Trang chủ / Từ điển thuật ngữ
📖 Từ điển thuật ngữ CFA
138 thuật ngữ thường gặp (tiếng Việt / tiếng Anh), gõ để lọc.
| Thuật ngữ | Tiếng Anh / viết tắt | Giải thích |
|---|---|---|
| Alpha Jensen | Jensen's alpha | Phần lợi suất vượt CAPM. |
| Black–Litterman | Black–Litterman | Kết hợp lợi suất cân bằng thị trường và quan điểm nhà đầu tư. |
| Bài tự luận | Constructed response | Dạng bài viết tay/ gõ tại Level III. |
| Bán khống | Short selling | Bán chứng khoán đi vay để mua lại sau với giá thấp hơn. |
| Bản tuyên bố chính sách đầu tư | Investment policy statement (IPS) | Tài liệu mục tiêu, ràng buộc, chính sách đầu tư. |
| Chi phí vốn bình quân gia quyền | Weighted average cost of capital (WACC) | Chi phí vốn trung bình theo cơ cấu nợ/ vốn chủ. |
| Chi phí vốn chủ sở hữu | Cost of equity | Lợi suất yêu cầu của cổ đông, thường tính qua CAPM. |
| Chiến lược vòng đệm | Collar | Long put + short call để giới hạn lỗ và lãi. |
| Chênh lệch tín dụng | Credit spread | Phần bù lợi suất cho rủi ro tín dụng. |
| Chênh lệch điều chỉnh quyền chọn | Option-adjusted spread (OAS) | Spread sau khi loại giá trị quyền chọn nhúng. |
| Chính sách tiền tệ | Monetary policy | Điều chỉnh lãi suất, cung tiền bởi ngân hàng trung ương. |
| Chính sách tài khóa | Fiscal policy | Chi tiêu và thuế của chính phủ. |
| Chất lượng lợi nhuận | Earnings quality | Mức độ lợi nhuận phản ánh hiệu quả bền vững. |
| Chỉ số Delta | Delta | Độ nhạy giá quyền chọn theo giá tài sản cơ sở. |
| Chỉ số Gamma | Gamma | Độ nhạy của delta theo giá tài sản cơ sở. |
| Chỉ số Theta | Theta | Độ nhạy giá quyền chọn theo thời gian. |
| Chỉ số trọng số giá | Price-weighted index | Trọng số theo giá cổ phiếu (ví dụ Dow Jones). |
| Chỉ số trọng số vốn hóa | Market-cap weighted index | Trọng số theo vốn hóa thị trường. |
| Chỉ số Vega | Vega | Độ nhạy giá quyền chọn theo biến động. |
| Chứng khoán thế chấp | Mortgage-backed security (MBS) | Chứng khoán được bảo đảm bởi khoản vay thế chấp. |
| Composite | Composite | Tập hợp các danh mục cùng chiến lược dùng để báo cáo hiệu suất theo GIPS. |
| Cán cân thanh toán | Balance of payments | Ghi chép giao dịch của quốc gia với phần còn lại của thế giới. |
| Cơ sở dồn tích | Accrual accounting | Ghi nhận doanh thu/ chi phí khi phát sinh, không theo tiền mặt. |
| Cạnh tranh độc quyền | Monopolistic competition | Nhiều người bán sản phẩm khác biệt, tự do gia nhập. |
| Cấu trúc vốn | Capital structure | Tỷ lệ nợ và vốn chủ tài trợ cho doanh nghiệp. |
| Duration hiệu dụng | Effective duration | Độ nhạy giá cho trái phiếu có quyền chọn nhúng. |
| Duration Macaulay | Macaulay duration | Thời gian đáo hạn bình quân có trọng số theo PV dòng tiền. |
| Duration điều chỉnh | Modified duration | Độ nhạy giá theo lợi suất: ΔP/P ≈ −MD×Δy. |
| Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh | Cash flow from operations (CFO) | Dòng tiền từ hoạt động chính. |
| Dòng tiền tự do cho cổ đông | Free cash flow to equity (FCFE) | Dòng tiền dành riêng cho cổ đông. |
| Dòng tiền tự do cho doanh nghiệp | Free cash flow to the firm (FCFF) | Dòng tiền dành cho mọi nhà cung cấp vốn. |
| GIPS | Global Investment Performance Standards | Chuẩn tự nguyện toàn cầu về trình bày hiệu suất đầu tư công bằng và có thể so sánh. |
| Giá trị chịu rủi ro | Value at risk (VaR) | Mức lỗ tối đa ở độ tin cậy cho trước trong kỳ. |
