Equity II: Định giá cổ phiếu — DDM, P/E, EV/EBITDA và phân tích ngành
Dividend discount model (Gordon, hai giai đoạn), P/E justified, P/B, P/S, EV/EBITDA, phương pháp tài sản và sum-of-the-parts, phân tích ngành (Porter's Five Forces, chiến lược cạnh tranh) và các nguyên tắc dự báo.
Định giá là trái tim của Level II. Ở Level I bạn học các công thức cơ bản; nắm chắc DDM và justified multiples giúp các phần sau nhẹ nhàng, và là chủ đề có nhiều câu tính toán.
🎯 Mục tiêu học tập
- Áp dụng DDM Gordon và hai giai đoạn
- Tính justified P/E (trailing/ leading) và các bội số khác
- Tính EV và EV/EBITDA
- Phân biệt các phương pháp định giá và khi nào dùng
- Áp dụng Porter's Five Forces
🟢 DDM: giá trị = dòng cổ tức chiết khấu
D0 = 2.0; g = 4%; r = 10% → D1 = 2,08; V0 = 2,08 ÷ 0,06 = 34,67.
Hai giai đoạn: D0 = 2; tăng trưởng 15% trong 3 năm, sau đó 5% mãi mãi; r = 10%. PV cổ tức 3 năm đầu = 6,56; D3 = 3,04; giá trị cuối kỳ tại t=3 = D3×1,05 ÷ (0,10 − 0,05) = 63,88; PV = 47,99 → V0 = 54,55.
🟡 Bội số định giá
Payout 40%, g = 4%, r = 10% → trailing P/E = 0,4×1,04 ÷ 0,06 = 6,93; leading P/E = 0,4 ÷ 0,06 = 6,67.
| Bội số | Ưu | Nhược | Dùng khi |
|---|---|---|---|
| P/E | Phổ biến, gắn với lợi nhuận | EPS âm, nhiều khoản bất thường, khác biệt kế toán | Công ty lãi ổn định |
| P/B | Hữu ích cho tài chính, tài sản hữu hình | Giá trị vô hình, khác biệt kế toán | Ngân hàng, bảo hiểm |
| P/S | Doanh thu ít bị bóp méo, dùng khi lỗ | Bỏ qua biên lợi nhuận | Công ty tăng trưởng chưa lãi |
| P/CF | Khó thao túng hơn EPS | Nhiều định nghĩa CF | So sánh chất lượng |
| EV/EBITDA | Trung lập cấu trúc vốn, khác biệt khấu hao | Bỏ qua CapEx | So sánh công ty khác nợ |
| Dividend yield | Thu nhập hiện tại | Bỏ qua tăng trưởng | Cổ phiếu thu nhập |
Ví dụ: vốn hoá 900, nợ 300, tiền 100, EBITDA 140 → EV = 900 + 300 − 100 = 1.100 → EV/EBITDA = 7,86.
- Method of comparables: so sánh với công ty tương đồng hoặc với chính lịch sử, điều chỉnh theo tăng trưởng/ rủi ro.
- Earnings yield = E/P; PEG = P/E ÷ g.
🔴 Phương pháp tài sản và sum-of-the-parts
- Asset-based valuation: giá trị tài sản trừ nợ (hợp lý cho công ty nhiều tài sản hữu hình, thanh lý); điều chỉnh giá trị sổ sách về giá trị thị trường.
- Sum-of-the-parts: định giá từng bộ phận rồi cộng; trừ chi phí đầu mối (holding discount).
- Công ty tăng trưởng không cổ tức: dùng FCFE/ FCFF (Level II) hoặc bội số.
- Điều chỉnh cho kiểm soát (control premium) và thanh khoản (discount for lack of marketability) khi định giá công ty tư nhân.
