CFA® Level I → III
Trang chủ / Phần 4 · Level II / Module 24
💰 Module 24 / 34 · 2,5 tuần Level II

Level II · Equity Valuation: FCFF/FCFE, Residual Income, định giá tương đối và công ty tư nhân

Mô hình dòng tiền chiết khấu (FCFF, FCFE), giá trị cuối kỳ, mô hình nhiều giai đoạn, residual income, định giá bằng bội số, định giá công ty tư nhân (discount for lack of control/marketability) và các bẫy khi chọn mô hình.

FCFF/FCFEResidual incomeTerminal valuePrivate firms
📌 Vì sao module này quan trọng

Equity Valuation là topic nặng nhất của Level II (khoảng 10–15% mỗi kỳ). Thành thạo FCFF/FCFE và residual income, cùng cách chọn mô hình theo đặc điểm công ty, là chìa khoá điểm cao.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Tính FCFF và FCFE từ các báo cáo
  • Dùng DCF nhiều giai đoạn và tính giá trị cuối kỳ
  • Áp dụng residual income model và so sánh với DDM/ DCF
  • Chọn mô hình theo đặc điểm công ty
  • Định giá công ty tư nhân với các chiết khấu phù hợp

🟡 FCFF và FCFE

FCFF = NI + NCC + Int(1 − t) − FCInv − WCInv FCFF = CFO + Int(1 − t) − FCInv
FCFE = CFO − FCInv + Net borrowing FCFE = FCFF − Int(1 − t) + Net borrowing
FCFFFCFE
Dòng tiền thuộc vềMọi nhà cung cấp vốn (nợ + vốn chủ)Chỉ cổ đông
Tỷ lệ chiết khấuWACCChi phí vốn chủ r_e
Kết quảGiá trị doanh nghiệp (EV) → trừ nợ + tiền → vốn chủGiá trị vốn chủ trực tiếp
Phù hợp khiCấu trúc vốn thay đổi/ đòn bẩy caoCấu trúc vốn ổn định
  • NCC = non-cash charges (khấu hao...).
  • WCInv = tăng đầu tư vốn lưu động (không phải tiền).
  • Kiểm tra: FCFE hoặc FCFF âm dài hạn không phù hợp mô hình đơn giản.

🔴 DCF đầy đủ: một ví dụ

FCFF dự báo 5 năm: [100, 108, 116, 124, 132]; WACC = 9%; tăng trưởng dài hạn g = 3%. PV 5 năm = 445,85. Giá trị cuối kỳ (cuối năm 5) = 132×1,03 ÷ (0,09 − 0,03) = 2.266,00; PV = 1.472,74. EV = 1.918,60. Trừ nợ 400, cộng tiền 50 → vốn chủ = 1.568,60 → 15,69 mỗi cổ phiếu (100 cổ phiếu).

PV của FCFF từng năm85.386.788.189.590.892.211.82.63.44.25NămPVPV FCFF
Bẫy giá trị cuối kỳ

Giá trị cuối kỳ chiếm 77% EV trong ví dụ này; vì vậy sai nhỏ ở g hoặc WACC làm lệch lớn. Luôn kiểm tra tính nhất quán (g ≤ tăng trưởng danh nghĩa dài hạn, ROIC hợp lý).

  • Terminal value: Gordon (FCFF_{n+1}/(WACC − g)) hoặc bội số thoát (exit multiple, ví dụ EV/EBITDA).
  • Nhiều giai đoạn: giai đoạn tăng trưởng cao → chuyển tiếp → ổn định.
  • Chọn FCFE khi nợ của công ty dự kiến ổn định theo tỷ lệ mục tiêu.

🔴 Residual income (RI)

RI_t = NI_t − r_e × B_{t−1} = (ROE_t − r_e) × B_{t−1} V0 = B0 + Σ RI_t ÷ (1 + r_e)^t

B0 = 100; ROE = 15%; r_e = 10% → RI năm 1 = (0,15 − 0,10) × 100 = 5,0. Nếu RI duy trì vĩnh viễn (persistence = 1) thì V0 = B0 + RI ÷ r = 100 + 5 ÷ 0,10 = 150,0; nếu RI giảm dần (persistence thấp), giá trị thấp hơn.

  • RI phù hợp khi: công ty không trả cổ tức, FCF âm, báo cáo tài chính chất lượng tốt (clean surplus).
  • Ưu điểm: giá trị chủ yếu nằm ở B0 (ít nhạy với giá trị cuối kỳ); nhược: phụ thuộc kế toán.
  • Persistence factor ω: RI_t+1 = ω × RI_t; ω = 1 vĩnh viễn, ω = 0 biến mất ngay.
  • Nếu ROE > r_e thì P/B > 1.

🟡 Chọn mô hình và công ty tư nhân

Đặc điểm công tyMô hình nên dùng
Trả cổ tức ổn định, chính sách rõ ràngDDM
Không cổ tức, tăng trưởng, FCF dươngFCFE/ FCFF
Đòn bẩy thay đổi nhiềuFCFF
FCF âm, nhiều tài sản hữu hình, báo cáo tốtResidual income
So sánh nhanhBội số (P/E, EV/EBITDA, P/B)
  • Private company: dùng capitalized cash flow/ DCF với tỷ suất chiết khấu cao hơn; discount for lack of marketability (DLOM) và discount for lack of control (DLOC) (hoặc premium kiểm soát).
  • Giá trị chiến lược vs giá trị thị trường.
  • Đánh giá giả định: tăng trưởng, biên, ROIC, chu kỳ.

