CFA® Level I → III
Trang chủ / Phần 2 · Level I: Financial Statements & Corporate / Module 13
🏢 Module 13 / 34 · 1 tuần Level I

Corporate Issuers: Capital budgeting, capital structure, WACC, working capital, governance

Cấu trúc sở hữu và quản trị (agency, ESG), capital budgeting (NPV, IRR, payback, PI), capital structure (M&M, trade-off), chi phí vốn và WACC, beta unlevering, đòn bẩy hoạt động/ tài chính, working capital và chính sách cổ tức.

WACCM&MLeverageGovernance
📌 Vì sao module này quan trọng

Corporate Issuers trả lời “doanh nghiệp quyết định thế nào”. Nó cho bạn nền để định giá (WACC, chi phí vốn) và để đánh giá chất lượng quản trị — các yếu tố xuất hiện lại ở Equity và Level II.

🎯 Mục tiêu học tập

  • Giải thích agency problem và vai trò của board/ESG
  • Tính NPV, IRR, payback, PI và chọn dự án
  • Phát biểu M&M (có/không thuế) và trade-off theory
  • Tính WACC và unlever/relever beta
  • Tính DOL, DFL, DTL và hiểu chính sách cổ tức

🟢 Quản trị doanh nghiệp và các bên liên quan

  • Agency problem: lợi ích của quản lý (agent) khác cổ đông (principal) → chi phí đại diện; giảm bằng giám sát, ràng buộc, khuyến khích (cổ phiếu thưởng, ESOP).
  • Board: độc lập (independent directors), ủy ban kiểm toán, lương thưởng; chủ tịch kiêm CEO làm yếu giám sát.
  • ESG: yếu tố môi trường, xã hội, quản trị — tích hợp vào phân tích rủi ro/ cơ hội.
  • Cổ đông vs stakeholders: lý thuyết shareholder vs stakeholder.
  • Cổ đông thiểu số: dễ bị thiệt hại khi cổ đông lớn kiểm soát.

🟡 Capital budgeting

Phương phápQuy tắcƯu/nhược
NPVChấp nhận nếu NPV > 0Đo giá trị tạo ra; tốt nhất
IRRChấp nhận nếu IRR > chi phí vốnDễ hiểu; có thể xung đột với NPV; nhiều IRR
PaybackThời gian thu hồi vốn ≤ ngưỡngBỏ qua giá trị thời gian và dòng tiền sau payback
Discounted paybackPayback với dòng tiền chiết khấuKhắc phục một phần
Profitability indexPI = PV dòng tiền tương lai ÷ vốn đầu tư; > 1 chấp nhậnHữu ích khi vốn hạn chế
  • Dòng tiền liên quan: incremental, after-tax, tính cả thay đổi vốn lưu động, bỏ qua sunk costs, tính opportunity cost, và externalities.
  • Real options: quyền hoãn, mở rộng, từ bỏ, chọn thời điểm — làm tăng giá trị dự án so với NPV tĩnh.
  • Dự án có tuổi thọ khác nhau: dùng equivalent annual annuity (EAA).

🟡 Cấu trúc vốn và Modigliani–Miller

Mệnh đềKhông thuếCó thuế doanh nghiệp
M&M I (giá trị)V_L = V_U (cấu trúc vốn không ảnh hưởng giá trị)V_L = V_U + t × D (lá chắn thuế)
M&M II (chi phí vốn chủ)r_e = r_0 + (r_0 − r_d) × D/Er_e = r_0 + (r_0 − r_d)(1 − t) × D/E

Ví dụ: V_U = 1000; thuế 30%; nợ 300 → V_L = 1000 + 0.3×300 = 1.090.

  • Trade-off theory: cấu trúc vốn tối ưu cân bằng lá chắn thuế và chi phí kiệt quệ tài chính (financial distress).
  • Pecking order: ưu tiên vốn nội bộ → nợ → vốn cổ phần (do bất đối xứng thông tin).
  • Agency costs của nợ và vốn chủ ảnh hưởng đến cấu trúc vốn.

🔴 Chi phí vốn, WACC và beta

WACC = [E ÷ (D + E)] × r_e + [D ÷ (D + E)] × r_d × (1 − t) r_e = R_f + β(E[R_m] − R_f)
Beta tài sản (unlevered): β_u = β_e ÷ [1 + (1 − t) × D/E] Relever: β_e = β_u × [1 + (1 − t) × D/E]

E = 600, D = 400, r_e = 12%, r_d = 6%, t = 25% → WACC = 0,6×12% + 0,4×6%×0,75 = 9,00%.

  • Dùng trọng số thị trường mục tiêu (target), không dùng giá trị sổ sách.
  • Chi phí nợ = YTM của nợ mới, không phải lãi suất coupon quá khứ.
  • Flotation costs nên điều chỉnh dòng tiền dự án (không điều chỉnh WACC).
  • Beta dự án tương tự: lấy beta công ty so sánh → unlever → relever theo cấu trúc vốn mục tiêu.

🔴 Đòn bẩy hoạt động, đòn bẩy tài chính và working capital

Sales 1.000; chi phí biến đổi 600; chi phí cố định 200; lãi vay 50. Contribution = 400; EBIT = 200.

