CFA® Level I → III
Trang chủ / Phần 5 · Level III / Module 29
🛡️ Module 29 / 34 · 2,5 tuần Level III

Level III · Fixed Income Portfolio Management: LDI, Immunization, chiến lược đường cong, quyền chọn nhúng và overlays

Quản lý danh mục trái phiếu: chỉ số và phương pháp lấy mẫu, chiến lược chủ động (duration, đường cong, tín dụng, rolldown), immunization (duration matching), cash-flow matching, LDI và contingent immunization, dùng futures/swaps để điều chỉnh duration và rủi ro.

LDIImmunizationRolldownBarbell/BulletFutures overlay
📌 Vì sao module này quan trọng

Fixed Income PM ở Level III là bài toán ghép tài sản – nghĩa vụ. Bạn cần tính được điều kiện immunization, so sánh barbell/bullet/ladder và chỉ ra cách dùng derivatives điều chỉnh duration một cách chính xác.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Mô tả và so sánh các cách tiếp cận với chỉ số trái phiếu
  • Tính lợi suất kỳ vọng từ rolldown và quan điểm đường cong
  • Xây dựng immunization và kiểm tra điều kiện
  • So sánh cash-flow matching, duration matching và contingent immunization
  • Dùng futures để đạt duration mục tiêu

🔴 Chủ động vs thụ động và rủi ro so với chỉ số

  • Pure indexing (mua toàn bộ): khó với trái phiếu (hàng nghìn mã, thanh khoản thấp) → dùng stratified sampling/ cell approach/ optimization.
  • Enhanced indexing: bám sát index nhưng thêm quan điểm nhỏ (duration, curve, spread).
  • Active: lệch rõ ràng theo quan điểm lãi suất, đường cong, tín dụng, quyền chọn.
  • Các nguồn rủi ro so với index: chênh lệch duration, key rate duration, spread duration, sector/ quality, issue-specific.

🔴 Rolldown và chiến lược đường cong

Trái phiếu 5 năm coupon 4% (hằng năm), YTM 4,5% → giá 97,805. Nếu đường cong không đổi, sau 1 năm trái phiếu còn 4 năm với YTM 4,2% (đường dốc lên) → giá 99,277; tổng lợi suất ≈ (99,277 + 4) ÷ 97,805 − 1 = 5,60% (cao hơn YTM 4,5% nhờ rolldown).

Chiến lượcCấu trúcKhi nào dùngConvexity
BulletTập trung ở một kỳ hạn giữaKỳ vọng đường cong dốc lên hoặc tăng độ dốc ở giữaThấp nhất
BarbellHai đầu kỳ hạn ngắn và dàiKỳ vọng độ dốc thấp lại (flattening) hoặc muốn convexityCao nhất cho cùng duration
LadderĐều các kỳ hạnĐơn giản, thanh khoản ổn định, tái đầu tư liên tụcTrung bình
  • Riding the yield curve: mua kỳ hạn dài hơn horizon để hưởng rolldown.
  • Steepener/ flattener: quan điểm về độ dốc: bullet vs barbell theo duration-neutral.
  • Barbell cùng duration có convexity cao hơn bullet nên tốt hơn khi lãi suất biến động mạnh (nhưng thường có yield thấp hơn).

🔴 Immunization

Điều kiện immunization (nghĩa vụ đơn): (1) PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ; (2) Macaulay duration tài sản = duration nghĩa vụ; (3) phân tán/ convexity tài sản ≥ nghĩa vụ

Nghĩa vụ 1.000.000 đến hạn sau 5 năm, lãi suất 4% → PV = 821.927, duration = 5. Danh mục gồm zero-coupon 3 năm và 8 năm: w₃×3 + (1 − w₃)×8 = 5 → w₃ = 60% (mua 493.156 zero 3 năm và 328.771 zero 8 năm).

Lãi suất tăng một lần lên 5%: giá trị tài sản = 783.741; giá trị nghĩa vụ = 783.526 → tài sản vẫn ≥ nghĩa vụ (chênh 215) nhờ convexity tài sản (barbell) lớn hơn.

Phương phápCách làmƯu/ Nhược
Cash-flow matchingMua trái phiếu có dòng tiền khớp từng nghĩa vụKhông cần tái cân bằng; chi phí cao, ít lựa chọn
Duration matching (immunization)Khớp duration và PVLinh hoạt; cần tái cân bằng, chỉ bảo vệ dịch chuyển song song nhỏ
Contingent immunizationChủ động chừng nào tài sản còn vượt ‘sàn’ đủ bảo đảm; chạm sàn thì chuyển sang immunizationCho phép giá trị gia tăng chủ động có kiểm soát
LDIThiết kế danh mục để bảo vệ funded status của nghĩa vụ (liability-driven)Dùng swap/ trái phiếu dài, hedge ratio
  • Rủi ro immunization: dịch chuyển không song song, rủi ro tín dụng, lệch nghĩa vụ, chi phí tái cân bằng; giảm bằng key rate duration matching.
  • Với nhiều nghĩa vụ: khớp duration tổng và PVBP (hoặc key rate durations).

🔴 Overlay bằng futures/ swaps và quyền chọn nhúng

Số hợp đồng futures = [(MD_mục tiêu − MD_hiện tại) ÷ MD_futures] × [Giá trị danh mục ÷ Giá trị futures]

Danh mục 100.000.000, MD = 6, mục tiêu 4; futures MD = 8, giá trị 110.000 → N = (4 − 6) ÷ 8 × 100.000.000 ÷ 110.000 = -227 (bán khoảng 227 hợp đồng để giảm duration).