| Giá trị doanh nghiệp | Enterprise value (EV) | Vốn hóa + nợ ròng + cổ phiếu ưu đãi + lợi ích thiểu số. |
| Giá trị hiện tại thuần | Net present value (NPV) | Tổng dòng tiền chiết khấu trừ vốn đầu tư; chấp nhận dự án nếu NPV > 0. |
| Giá trị p | p-value | Mức ý nghĩa nhỏ nhất tại đó bác bỏ H₀. |
| Giá trị thời gian của tiền | Time value of money (TVM) | Một đồng hôm nay có giá trị hơn một đồng tương lai do khả năng sinh lãi. |
| Hiệu ứng định đoạt | Disposition effect | Bán sớm cổ phiếu lãi, giữ cổ phiếu lỗ. |
| Hoán đổi lãi suất | Interest rate swap | Trao đổi dòng tiền lãi cố định lấy thả nổi. |
| Hệ số biến thiên | Coefficient of variation (CV) | σ ÷ trung bình, đo rủi ro trên một đơn vị lợi suất. |
| Hệ số giá trên thu nhập | Price-to-earnings (P/E) | Giá ÷ EPS. |
| Hệ số Sharpe | Sharpe ratio | (R − Rf) ÷ σ. |
| Hệ số thanh toán lãi | Interest coverage | EBIT ÷ chi phí lãi vay. |
| Hệ số thông tin | Information ratio | Lợi suất chủ động ÷ tracking error. |
| Hệ số Treynor | Treynor ratio | (R − Rf) ÷ β. |
| Hồi quy tuyến tính | Linear regression | Mô hình quan hệ tuyến tính giữa biến phụ thuộc và biến độc lập. |
| Hợp nhất mua lại | Acquisition method | Gộp báo cáo theo giá trị hợp lý khi mua. |
| Hợp đồng kỳ hạn | Forward contract | Cam kết mua/ bán ở giá định trước tại thời điểm tương lai. |
| Hợp đồng tương lai | Futures contract | Forward tiêu chuẩn hóa, giao dịch trên sàn, ký quỹ hằng ngày. |
| Khoảng tin cậy | Confidence interval | Khoảng ước lượng chứa tham số với xác suất cho trước. |
| Khả năng chịu rủi ro | Ability to take risk | Năng lực tài chính chịu lỗ; khách quan. |
| Khấu hao số dư giảm dần | Declining balance | Phương pháp khấu hao nhanh ở đầu đời tài sản. |
| Kiểm định giả thuyết | Hypothesis testing | Quy trình dùng mẫu để bác bỏ hay không bác bỏ H₀. |
| Ký quỹ | Margin | Vốn tự có tối thiểu khi vay mua chứng khoán. |
| Lãi cộng dồn | Accrued interest | Lãi đã phát sinh từ kỳ trả coupon gần nhất. |
| Lãi suất giao ngay | Spot rate | Lãi suất zero-coupon cho một kỳ hạn. |
| Lãi suất hiệu dụng năm | Effective annual rate (EAR) | Lãi suất sau khi tính ghép lãi: (1 + r/m)^m − 1. |
| Lãi suất kỳ hạn | Forward rate | Lãi suất ngầm định cho kỳ vay trong tương lai. |
| Lãi suất trung lập | Neutral rate | Lãi suất không kích thích cũng không kìm hãm kinh tế. |
| Lợi suất giữ | Holding period return (HPR) | (Giá cuối − giá đầu + thu nhập) ÷ giá đầu. |
| Lợi suất hiện hành | Current yield | Coupon năm ÷ giá. |
| Lợi suất theo thời gian | Time-weighted return (TWR) | Loại bỏ ảnh hưởng dòng tiền vào/ra; chuẩn đánh giá nhà quản lý. |
| Lợi suất theo tiền | Money-weighted return (MWR) | IRR của dòng tiền; chịu ảnh hưởng thời điểm nạp/ rút. |
| Lợi suất đến đáo hạn | Yield to maturity (YTM) | Lãi suất chiết khấu làm PV dòng tiền bằng giá trái phiếu. |
| Lợi thế thương mại | Goodwill | Phần giá mua vượt giá trị hợp lý tài sản ròng xác định được. |
| Mua bán lại | Repo | Bán chứng khoán kèm cam kết mua lại, thực chất là vay có bảo đảm. |
| Mô hình Black–Scholes–Merton | Black–Scholes–Merton (BSM) | Mô hình định giá quyền chọn châu Âu. |
| Mô hình chiết khấu cổ tức | Dividend discount model (DDM) | Giá trị cổ phiếu = PV cổ tức tương lai. |
| Mô hình Gordon | Gordon growth model | V = D₁/(r − g). |