DOL = Contribution margin ÷ EBIT = %ΔEBIT ÷ %ΔSales DFL = EBIT ÷ (EBIT − Lãi vay) DTL = DOL × DFL
Chỉ sốKết quả
DOL2,00
DFL1,33
DTL2,67
Break-even sản lượngCố định ÷ (Giá − Biến đổi mỗi đơn vị)
  • Sales tăng 10% → EBIT tăng 10% × DOL = 20% → EPS tăng 20% × DFL ≈ 26,7%.
  • Working capital: quản lý tiền, phải thu, tồn kho, phải trả; nguồn vốn ngắn hạn (đường tín dụng, thương phiếu, factoring).
  • Chính sách cổ tức: residual (cổ tức từ phần dư), ổn định (stable), target payout; mua lại cổ phiếu linh hoạt, hiệu ứng thuế, tín hiệu.
  • Dividend irrelevance (M&M) trong thị trường hoàn hảo; thực tế có thuế, chi phí giao dịch, tín hiệu.
Lưu ý chọn lọc

Câu hỏi hay hỏi: DOL phụ thuộc cấu trúc chi phí, DFL phụ thuộc nợ; công ty có chi phí cố định cao thì doanh thu biến động làm lợi nhuận biến động mạnh hơn.

⚠️ Sai lầm thường mắc

❌ Dùng giá trị sổ sách để tính WACC

Vì sao nguy hiểm: Sai trọng số.

Cách làm đúng: Dùng giá trị thị trường mục tiêu.

❌ Quên (1 − t) với chi phí nợ

Vì sao nguy hiểm: WACC cao hơn thực tế.

Cách làm đúng: r_d × (1 − t).

❌ Dùng lãi suất coupon quá khứ làm chi phí nợ

Vì sao nguy hiểm: Không phản ánh chi phí hiện tại.

Cách làm đúng: Dùng YTM nợ mới.

❌ Đưa sunk cost vào dòng tiền dự án

Vì sao nguy hiểm: Sai NPV.

Cách làm đúng: Chỉ dòng tiền tăng thêm.

❌ Chọn dự án theo IRR khi loại trừ lẫn nhau

Vì sao nguy hiểm: Có thể chọn sai.

Cách làm đúng: Chọn NPV lớn nhất.

❌ Nhầm DOL và DFL

Vì sao nguy hiểm: DOL cho chi phí cố định hoạt động; DFL cho lãi vay.

Cách làm đúng: DTL = DOL × DFL.

📌 Cần nhớ
  • NPV là tiêu chí chính; sunk cost bị loại.
  • M&M có thuế: V_L = V_U + tD; trade-off cân bằng thuế và kiệt quệ.
  • WACC dùng trọng số thị trường mục tiêu và nợ sau thuế.
  • DTL = DOL × DFL; mua lại cổ phiếu linh hoạt hơn cổ tức.

🧩 Tự kiểm tra (bấm để xem đáp án)

1. E=600, D=400, r_e=12%, r_d=6%, t=25%. WACC:
A. 12,0%
B. 9,0%
C. 7,2%
Đáp án: B. 0,6×12% + 0,4×6%×0,75 = 7,2% + 1,8% = 9,0%.
2. Theo M&M có thuế, V_L = V_U + ?
A. tD
B. D
C. (1 − t)D
Đáp án: A. Giá trị lá chắn thuế = t × D.
3. Điều nào KHÔNG đưa vào dòng tiền dự án?
A. Chi phí cơ hội
B. Sunk cost
C. Thay đổi vốn lưu động
Đáp án: B. Sunk costs không liên quan quyết định.
4. DOL = 2,00, DFL = 1,33. DTL xấp xỉ:
A. 2,0
B. 2,67
C. 1,33
Đáp án: B. DTL = DOL × DFL.
5. Pecking order theory dự đoán ưu tiên:
A. Phát hành cổ phiếu → nợ → lợi nhuận giữ lại
B. Lợi nhuận giữ lại → nợ → phát hành cổ phiếu
C. Nợ → cổ phiếu → lợi nhuận giữ lại
Đáp án: B. Ưu tiên nguồn nội bộ.
6. Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm CEO thường được xem là:
A. Cải thiện giám sát
B. Điểm yếu về quản trị
C. Không liên quan
Đáp án: B. Giảm độc lập của board.

🏋️ Bài tập thực hành

WACC và NPV cho một dự án giả định

Lấy 3 công ty cùng ngành, unlever beta, tính beta trung bình, relever theo cấu trúc vốn mục tiêu, tính r_e, WACC, rồi NPV của một dự án. Phân tích độ nhạy theo WACC ±1%.

📚 Tài nguyên học tập

✅ Tự đánh giá hoàn thành

  • Tính NPV/IRR/PI
  • Phát biểu M&M
  • Tính WACC và beta
  • Tính DOL/DFL/DTL
  • Hiểu governance & dividend policy
Lưu ý quan trọng: CFA® và Chartered Financial Analyst® là nhãn hiệu của CFA Institute. Khoá này là tài liệu bổ trợ độc lập, không được CFA Institute bảo trợ hay liên kết, và không thay thế giáo trình chính thức, Learning Outcome Statements (LOS) và ngân hàng câu hỏi chính thức. Không ai có thể bảo đảm bạn đậu: kết quả phụ thuộc chủ yếu vào số giờ bạn tự học và luyện đề. Công thức, trọng số, định dạng thi, chương trình học và chính sách thay đổi hằng năm; hãy đối chiếu với thông tin mới nhất của CFA Institute. Mọi số liệu/công ty trong ví dụ là giả định; câu hỏi luyện tập do tác giả tự soạn, không phải đề thi thật.