⚫ Cực khó: các lỗi thường gặp

  • Quên cộng giá trị cuối kỳ hoặc quên chiết khấu nó.
  • Dùng WACC cho FCFE hoặc r_e cho FCFF.
  • Tính FCFF nhưng trừ nợ hai lần.
  • Nhầm B0 sổ sách và giá trị hợp lý trong RI.
  • Quên điều chỉnh thuế khi dùng Int(1 − t).
  • Chọn g > tăng trưởng danh nghĩa nền kinh tế.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Dùng WACC để chiết khấu FCFE

Vì sao nguy hiểm: Sai tỷ lệ chiết khấu.

Cách làm đúng: FCFE → r_e; FCFF → WACC.

❌ Quên chiết khấu giá trị cuối kỳ

Vì sao nguy hiểm: Giá trị gấp nhiều lần.

Cách làm đúng: PV = TV ÷ (1 + r)^N.

❌ Bỏ qua điều chỉnh thuế của lãi vay

Vì sao nguy hiểm: Sai FCFF.

Cách làm đúng: Int(1 − t).

❌ Dùng RI khi kế toán kém chất lượng

Vì sao nguy hiểm: Kết quả vô nghĩa.

Cách làm đúng: Kiểm tra clean surplus.

❌ Quên DLOM/ DLOC với công ty tư nhân

Vì sao nguy hiểm: Định giá cao.

Cách làm đúng: Áp dụng chiết khấu phù hợp.

❌ Chọn mô hình không phù hợp (ví dụ DDM cho công ty không cổ tức)

Vì sao nguy hiểm: Giá trị bằng 0.

Cách làm đúng: Chọn theo bảng.

📌 Cần nhớ
  • FCFF chiết khấu bằng WACC → EV; FCFE bằng r_e → vốn chủ.
  • RI = (ROE − r_e) × B_{t−1}; V0 = B0 + PV(RI).
  • Giá trị cuối kỳ thường là phần lớn giá trị: kiểm tra g, WACC.
  • Công ty tư nhân: DLOM, DLOC.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. FCFF được chiết khấu bằng:
A. Chi phí vốn chủ
B. WACC
C. Lãi suất phi rủi ro
Đáp án: B. FCFF thuộc mọi nhà cung cấp vốn.
2. B0 = 100, ROE = 15%, r_e = 10%. Residual income năm 1:
A. 15
B. 5,0
C. 10
Đáp án: B. (15% − 10%) × 100 = 5.
3. FCFF năm 5 = 132, WACC = 9%, g = 3%. TV tại cuối năm 5:
A. 1.511
B. 2.266
C. 1.466
Đáp án: B. 132×1,03 ÷ 0,06 ≈ 2.266.
4. Công ty không cổ tức, FCF âm, tài sản hữu hình lớn. Mô hình phù hợp nhất:
A. DDM
B. Residual income
C. FCFE
Đáp án: B. RI không cần FCF hoặc cổ tức dương.
5. Để định giá cổ phần thiểu số của một công ty tư nhân, thường điều chỉnh bằng:
A. DLOM và DLOC
B. Premium kiểm soát
C. Không điều chỉnh
Đáp án: A. Thiếu thanh khoản, thiếu kiểm soát.
6. Nếu ROE luôn bằng r_e (RI = 0 mọi kỳ), giá trị cổ phiếu theo RI model bằng:
A. Gấp đôi B0
B. B0 (giá trị sổ sách)
C. 0
Đáp án: B. Không có residual income → V0 = B0.

🏋️ Bài tập thực hành

Xây mô hình DCF + RI cho một công ty

Dự báo 5 năm, tính FCFF, WACC, giá trị cuối kỳ (Gordon và exit multiple), rồi RI. So sánh ba kết quả (DCF, RI, bội số) và giải thích chênh lệch.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Tính FCFF/ FCFE
  • DCF + giá trị cuối kỳ
  • Tính RI và persistence
  • Chọn mô hình theo đặc điểm
  • Hoàn thành mô hình ba phương pháp
Lưu ý quan trọng: CFA® và Chartered Financial Analyst® là nhãn hiệu của CFA Institute. Khoá này là tài liệu bổ trợ độc lập, không được CFA Institute bảo trợ hay liên kết, và không thay thế giáo trình chính thức, Learning Outcome Statements (LOS) và ngân hàng câu hỏi chính thức. Không ai có thể bảo đảm bạn đậu: kết quả phụ thuộc chủ yếu vào số giờ bạn tự học và luyện đề. Công thức, trọng số, định dạng thi, chương trình học và chính sách thay đổi hằng năm; hãy đối chiếu với thông tin mới nhất của CFA Institute. Mọi số liệu/công ty trong ví dụ là giả định; câu hỏi luyện tập do tác giả tự soạn, không phải đề thi thật.