| Mô hình nhân tố | Factor model | Giải thích lợi suất bằng các nhân tố rủi ro. |
| Mô hình nhị phân | Binomial model | Cây giá với hai nhánh để định giá quyền chọn/ trái phiếu. |
| Mô hình định giá tài sản vốn | Capital asset pricing model (CAPM) | E(R) = Rf + β(E(Rm) − Rf). |
| Mức sẵn sàng chịu rủi ro | Willingness to take risk | Thái độ tâm lý với rủi ro. |
| Ngang giá lãi suất có bảo hiểm | Covered interest rate parity (CIRP) | F/S = (1 + i_d)/(1 + i_f) nếu không có chênh lệch giá. |
| Ngang giá mua – bán | Put–call parity | c + X/(1+r)^T = p + S. |
| Ngang giá sức mua | Purchasing power parity (PPP) | Tỷ giá điều chỉnh theo chênh lệch lạm phát. |
| Nghĩa vụ ủy thác | Fiduciary duty | Nghĩa vụ hành động vì lợi ích tốt nhất của khách hàng, trung thành và cẩn trọng. |
| Nhập sau xuất trước | Last-in, first-out (LIFO) | Giả định hàng nhập sau bán trước; cho COGS cao khi giá tăng. |
| Nhập trước xuất trước | First-in, first-out (FIFO) | Giả định hàng nhập trước bán trước. |
| Pha loãng EPS | Dilutive | Thương vụ làm EPS của bên mua giảm. |
| Phân bổ rủi ro cân bằng | Risk parity | Phân bổ sao cho đóng góp rủi ro các tài sản bằng nhau. |
| Phân bổ tài sản chiến lược | Strategic asset allocation (SAA) | Tỷ trọng dài hạn mục tiêu. |
| Phân bổ tài sản chiến thuật | Tactical asset allocation (TAA) | Lệch ngắn hạn so với SAA. |
| Phân phối chuẩn | Normal distribution | Phân phối hình chuông đối xứng xác định bởi trung bình và σ. |
| Phân rã hiệu suất | Performance attribution | Phân tích nguồn gốc lợi suất chủ động. |
| Phân tích DuPont | DuPont analysis | Tách ROE thành biên lợi nhuận, vòng quay tài sản, đòn bẩy. |
| Phí hiệu suất | Carried interest | Phần lợi nhuận GP nhận sau khi vượt hurdle. |
| Phòng ngừa miễn nhiễm | Immunization | Khớp duration tài sản–nghĩa vụ để bảo vệ trước thay đổi lãi suất. |
| Phương sai thay đổi | Heteroskedasticity | Phương sai sai số không đồng nhất. |
| Quy tắc chi tiêu Yale | Yale spending rule | Kết hợp chi tiêu năm trước điều chỉnh lạm phát và tỷ lệ theo giá trị quỹ. |
| Quyền chọn | Option | Quyền (không phải nghĩa vụ) mua/ bán tài sản ở giá thực hiện. |
| Quyền chọn bán | Put option | Quyền bán tài sản ở giá thực hiện. |
| Quyền chọn mua | Call option | Quyền mua tài sản ở giá thực hiện. |
| Quản trị công ty | Corporate governance | Hệ thống kiểm soát, trách nhiệm giữa HĐQT, ban điều hành, cổ đông. |
| R bình phương | R² | Tỷ lệ biến thiên của Y được giải thích bởi mô hình. |
| Rủi ro trả nợ trước | Prepayment risk | Rủi ro người vay trả nợ sớm ở MBS. |
| Sai lầm loại I | Type I error | Bác bỏ H₀ đúng; xác suất = mức ý nghĩa α. |
| Sai lầm loại II | Type II error | Không bác bỏ H₀ sai; xác suất β, power = 1 − β. |
| Sai số chuẩn | Standard error | Độ lệch chuẩn của trung bình mẫu: σ/√n. |
| Sai số theo dõi | Tracking error | Độ lệch chuẩn của lợi suất chủ động. |
| Soft dollars | Soft dollars | Hoa hồng giao dịch dùng trả cho nghiên cứu/ dịch vụ; phải có lợi cho khách hàng và công bố. |
| Thiên kiến neo | Anchoring | Quá phụ thuộc vào thông tin ban đầu. |
| Thiên kiến tự tin quá mức | Overconfidence | Đánh giá quá cao kiến thức và khả năng dự báo. |
| Thiếu hụt thực thi | Implementation shortfall | Chênh lệch giữa danh mục lý thuyết và thực tế do chi phí giao dịch. |
| Thiểu số độc quyền | Oligopoly | Vài người bán lớn phụ thuộc lẫn nhau. |
