Corporate Issuers: Capital budgeting, capital structure, WACC, working capital, governance
Cấu trúc sở hữu và quản trị (agency, ESG), capital budgeting (NPV, IRR, payback, PI), capital structure (M&M, trade-off), chi phí vốn và WACC, beta unlevering, đòn bẩy hoạt động/ tài chính, working capital và chính sách cổ tức.
Corporate Issuers trả lời “doanh nghiệp quyết định thế nào”. Nó cho bạn nền để định giá (WACC, chi phí vốn) và để đánh giá chất lượng quản trị — các yếu tố xuất hiện lại ở Equity và Level II.
🎯 Mục tiêu học tập
- Giải thích agency problem và vai trò của board/ESG
- Tính NPV, IRR, payback, PI và chọn dự án
- Phát biểu M&M (có/không thuế) và trade-off theory
- Tính WACC và unlever/relever beta
- Tính DOL, DFL, DTL và hiểu chính sách cổ tức
🟢 Quản trị doanh nghiệp và các bên liên quan
- Agency problem: lợi ích của quản lý (agent) khác cổ đông (principal) → chi phí đại diện; giảm bằng giám sát, ràng buộc, khuyến khích (cổ phiếu thưởng, ESOP).
- Board: độc lập (independent directors), ủy ban kiểm toán, lương thưởng; chủ tịch kiêm CEO làm yếu giám sát.
- ESG: yếu tố môi trường, xã hội, quản trị — tích hợp vào phân tích rủi ro/ cơ hội.
- Cổ đông vs stakeholders: lý thuyết shareholder vs stakeholder.
- Cổ đông thiểu số: dễ bị thiệt hại khi cổ đông lớn kiểm soát.
🟡 Capital budgeting
| Phương pháp | Quy tắc | Ưu/nhược |
|---|---|---|
| NPV | Chấp nhận nếu NPV > 0 | Đo giá trị tạo ra; tốt nhất |
| IRR | Chấp nhận nếu IRR > chi phí vốn | Dễ hiểu; có thể xung đột với NPV; nhiều IRR |
| Payback | Thời gian thu hồi vốn ≤ ngưỡng | Bỏ qua giá trị thời gian và dòng tiền sau payback |
| Discounted payback | Payback với dòng tiền chiết khấu | Khắc phục một phần |
| Profitability index | PI = PV dòng tiền tương lai ÷ vốn đầu tư; > 1 chấp nhận | Hữu ích khi vốn hạn chế |
- Dòng tiền liên quan: incremental, after-tax, tính cả thay đổi vốn lưu động, bỏ qua sunk costs, tính opportunity cost, và externalities.
- Real options: quyền hoãn, mở rộng, từ bỏ, chọn thời điểm — làm tăng giá trị dự án so với NPV tĩnh.
- Dự án có tuổi thọ khác nhau: dùng equivalent annual annuity (EAA).
🟡 Cấu trúc vốn và Modigliani–Miller
| Mệnh đề | Không thuế | Có thuế doanh nghiệp |
|---|---|---|
| M&M I (giá trị) | V_L = V_U (cấu trúc vốn không ảnh hưởng giá trị) | V_L = V_U + t × D (lá chắn thuế) |
| M&M II (chi phí vốn chủ) | r_e = r_0 + (r_0 − r_d) × D/E | r_e = r_0 + (r_0 − r_d)(1 − t) × D/E |
Ví dụ: V_U = 1000; thuế 30%; nợ 300 → V_L = 1000 + 0.3×300 = 1.090.
- Trade-off theory: cấu trúc vốn tối ưu cân bằng lá chắn thuế và chi phí kiệt quệ tài chính (financial distress).
- Pecking order: ưu tiên vốn nội bộ → nợ → vốn cổ phần (do bất đối xứng thông tin).
- Agency costs của nợ và vốn chủ ảnh hưởng đến cấu trúc vốn.
🔴 Chi phí vốn, WACC và beta
E = 600, D = 400, r_e = 12%, r_d = 6%, t = 25% → WACC = 0,6×12% + 0,4×6%×0,75 = 9,00%.
- Dùng trọng số thị trường mục tiêu (target), không dùng giá trị sổ sách.
- Chi phí nợ = YTM của nợ mới, không phải lãi suất coupon quá khứ.