  • Swap lãi suất: chuyển thả nổi ↔ cố định để điều chỉnh duration mà không bán tài sản; payer swap giảm duration.
  • Callable/ putable/ MBS: negative convexity ở lãi suất thấp; đánh giá bằng OAS, effective duration.
  • Credit strategies: sector rotation, issue selection, spread duration, CDS để hedge/ tổng hợp tín dụng.
  • Leverage bằng repo: tăng lợi suất nhưng khuếch đại rủi ro; chi phí repo và margin cần xét.
  • Emerging-market debt: rủi ro tiền tệ, chính trị, thanh khoản.

⚫ Cực khó: các lỗi hay gặp

  • Nhầm Macaulay duration (immunization) với modified duration.
  • Quên điều kiện PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ.
  • Nhầm barbell và bullet về convexity.
  • Dùng modified duration không phù hợp cho trái phiếu có quyền chọn (dùng effective).
  • Quên rằng immunization chỉ chống dịch chuyển song song một lần, chưa phòng ngừa tín dụng.
  • Hiểu sai dấu: muốn giảm duration phải bán futures.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Dùng modified duration trong điều kiện immunization

Vì sao nguy hiểm: Immunization dùng Macaulay duration.

Cách làm đúng: Khớp Macaulay duration.

❌ Chỉ khớp duration mà không kiểm tra PV

Vì sao nguy hiểm: Không đủ tài sản.

Cách làm đúng: PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ.

❌ Nhầm hướng futures khi giảm duration

Vì sao nguy hiểm: Mua thay vì bán.

Cách làm đúng: Giảm duration → bán futures.

❌ Nghĩ barbell luôn có lợi suất cao hơn

Vì sao nguy hiểm: Thường thấp hơn nhưng convexity cao hơn.

Cách làm đúng: Đánh đổi yield – convexity.

❌ Bỏ qua rolldown khi dự báo lợi suất

Vì sao nguy hiểm: Đánh giá thấp lợi suất kỳ vọng.

Cách làm đúng: Cộng rolldown nếu đường cong dốc.

❌ Quên rủi ro tín dụng của immunization

Vì sao nguy hiểm: Chỉ bảo vệ lãi suất.

Cách làm đúng: Đánh giá thêm rủi ro tín dụng.

📌 Cần nhớ
  • Immunization: PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ + khớp Macaulay duration + convexity tài sản ≥ nghĩa vụ.
  • Rolldown cộng thêm lợi suất khi đường cong dốc lên.
  • Barbell: convexity cao hơn bullet cùng duration.
  • Số futures = ΔDuration ÷ MD_f × (P ÷ F); giảm duration → bán.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. Điều kiện nào KHÔNG thuộc immunization nghĩa vụ đơn?
A. PV tài sản ≥ PV nghĩa vụ
B. Macaulay duration tài sản = duration nghĩa vụ
C. Lợi suất tài sản cao hơn lãi suất thị trường
Đáp án: C. Không có yêu cầu lợi suất cao hơn thị trường.
2. Nghĩa vụ duration 5 năm; dùng zero 3 năm và 8 năm. Tỷ trọng zero 3 năm:
A. 40%
B. 60%
C. 50%
Đáp án: B. w₃×3 + (1 − w₃)×8 = 5 → w₃ = 60%.
3. Để giảm duration của danh mục trái phiếu bằng futures lãi suất, bạn:
A. Mua futures
B. Bán futures
C. Không dùng futures
Đáp án: B. Bán futures làm giảm duration.
4. Cùng duration, so với bullet, barbell có:
A. Convexity thấp hơn
B. Convexity cao hơn
C. Giống nhau
Đáp án: B. Barbell có convexity lớn hơn.
5. Contingent immunization nghĩa là:
A. Luôn thụ động
B. Chủ động nhưng chuyển sang immunization nếu giá trị chạm ngưỡng sàn
C. Cash-flow matching
Đáp án: B. Có sàn bảo vệ.
6. Riding the yield curve thu lợi từ:
A. Đường cong phẳng
B. Rolldown khi đường cong dốc lên
C. Lãi suất tăng
Đáp án: B. Giá tăng khi kỳ hạn rút ngắn.

🏋️ Bài tập thực hành

Bài LDI cho quỹ hưu trí giả định

Cho nghĩa vụ 3 dòng tiền ở năm 3, 7, 12. Tìm danh mục khớp PV và duration; tính tác động dịch chuyển song song ±100bp và độ dốc +50bp; đề xuất cách giảm rủi ro còn lại.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Tính rolldown
  • Thiết kế immunization
  • So sánh barbell/ bullet/ ladder
  • Tính số futures
  • Hoàn thành bài LDI
Lưu ý quan trọng: CFA® và Chartered Financial Analyst® là nhãn hiệu của CFA Institute. Khoá này là tài liệu bổ trợ độc lập, không được CFA Institute bảo trợ hay liên kết, và không thay thế giáo trình chính thức, Learning Outcome Statements (LOS) và ngân hàng câu hỏi chính thức. Không ai có thể bảo đảm bạn đậu: kết quả phụ thuộc chủ yếu vào số giờ bạn tự học và luyện đề. Công thức, trọng số, định dạng thi, chương trình học và chính sách thay đổi hằng năm; hãy đối chiếu với thông tin mới nhất của CFA Institute. Mọi số liệu/công ty trong ví dụ là giả định; câu hỏi luyện tập do tác giả tự soạn, không phải đề thi thật.