan trọng với server, giúp nhận diện trong log/monitoring)
sudo hostnamectl set-hostname web-server-01
# Đặt múi giờ đúng — tránh log/cron chạy sai giờ
sudo timedatectl set-timezone Asia/Ho_Chi_Minh
🏋️ Bài tập thực hành
Cài đặt Ubuntu Server LTS mới nhất trong 1 máy ảo (VirtualBox/VMware/WSL2 với distro Server nếu có thể, hoặc dùng multipass — công cụ chính thức của Canonical để tạo Ubuntu VM nhanh chỉ bằng 1 lệnh). Thực hiện đầy đủ 4 bước cấu hình ban đầu ở trên. Ghi lại: phiên bản đã cài, ngày hết hạn hỗ trợ LTS (tra bằng lệnh hoặc trang chính thức Ubuntu).
📚 Tài nguyên học tập
-
Ubuntu — Official DownloadsTrang tải Ubuntu Desktop/Server chính thứcTrang chính thức
-
Ubuntu — Release cycle & LTSGiải thích chính thức chu kỳ phát hành và LTSDocs
-
Microsoft — Install Linux on Windows with WSLHướng dẫn chính thức cài WSL/Ubuntu trên WindowsDocs
-
Canonical — MultipassCông cụ chính thức tạo Ubuntu VM nhanh chỉ bằng 1 lệnhTool
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Phân biệt được khi nào dùng Ubuntu Desktop, khi nào dùng Server
- Giải thích được chính sách LTS và vì sao production luôn cần LTS
- Cài đặt thành công Ubuntu trên ít nhất 1 nền tảng
- Thực hiện đủ 4 bước cấu hình ban đầu sau khi cài đặt