🟡 Phân tích ngành và công ty
| Porter's Five Forces | Ý nghĩa | Cao → lợi nhuận ngành |
|---|---|---|
| Threat of new entrants | Rào cản gia nhập | Thấp → áp lực |
| Bargaining power of suppliers | Quyền lực nhà cung cấp | Cao → bất lợi |
| Bargaining power of buyers | Quyền lực người mua | Cao → bất lợi |
| Threat of substitutes | Sản phẩm thay thế | Cao → bất lợi |
| Rivalry among competitors | Cạnh tranh trong ngành | Cao → bất lợi |
- Chiến lược cạnh tranh: cost leadership vs differentiation (Porter), focus.
- Vòng đời ngành: embryonic, growth, shakeout, mature, decline.
- Cyclical vs defensive, growth vs mature; công thức dự báo: top-down (vĩ mô → ngành → công ty) và bottom-up.
⚫ Cực khó: bẫy định giá
- Quên rằng DDM Gordon cần r > g; g lớn hơn r phá vỡ công thức.
- Dùng D1 thay vì D0 (hoặc ngược lại): V0 = D1/(r − g).
- Nhầm trailing và leading P/E: leading dùng E1.
- EV phải trừ tiền và cộng nợ; so sánh với EBITDA (tử số khớp mẫu số).
- Không nhất quán dòng tiền–tỷ lệ chiết khấu: FCFF dùng WACC, FCFE dùng chi phí vốn chủ.
- Bội số cao không đồng nghĩa ‘đắt’: có thể phản ánh tăng trưởng/ rủi ro thấp.
⚠️ Sai lầm thường mắc
Vì sao nguy hiểm: Giá trị thấp hơn (thiếu 1 + g).
Cách làm đúng: V0 = D1/(r − g).
Vì sao nguy hiểm: Giá trị âm hoặc vô nghĩa.
Cách làm đúng: r luôn > g.
Vì sao nguy hiểm: Kết luận sai.
Cách làm đúng: Điều chỉnh hoặc dùng PEG.
Vì sao nguy hiểm: Sai bội số.
Cách làm đúng: EV = vốn hoá + nợ − tiền.
Vì sao nguy hiểm: EPS âm vô nghĩa.
Cách làm đúng: Dùng P/S, EV/Sales.
Vì sao nguy hiểm: Bỏ ~90% giá trị.
Cách làm đúng: Cộng PV giá trị cuối kỳ.
- V0 = D1/(r − g); hai giai đoạn thêm giá trị cuối kỳ.
- Justified P/E: trailing = payout(1 + g)/(r − g).
- EV = vốn hoá + nợ − tiền; EV/EBITDA trung lập cấu trúc vốn.
- Porter: 5 lực lượng quyết định lợi nhuận ngành.
🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)
1. D0 = 2, g = 4%, r = 10%. V0 theo Gordon:
A. 20,00
B. 34,67
C. 34,67
2. Payout 40%, g = 4%, r = 10%. Justified leading P/E:
A. 6,93
B. 6,67
C. 10,0
3. Vốn hoá 900, nợ 300, tiền 100, EBITDA 140. EV/EBITDA:
A. 7,86
B. 6,43
C. 8,57
4. Bội số nào phù hợp nhất với công ty có EPS âm?
A. P/E
B. P/S
C. PEG
5. Theo Porter, nhà cung cấp có quyền lực cao làm:
A. Tăng lợi nhuận ngành
B. Giảm lợi nhuận ngành
C. Không ảnh hưởng
6. Giá trị cuối kỳ trong DDM hai giai đoạn được tính bằng:
A. D1/(r − g_dài hạn) tại cuối giai đoạn đầu
B. D0/r
C. Trung bình cổ tức
🏋️ Bài tập thực hành
Chọn một công ty trả cổ tức. Tính giá trị theo Gordon, hai giai đoạn và justified P/E; so với giá thị trường. Lập bảng độ nhạy theo (r, g).
📚 Tài nguyên học tập
- CFA Institute — Equity InvestmentsLOS chính thứcChính thức
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Tính Gordon & hai giai đoạn
- Tính justified P/E
- Tính EV/EBITDA
- Phân tích 5 forces
- Hoàn thành bảng độ nhạy