Level III · Fixed Income Portfolio Management: LDI, Immunization, chiến lược đường cong, quyền chọn nhúng và overlays
Quản lý danh mục trái phiếu: chỉ số và phương pháp lấy mẫu, chiến lược chủ động (duration, đường cong, tín dụng, rolldown), immunization (duration matching), cash-flow matching, LDI và contingent immunization, dùng futures/swaps để điều chỉnh duration và rủi ro.
Fixed Income PM ở Level III là bài toán ghép tài sản – nghĩa vụ. Bạn cần tính được điều kiện immunization, so sánh barbell/bullet/ladder và chỉ ra cách dùng derivatives điều chỉnh duration một cách chính xác.
🎯 Mục tiêu học tập
- Mô tả và so sánh các cách tiếp cận với chỉ số trái phiếu
- Tính lợi suất kỳ vọng từ rolldown và quan điểm đường cong
- Xây dựng immunization và kiểm tra điều kiện
- So sánh cash-flow matching, duration matching và contingent immunization
- Dùng futures để đạt duration mục tiêu
🔴 Chủ động vs thụ động và rủi ro so với chỉ số
- Pure indexing (mua toàn bộ): khó với trái phiếu (hàng nghìn mã, thanh khoản thấp) → dùng stratified sampling/ cell approach/ optimization.
- Enhanced indexing: bám sát index nhưng thêm quan điểm nhỏ (duration, curve, spread).
- Active: lệch rõ ràng theo quan điểm lãi suất, đường cong, tín dụng, quyền chọn.
- Các nguồn rủi ro so với index: chênh lệch duration, key rate duration, spread duration, sector/ quality, issue-specific.
🔴 Rolldown và chiến lược đường cong
Trái phiếu 5 năm coupon 4% (hằng năm), YTM 4,5% → giá 97,805. Nếu đường cong không đổi, sau 1 năm trái phiếu còn 4 năm với YTM 4,2% (đường dốc lên) → giá 99,277; tổng lợi suất ≈ (99,277 + 4) ÷ 97,805 − 1 = 5,60% (cao hơn YTM 4,5% nhờ rolldown).
| Chiến lược | Cấu trúc | Khi nào dùng | Convexity |
|---|---|---|---|
| Bullet | Tập trung ở một kỳ hạn giữa | Kỳ vọng đường cong dốc lên hoặc tăng độ dốc ở giữa | Thấp nhất |
| Barbell | Hai đầu kỳ hạn ngắn và dài | Kỳ vọng độ dốc thấp lại (flattening) hoặc muốn convexity | Cao nhất cho cùng duration |
| Ladder | Đều các kỳ hạn | Đơn giản, thanh khoản ổn định, tái đầu tư liên tục | Trung bình |
- Riding the yield curve: mua kỳ hạn dài hơn horizon để hưởng rolldown.
- Steepener/ flattener: quan điểm về độ dốc: bullet vs barbell theo duration-neutral.
- Barbell cùng duration có convexity cao hơn bullet nên tốt hơn khi lãi suất biến động mạnh (nhưng thường có yield thấp hơn).
🔴 Immunization
Nghĩa vụ 1.000.000 đến hạn sau 5 năm, lãi suất 4% → PV = 821.927, duration = 5. Danh mục gồm zero-coupon 3 năm và 8 năm: w₃×3 + (1 − w₃)×8 = 5 → w₃ = 60% (mua 493.156 zero 3 năm và 328.771 zero 8 năm).
Lãi suất tăng một lần lên 5%: giá trị tài sản = 783.741; giá trị nghĩa vụ = 783.526 → tài sản vẫn ≥ nghĩa vụ (chênh 215) nhờ convexity tài sản (barbell) lớn hơn.
| Phương pháp | Cách làm | Ưu/ Nhược |
|---|---|---|
| Cash-flow matching | Mua trái phiếu có dòng tiền khớp từng nghĩa vụ | Không cần tái cân bằng; chi phí cao, ít lựa chọn |
| Duration matching (immunization) | Khớp duration và PV | Linh hoạt; cần tái cân bằng, chỉ bảo vệ dịch chuyển song song nhỏ |
| Contingent immunization | Chủ động chừng nào tài sản còn vượt ‘sàn’ đủ bảo đảm; chạm sàn thì chuyển sang immunization | Cho phép giá trị gia tăng chủ động có kiểm soát |
| LDI | Thiết kế danh mục để bảo vệ funded status của nghĩa vụ (liability-driven) | Dùng swap/ trái phiếu dài, hedge ratio |
- Rủi ro immunization: dịch chuyển không song song, rủi ro tín dụng, lệch nghĩa vụ, chi phí tái cân bằng; giảm bằng key rate duration matching.
