Ubuntu Linux Mastery
Trang chủ / Module 10
📊 Module 10 / 14 · 1 tuần

Logging & Monitoring

journalctl cho systemd log, rsyslog cho log hệ thống truyền thống, và logrotate để tránh log ăn hết dung lượng đĩa.

journalctlsyslogLog Rotation
📌 Vì sao module này quan trọng

Khi có sự cố, log là nguồn thông tin đáng tin cậy đầu tiên cần tra cứu — không hiểu hệ thống logging của Ubuntu khiến bạn chỉ có thể "đoán mò" thay vì chẩn đoán có căn cứ. Đây cũng là nền tảng cho Observability đã học sâu hơn ở khoá DevOps (Module 7), ở đây tập trung vào log gốc của chính hệ điều hành.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Tra cứu log service bằng journalctl với các bộ lọc hữu ích nhất
  • Hiểu vai trò của rsyslog và vị trí các file log hệ thống truyền thống trong /var/log
  • Cấu hình logrotate để tự động xoay vòng và nén log, tránh hết dung lượng đĩa
  • Xây dựng thói quen chẩn đoán sự cố bắt đầu từ đúng nguồn log

journalctl — Log tập trung của systemd

journalctl -u nginx.service          # log của riêng 1 service
journalctl -u nginx.service -f        # theo dõi real-time (giống tail -f)
journalctl -u nginx.service --since "1 hour ago"
journalctl -u nginx.service --since "2026-09-20" --until "2026-09-21"
journalctl -p err                      # chỉ log mức độ error trở lên (emerg/alert/crit/err)
journalctl -b                          # log kể từ lần boot gần nhất
journalctl -b -1                       # log của lần boot TRƯỚC ĐÓ — cực hữu ích khi chẩn đoán "vì sao server tự restart đêm qua"
journalctl --disk-usage                 # xem journal đang chiếm bao nhiêu dung lượng đĩa

journalctl là công cụ trung tâm cho mọi service quản lý bởi systemd (Module 6) — thay thế phần lớn nhu cầu tự tìm file log rải rác, vì journal tập trung log từ mọi service vào 1 nơi tra cứu được bằng bộ lọc mạnh (theo service, theo thời gian, theo mức độ nghiêm trọng).

rsyslog & /var/log — Log hệ thống truyền thống

File logChứa gì
/var/log/syslogLog hệ thống tổng hợp — điểm bắt đầu tốt cho hầu hết sự cố chưa rõ nguyên nhân
/var/log/auth.logLog xác thực — đăng nhập SSH, sudo, thất bại đăng nhập (quan trọng khi điều tra bảo mật, liên hệ Module 11)
/var/log/kern.logLog kernel — lỗi phần cứng, driver, module kernel
/var/log/apt/history.logLịch sử cài đặt/gỡ package qua APT (Module 3)
/var/log/nginx/, /var/log/mysql/...Log riêng của từng ứng dụng/service đã cài đặt

rsyslog là daemon truyền thống thu thập và ghi các log này — nhiều ứng dụng (đặc biệt phần mềm cũ hơn hoặc không tích hợp systemd) vẫn ghi log qua rsyslog vào /var/log thay vì journal, nên cần biết cả 2 hệ thống để không bỏ sót nguồn log khi chẩn đoán.

logrotate — Ngăn Log ăn hết Dung lượng Đĩa

Log tích luỹ không giới hạn theo thời gian sẽ dần chiếm hết dung lượng đĩa (liên hệ trực tiếp Module 8) — logrotate chạy định kỳ (thường qua cron, Module 13), tự động nén log cũ, xoá log quá hạn, giữ dung lượng trong tầm kiểm soát:

# /etc/logrotate.d/myapp
/var/log/myapp/*.log {
    daily                # xoay vòng mỗi ngày
    rotate 14             # giữ lại 14 bản log cũ nhất, xoá bản cũ hơn
    compress               # nén các bản log cũ bằng gzip để tiết kiệm dung lượng
    delaycompress           # không nén bản mới nhất ngay (để ứng dụng/công cụ khác còn đọc được)
    missingok                # không báo lỗi nếu file log không tồn tại
    notifempty                # không xoay vòng nếu file log đang rỗng
    create 0640 appuser appgroup   # tạo file log mới với quyền cụ thể sau khi xoay vòng
}
sudo logrotate -d /etc/logrotate.d/myapp   # chạy thử (dry-run), xem sẽ làm gì mà không thực sự thực thi
sudo logrotate -f /etc/logrotate.d/myapp    # ép chạy ngay lập tức, không đợi lịch

🏋️ Bài tập thực hành

Chẩn đoán sự cố bằng Log & Cấu hình logrotate

Với service đã tạo ở Module 6, cố tình gây lỗi (ví dụ sửa ExecStart trỏ đến file không tồn tại), dùng journalctl -u để tìm chính xác thông báo lỗi. Tạo 1 file cấu hình logrotate cho log của service đó (daily, giữ 7 bản, nén), chạy thử bằng logrotate -d để xác nhận cấu hình đúng trước khi áp dụng thật.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Tra cứu log bằng journalctl với các bộ lọc theo service/thời gian/mức độ
  • Biết đúng vị trí và ý nghĩa của các file log quan trọng trong /var/log
  • Cấu hình được logrotate cho 1 ứng dụng, kiểm tra bằng dry-run trước khi áp dụng
  • Có thói quen bắt đầu chẩn đoán sự cố từ đúng nguồn log thay vì đoán mò