- Flotation costs nên điều chỉnh dòng tiền dự án (không điều chỉnh WACC).
- Beta dự án tương tự: lấy beta công ty so sánh → unlever → relever theo cấu trúc vốn mục tiêu.
🔴 Đòn bẩy hoạt động, đòn bẩy tài chính và working capital
Sales 1.000; chi phí biến đổi 600; chi phí cố định 200; lãi vay 50. Contribution = 400; EBIT = 200.
| Chỉ số | Kết quả |
|---|---|
| DOL | 2,00 |
| DFL | 1,33 |
| DTL | 2,67 |
| Break-even sản lượng | Cố định ÷ (Giá − Biến đổi mỗi đơn vị) |
- Sales tăng 10% → EBIT tăng 10% × DOL = 20% → EPS tăng 20% × DFL ≈ 26,7%.
- Working capital: quản lý tiền, phải thu, tồn kho, phải trả; nguồn vốn ngắn hạn (đường tín dụng, thương phiếu, factoring).
- Chính sách cổ tức: residual (cổ tức từ phần dư), ổn định (stable), target payout; mua lại cổ phiếu linh hoạt, hiệu ứng thuế, tín hiệu.
- Dividend irrelevance (M&M) trong thị trường hoàn hảo; thực tế có thuế, chi phí giao dịch, tín hiệu.
Câu hỏi hay hỏi: DOL phụ thuộc cấu trúc chi phí, DFL phụ thuộc nợ; công ty có chi phí cố định cao thì doanh thu biến động làm lợi nhuận biến động mạnh hơn.
⚠️ Sai lầm thường mắc
Vì sao nguy hiểm: Sai trọng số.
Cách làm đúng: Dùng giá trị thị trường mục tiêu.
Vì sao nguy hiểm: WACC cao hơn thực tế.
Cách làm đúng: r_d × (1 − t).
Vì sao nguy hiểm: Không phản ánh chi phí hiện tại.
Cách làm đúng: Dùng YTM nợ mới.
Vì sao nguy hiểm: Sai NPV.
Cách làm đúng: Chỉ dòng tiền tăng thêm.
Vì sao nguy hiểm: Có thể chọn sai.
Cách làm đúng: Chọn NPV lớn nhất.
Vì sao nguy hiểm: DOL cho chi phí cố định hoạt động; DFL cho lãi vay.
Cách làm đúng: DTL = DOL × DFL.
- NPV là tiêu chí chính; sunk cost bị loại.
- M&M có thuế: V_L = V_U + tD; trade-off cân bằng thuế và kiệt quệ.
- WACC dùng trọng số thị trường mục tiêu và nợ sau thuế.
- DTL = DOL × DFL; mua lại cổ phiếu linh hoạt hơn cổ tức.
🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)
1. E=600, D=400, r_e=12%, r_d=6%, t=25%. WACC:
A. 12,0%
B. 9,0%
C. 7,2%
2. Theo M&M có thuế, V_L = V_U + ?
A. tD
B. D
C. (1 − t)D
3. Điều nào KHÔNG đưa vào dòng tiền dự án?
A. Chi phí cơ hội
B. Sunk cost
C. Thay đổi vốn lưu động
4. DOL = 2,00, DFL = 1,33. DTL xấp xỉ:
A. 2,0
B. 2,67
C. 1,33
5. Pecking order theory dự đoán ưu tiên:
A. Phát hành cổ phiếu → nợ → lợi nhuận giữ lại
B. Lợi nhuận giữ lại → nợ → phát hành cổ phiếu
C. Nợ → cổ phiếu → lợi nhuận giữ lại
6. Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm CEO thường được xem là:
A. Cải thiện giám sát
B. Điểm yếu về quản trị
C. Không liên quan
🏋️ Bài tập thực hành
Lấy 3 công ty cùng ngành, unlever beta, tính beta trung bình, relever theo cấu trúc vốn mục tiêu, tính r_e, WACC, rồi NPV của một dự án. Phân tích độ nhạy theo WACC ±1%.
📚 Tài nguyên học tập
- CFA Institute — Corporate IssuersLOS chính thứcChính thức
✅ Tự đánh giá hoàn thành
- Tính NPV/IRR/PI
- Phát biểu M&M
- Tính WACC và beta
- Tính DOL/DFL/DTL
- Hiểu governance & dividend policy