Ubuntu Linux Mastery
Trang chủ / Module 11
🔐 Module 11 / 14 · 1-2 tuần

Bảo mật Ubuntu Server & Hardening

Checklist hardening cơ bản, cập nhật bảo mật tự động (unattended-upgrades), fail2ban chống brute-force, và audit hệ thống định kỳ.

HardeningFail2ban
📌 Vì sao module này quan trọng

Server mới cài đặt mặc định KHÔNG an toàn cho production — cấu hình mặc định ưu tiên dễ dùng hơn bảo mật. Đây là module tổng hợp áp dụng lại nguyên tắc bảo mật đã học xuyên suốt các khoá trước (IT Support Module 6, Architecture Module 10, DevOps Module 10) cụ thể hoá thành checklist hành động cho riêng Ubuntu Server.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Áp dụng checklist hardening cơ bản ngay sau khi cài đặt server mới
  • Cấu hình cập nhật bảo mật tự động qua unattended-upgrades
  • Triển khai fail2ban để tự động chặn IP có hành vi brute-force đăng nhập
  • Thực hiện audit hệ thống định kỳ để phát hiện sớm cấu hình sai hoặc bất thường

Checklist Hardening cơ bản

  1. SSH (Module 7): chỉ dùng key authentication, tắt PasswordAuthentication, tắt PermitRootLogin.
  2. Firewall (Module 7): UFW chỉ mở đúng port cần thiết, mặc định deny mọi thứ khác.
  3. User (Module 4): không dùng chung 1 tài khoản cho nhiều người, sudo qua sudoers.d với quyền hạn chế, không tài khoản nào có mật khẩu yếu/rỗng.
  4. Cập nhật: bật cập nhật bảo mật tự động (phần dưới) — lỗ hổng đã công bố mà chưa vá là cửa ngỏ tấn công phổ biến nhất.
  5. Dịch vụ không cần thiết: tắt/gỡ mọi service không thực sự dùng đến (systemctl list-units — Module 6) — mỗi service đang chạy là 1 bề mặt tấn công tiềm tàng.

Cập nhật Bảo mật Tự động: unattended-upgrades

sudo apt install unattended-upgrades
sudo dpkg-reconfigure --priority=low unattended-upgrades   # bật qua giao diện hỏi-đáp
# /etc/apt/apt.conf.d/50unattended-upgrades (rút gọn)
Unattended-Upgrade::Allowed-Origins {
    "${distro_id}:${distro_codename}-security";   # CHỈ tự động vá bản vá bảo mật
                                                     // không tự ý nâng cấp version lớn (rủi ro breaking change)
};
Unattended-Upgrade::Automatic-Reboot "false";        // cân nhắc kỹ trước khi bật tự động reboot cho production
💡 Cân bằng tự động hoá và kiểm soát

Tự động vá bản vá bảo mật gần như luôn nên bật — rủi ro của lỗ hổng chưa vá cao hơn nhiều rủi ro bản vá gây lỗi. Nhưng tự động reboot cần cân nhắc kỹ cho server production (một số bản vá kernel cần reboot mới có hiệu lực) — cân bằng giữa an toàn (vá ngay) và kiểm soát downtime (chọn giờ reboot phù hợp thủ công hoặc qua cửa sổ bảo trì đã lên lịch).

fail2ban — Tự động chặn Brute-force

sudo apt install fail2ban
# /etc/fail2ban/jail.local (tạo file này, KHÔNG sửa trực tiếp jail.conf gốc)
[sshd]
enabled = true
port = 22
maxretry = 5        # số lần đăng nhập sai cho phép
bantime = 3600       # thời gian chặn (giây) — 1 giờ
findtime = 600        # khung thời gian tính "5 lần sai" — trong 10 phút
sudo systemctl restart fail2ban
sudo fail2ban-client status sshd       # xem danh sách IP đang bị chặn
sudo fail2ban-client set sshd unbanip 1.2.3.4   # gỡ chặn thủ công nếu chặn nhầm

fail2ban theo dõi log xác thực (/var/log/auth.log — Module 10), tự động thêm rule firewall (Module 7) chặn tạm thời IP có nhiều lần đăng nhập sai liên tiếp — phòng vệ hiệu quả trước các bot tự động quét và thử mật khẩu hàng loạt, dù SSH key authentication đã là lớp bảo vệ chính.

Audit hệ thống định kỳ

lastlog                        # lần đăng nhập gần nhất của mọi user — phát hiện tài khoản lạ đã đăng nhập
last                             # lịch sử đăng nhập gần đây
sudo grep "Failed password" /var/log/auth.log | tail -20   # các lần đăng nhập thất bại gần nhất

sudo apt list --upgradable        # package nào đang chờ cập nhật
sudo ufw status verbose            # xác nhận lại rule firewall hiện tại đúng như dự kiến

Nên đưa các lệnh audit này vào 1 script chạy định kỳ (liên hệ Module 13 — cron/systemd timer), gửi báo cáo tổng hợp hàng tuần — phát hiện sớm dấu hiệu bất thường (tài khoản lạ, service mới không rõ nguồn gốc, rule firewall bị thay đổi ngoài ý muốn) thay vì chỉ phát hiện khi sự cố đã xảy ra, đúng tinh thần Observability chủ động đã nhắc ở Module 10.

🏋️ Bài tập thực hành

Hardening đầy đủ 1 Server thật

Áp dụng đầy đủ checklist hardening ở trên cho máy ảo Ubuntu Server đã dùng xuyên suốt khoá học: xác nhận SSH chỉ key auth, UFW chỉ mở đúng port cần thiết, cài và cấu hình unattended-upgrades, cài và cấu hình fail2ban cho SSH. Viết 1 script audit đơn giản tổng hợp: user đăng nhập gần đây, số lần đăng nhập thất bại, package chờ cập nhật, trạng thái UFW — xuất ra 1 báo cáo text.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Áp dụng đầy đủ checklist hardening cơ bản cho 1 server thật
  • Cấu hình unattended-upgrades cân bằng giữa tự động vá và kiểm soát reboot
  • Triển khai fail2ban bảo vệ SSH khỏi brute-force
  • Có thói quen audit hệ thống định kỳ, không chỉ cấu hình 1 lần rồi bỏ quên