CFA® Level I → III
Trang chủ / Phần 3 · Level I: Investments / Module 15
💹 Module 15 / 34 · 1,5 tuần Level I

Equity II: Định giá cổ phiếu — DDM, P/E, EV/EBITDA và phân tích ngành

Dividend discount model (Gordon, hai giai đoạn), P/E justified, P/B, P/S, EV/EBITDA, phương pháp tài sản và sum-of-the-parts, phân tích ngành (Porter's Five Forces, chiến lược cạnh tranh) và các nguyên tắc dự báo.

DDMP/EEV/EBITDAPorter
📌 Vì sao module này quan trọng

Định giá là trái tim của Level II. Ở Level I bạn học các công thức cơ bản; nắm chắc DDM và justified multiples giúp các phần sau nhẹ nhàng, và là chủ đề có nhiều câu tính toán.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Áp dụng DDM Gordon và hai giai đoạn
  • Tính justified P/E (trailing/ leading) và các bội số khác
  • Tính EV và EV/EBITDA
  • Phân biệt các phương pháp định giá và khi nào dùng
  • Áp dụng Porter's Five Forces

🟢 DDM: giá trị = dòng cổ tức chiết khấu

Gordon growth: V0 = D1 ÷ (r − g) = D0(1 + g) ÷ (r − g) r ngầm định = D1/P0 + g

D0 = 2.0; g = 4%; r = 10% → D1 = 2,08; V0 = 2,08 ÷ 0,06 = 34,67.

Giá trị V0 rất nhạy với g khi r cố định (D0 = 2, r = 10%)4.1650.19614218823401.83.65.47.29g (%)V0
Khi g tiến gần r, giá trị tăng vọt (không bền). Giả định g bền vững mãi mãi nên g ≤ tăng trưởng danh nghĩa dài hạn của nền kinh tế.

Hai giai đoạn: D0 = 2; tăng trưởng 15% trong 3 năm, sau đó 5% mãi mãi; r = 10%. PV cổ tức 3 năm đầu = 6,56; D3 = 3,04; giá trị cuối kỳ tại t=3 = D3×1,05 ÷ (0,10 − 0,05) = 63,88; PV = 47,99 → V0 = 54,55.

🟡 Bội số định giá

Justified trailing P/E = payout × (1 + g) ÷ (r − g) Justified leading P/E = payout ÷ (r − g)

Payout 40%, g = 4%, r = 10% → trailing P/E = 0,4×1,04 ÷ 0,06 = 6,93; leading P/E = 0,4 ÷ 0,06 = 6,67.

Bội sốƯuNhượcDùng khi
P/EPhổ biến, gắn với lợi nhuậnEPS âm, nhiều khoản bất thường, khác biệt kế toánCông ty lãi ổn định
P/BHữu ích cho tài chính, tài sản hữu hìnhGiá trị vô hình, khác biệt kế toánNgân hàng, bảo hiểm
P/SDoanh thu ít bị bóp méo, dùng khi lỗBỏ qua biên lợi nhuậnCông ty tăng trưởng chưa lãi
P/CFKhó thao túng hơn EPSNhiều định nghĩa CFSo sánh chất lượng
EV/EBITDATrung lập cấu trúc vốn, khác biệt khấu haoBỏ qua CapExSo sánh công ty khác nợ
Dividend yieldThu nhập hiện tạiBỏ qua tăng trưởngCổ phiếu thu nhập
EV = Vốn hoá + Nợ + Cổ phiếu ưu đãi + Lợi ích cổ đông thiểu số − Tiền và đầu tư ngắn hạn

Ví dụ: vốn hoá 900, nợ 300, tiền 100, EBITDA 140 → EV = 900 + 300 − 100 = 1.100 → EV/EBITDA = 7,86.

  • Method of comparables: so sánh với công ty tương đồng hoặc với chính lịch sử, điều chỉnh theo tăng trưởng/ rủi ro.
  • Earnings yield = E/P; PEG = P/E ÷ g.

🔴 Phương pháp tài sản và sum-of-the-parts

  • Asset-based valuation: giá trị tài sản trừ nợ (hợp lý cho công ty nhiều tài sản hữu hình, thanh lý); điều chỉnh giá trị sổ sách về giá trị thị trường.
  • Sum-of-the-parts: định giá từng bộ phận rồi cộng; trừ chi phí đầu mối (holding discount).
  • Công ty tăng trưởng không cổ tức: dùng FCFE/ FCFF (Level II) hoặc bội số.
  • Điều chỉnh cho kiểm soát (control premium) và thanh khoản (discount for lack of marketability) khi định giá công ty tư nhân.

🟡 Phân tích ngành và công ty

Porter's Five ForcesÝ nghĩaCao → lợi nhuận ngành
Threat of new entrantsRào cản gia nhậpThấp → áp lực
Bargaining power of suppliersQuyền lực nhà cung cấpCao → bất lợi
Bargaining power of buyersQuyền lực người muaCao → bất lợi
Threat of substitutesSản phẩm thay thếCao → bất lợi
Rivalry among competitorsCạnh tranh trong ngànhCao → bất lợi
  • Chiến lược cạnh tranh: cost leadership vs differentiation (Porter), focus.
  • Vòng đời ngành: embryonic, growth, shakeout, mature, decline.
  • Cyclical vs defensive, growth vs mature; công thức dự báo: top-down (vĩ mô → ngành → công ty) và bottom-up.