| Thu nhập thặng dư | Residual income (RI) | Lợi nhuận trừ chi phí vốn chủ sở hữu. |
| Thuế hoãn lại | Deferred tax | Chênh lệch tạm thời giữa kế toán và thuế. |
| Thông tin trọng yếu chưa công bố | Material nonpublic information (MNPI) | Thông tin có thể ảnh hưởng đáng kể đến giá và chưa công khai; cấm giao dịch dựa vào hoặc tiết lộ. |
| Thặng dư người tiêu dùng | Consumer surplus | Chênh lệch giữa mức sẵn lòng trả và giá thực trả. |
| Thị trường hiệu quả | Efficient market hypothesis (EMH) | Giá phản ánh thông tin: dạng yếu, bán mạnh, mạnh. |
| Tiêu chuẩn đạo đức và hành xử nghề nghiệp | Code & Standards | Bộ quy tắc của CFA Institute gồm 7 Standards: Professionalism, Integrity of Capital Markets, Duties to Clients, Duties to Employers, Investment Analysis, Conflicts of Interest, Responsibilities as Member/Candidate. |
| Trái phiếu có quyền mua lại | Callable bond | Người phát hành có quyền mua lại sớm. |
| Tách biệt thông tin | Firewall / Information barrier | Rào chắn ngăn thông tin nhạy cảm lan giữa các bộ phận để quản lý xung đột lợi ích. |
| Tính phù hợp | Suitability | Khuyến nghị đầu tư phải phù hợp mục tiêu, rủi ro, ràng buộc của khách hàng (IPS). |
| Tăng EPS ngay | Accretive | Thương vụ làm EPS của bên mua tăng. |
| Tổn thất vô ích | Deadweight loss | Mất mát phúc lợi do méo mó thị trường (thuế, độc quyền). |
| Tổng sản phẩm quốc nội | Gross domestic product (GDP) | Giá trị thị trường hàng hóa dịch vụ cuối cùng sản xuất trong nước. |
| Tự tương quan | Serial correlation | Sai số tương quan theo thời gian. |
| Tỷ suất hoàn vốn nội bộ | Internal rate of return (IRR) | Lãi suất làm NPV bằng 0. |
| Tỷ suất vốn hóa | Cap rate | NOI ÷ giá trị bất động sản. |
| Vốn tư nhân | Private equity (PE) | Đầu tư vốn vào công ty chưa niêm yết. |
| Đa cộng tuyến | Multicollinearity | Biến độc lập tương quan mạnh với nhau; làm sai số chuẩn tăng. |
| Đường biên hiệu quả | Efficient frontier | Tập danh mục có lợi suất tối đa cho mỗi mức rủi ro. |
| Đường cong lợi suất | Yield curve | Quan hệ lợi suất theo kỳ hạn. |
| Đường thị trường chứng khoán | Security market line (SML) | Quan hệ lợi suất yêu cầu theo beta. |
| Đường thị trường vốn | Capital market line (CML) | Đường kết hợp tài sản phi rủi ro và danh mục thị trường. |
| Đầu tư thay thế | Alternative investments | Bất động sản, PE, hedge fund, hàng hóa, hạ tầng. |
| Đầu tư theo nghĩa vụ | Liability-driven investing (LDI) | Thiết kế danh mục để đáp ứng nghĩa vụ. |
| Định lý Bayes | Bayes' theorem | Cập nhật xác suất dựa trên thông tin mới. |
| Định lý giới hạn trung tâm | Central limit theorem (CLT) | Trung bình mẫu lớn xấp xỉ phân phối chuẩn bất kể phân phối gốc. |
| Đối tác hạn chế | Limited partner (LP) | Nhà đầu tư góp vốn vào quỹ PE. |
| Đối tác quản lý | General partner (GP) | Người quản lý quỹ PE. |
| Độ co giãn của cầu | Price elasticity of demand | Phần trăm thay đổi lượng cầu ÷ phần trăm thay đổi giá. |
| Độ lệch | Skewness | Mức bất đối xứng của phân phối. |
| Độ lệch chuẩn | Standard deviation | Căn bậc hai phương sai, đo độ phân tán. |
| Độ lồi | Convexity | Mức độ cong của quan hệ giá–lợi suất. |
| Độ nhọn | Kurtosis | Mức đuôi dày so với phân phối chuẩn; excess kurtosis = kurtosis − 3. |
| Độc quyền | Monopoly | Một người bán; có quyền định giá, sản lượng thấp hơn cạnh tranh. |