- Với nhiều nghĩa vụ: khớp duration tổng và PVBP (hoặc key rate durations).
🔴 Overlay bằng futures/ swaps và quyền chọn nhúng
Danh mục 100.000.000, MD = 6, mục tiêu 4; futures MD = 8, giá trị 110.000 → N = (4 − 6) ÷ 8 × 100.000.000 ÷ 110.000 = -227 (bán khoảng 227 hợp đồng để giảm duration).
- Swap lãi suất: chuyển thả nổi ↔ cố định để điều chỉnh duration mà không bán tài sản; payer swap giảm duration.
- Callable/ putable/ MBS: negative convexity ở lãi suất thấp; đánh giá bằng OAS, effective duration.
- Credit strategies: sector rotation, issue selection, spread duration, CDS để hedge/ tổng hợp tín dụng.
- Leverage bằng repo: tăng lợi suất nhưng khuếch đại rủi ro; chi phí repo và margin cần xét.
- Emerging-market debt: rủi ro tiền tệ, chính trị, thanh khoản.
⚫ Cực khó: các lỗi hay gặp
- Nhầm Macaulay duration (immunization) với modified duration.
- Quên điều kiện PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ.
- Nhầm barbell và bullet về convexity.
- Dùng modified duration không phù hợp cho trái phiếu có quyền chọn (dùng effective).
- Quên rằng immunization chỉ chống dịch chuyển song song một lần, chưa phòng ngừa tín dụng.
- Hiểu sai dấu: muốn giảm duration phải bán futures.
⚠️ Sai lầm thường mắc
Vì sao nguy hiểm: Immunization dùng Macaulay duration.
Cách làm đúng: Khớp Macaulay duration.
Vì sao nguy hiểm: Không đủ tài sản.
Cách làm đúng: PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ.
Vì sao nguy hiểm: Mua thay vì bán.
Cách làm đúng: Giảm duration → bán futures.
Vì sao nguy hiểm: Thường thấp hơn nhưng convexity cao hơn.
Cách làm đúng: Đánh đổi yield – convexity.
Vì sao nguy hiểm: Đánh giá thấp lợi suất kỳ vọng.
Cách làm đúng: Cộng rolldown nếu đường cong dốc.
Vì sao nguy hiểm: Chỉ bảo vệ lãi suất.
Cách làm đúng: Đánh giá thêm rủi ro tín dụng.
- Immunization: PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ + khớp Macaulay duration + convexity tài sản ≥ nghĩa vụ.
- Rolldown cộng thêm lợi suất khi đường cong dốc lên.
- Barbell: convexity cao hơn bullet cùng duration.
- Số futures = ΔDuration ÷ MD_f × (P ÷ F); giảm duration → bán.
🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)
1. Điều kiện nào KHÔNG thuộc immunization nghĩa vụ đơn?
A. PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ
B. Macaulay duration tài sản = duration nghĩa vụ
C. Lợi suất tài sản cao hơn lãi suất thị trường
2. Nghĩa vụ duration 5 năm; dùng zero 3 năm và 8 năm. Tỷ trọng zero 3 năm:
A. 40%
B. 60%
C. 50%
3. Để giảm duration của danh mục trái phiếu bằng futures lãi suất, bạn:
A. Mua futures
B. Bán futures
C. Không dùng futures
4. Cùng duration, so với bullet, barbell có:
A. Convexity thấp hơn
B. Convexity cao hơn
C. Giống nhau
5. Contingent immunization nghĩa là:
A. Luôn thụ động
B. Chủ động nhưng chuyển sang immunization nếu giá trị chạm ngưỡng sàn
C. Cash-flow matching
6. Riding the yield curve thu lợi từ:
A. Đường cong phẳng
B. Rolldown khi đường cong dốc lên
C. Lãi suất tăng
🏋️ Bài tập thực hành
Cho nghĩa vụ 3 dòng tiền ở năm 3, 7, 12. Tìm danh mục khớp PV và duration; tính tác động dịch chuyển song song ±100bp và độ dốc +50bp; đề xuất cách giảm rủi ro còn lại.
📚 Tài nguyên học tập
- CFA Institute — Level III Fixed IncomeLOS chính thứcChính thức
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Tính rolldown
- Thiết kế immunization
- So sánh barbell/ bullet/ ladder
- Tính số futures
- Hoàn thành bài LDI