⚫ Cực khó: bẫy định giá

  • Quên rằng DDM Gordon cần r > g; g lớn hơn r phá vỡ công thức.
  • Dùng D1 thay vì D0 (hoặc ngược lại): V0 = D1/(r − g).
  • Nhầm trailing và leading P/E: leading dùng E1.
  • EV phải trừ tiền và cộng nợ; so sánh với EBITDA (tử số khớp mẫu số).
  • Không nhất quán dòng tiền–tỷ lệ chiết khấu: FCFF dùng WACC, FCFE dùng chi phí vốn chủ.
  • Bội số cao không đồng nghĩa ‘đắt’: có thể phản ánh tăng trưởng/ rủi ro thấp.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Dùng D0 trong tử số của Gordon

Vì sao nguy hiểm: Giá trị thấp hơn (thiếu 1 + g).

Cách làm đúng: V0 = D1/(r − g).

❌ Chọn r < g

Vì sao nguy hiểm: Giá trị âm hoặc vô nghĩa.

Cách làm đúng: r luôn > g.

❌ So sánh P/E giữa công ty khác tăng trưởng/ rủi ro

Vì sao nguy hiểm: Kết luận sai.

Cách làm đúng: Điều chỉnh hoặc dùng PEG.

❌ Tính EV thiếu cộng nợ/ trừ tiền

Vì sao nguy hiểm: Sai bội số.

Cách làm đúng: EV = vốn hoá + nợ − tiền.

❌ Dùng P/E cho công ty lỗ

Vì sao nguy hiểm: EPS âm vô nghĩa.

Cách làm đúng: Dùng P/S, EV/Sales.

❌ Quên trọng số cuối kỳ trong DDM hai giai đoạn

Vì sao nguy hiểm: Bỏ ~90% giá trị.

Cách làm đúng: Cộng PV giá trị cuối kỳ.

📌 Cần nhớ
  • V0 = D1/(r − g); hai giai đoạn thêm giá trị cuối kỳ.
  • Justified P/E: trailing = payout(1 + g)/(r − g).
  • EV = vốn hoá + nợ − tiền; EV/EBITDA trung lập cấu trúc vốn.
  • Porter: 5 lực lượng quyết định lợi nhuận ngành.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. D0 = 2, g = 4%, r = 10%. V0 theo Gordon:
A. 20,00
B. 34,67
C. 34,67
Đáp án: B. 2×1,04 ÷ 0,06 = 34,67.
2. Payout 40%, g = 4%, r = 10%. Justified leading P/E:
A. 6,93
B. 6,67
C. 10,0
Đáp án: B. 0,4 ÷ 0,06 = 6,67.
3. Vốn hoá 900, nợ 300, tiền 100, EBITDA 140. EV/EBITDA:
A. 7,86
B. 6,43
C. 8,57
Đáp án: A. EV = 1.100 → 1.100 ÷ 140 = 7,86.
4. Bội số nào phù hợp nhất với công ty có EPS âm?
A. P/E
B. P/S
C. PEG
Đáp án: B. P/S dùng được khi lỗ.
5. Theo Porter, nhà cung cấp có quyền lực cao làm:
A. Tăng lợi nhuận ngành
B. Giảm lợi nhuận ngành
C. Không ảnh hưởng
Đáp án: B. Quyền lực nhà cung cấp cao làm tăng chi phí.
6. Giá trị cuối kỳ trong DDM hai giai đoạn được tính bằng:
A. D1/(r − g_dài hạn) tại cuối giai đoạn đầu
B. D0/r
C. Trung bình cổ tức
Đáp án: A. Gordon tại thời điểm chuyển tiếp rồi chiết khấu về hiện tại.

🏋️ Bài tập thực hành

Bảng định giá 3 phương pháp

Chọn một công ty trả cổ tức. Tính giá trị theo Gordon, hai giai đoạn và justified P/E; so với giá thị trường. Lập bảng độ nhạy theo (r, g).

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Tính Gordon & hai giai đoạn
  • Tính justified P/E
  • Tính EV/EBITDA
  • Phân tích 5 forces
  • Hoàn thành bảng độ nhạy
Lưu ý quan trọng: CFA® và Chartered Financial Analyst® là nhãn hiệu của CFA Institute. Khoá này là tài liệu bổ trợ độc lập, không được CFA Institute bảo trợ hay liên kết, và không thay thế giáo trình chính thức, Learning Outcome Statements (LOS) và ngân hàng câu hỏi chính thức. Không ai có thể bảo đảm bạn đậu: kết quả phụ thuộc chủ yếu vào số giờ bạn tự học và luyện đề. Công thức, trọng số, định dạng thi, chương trình học và chính sách thay đổi hằng năm; hãy đối chiếu với thông tin mới nhất của CFA Institute. Mọi số liệu/công ty trong ví dụ là giả định; câu hỏi luyện tập do tác giả tự soạn, không phải đề thi thật.